I - i

i vnw. enkelvoud, pers. vnw. 2e persoon (nl. jij, van jou). Zie trefwoord: yu.
I baaka fesi enke koofaya! Zie trefwoord: fesi. idioom.
I baala fesi enke kwaka pan! Zie trefwoord: fesi. idioom.
I bam bam bam fesi enke mun! Zie trefwoord: fesi. idioom. Belediging: jij met je dikke kop als de maan.
I bam bam bam fesi enke nati kwaka! Zie trefwoord: fesi. idioom.
I deki ede enke siiba kumalu! Zie trefwoord: ede1. idioom. Bel: Jij met je dikke kop als een kumalu!
I don enke kaw baka futu! Zie trefwoord: don. idioom. Bel: Jij bent zo dom als de poot van een koe!
I doti boi! Zie trefwoord: boi. idioom. Bel: Jij bedrieger!
I fanyaa fesi enke osu foo! Zie trefwoord: fesi. idioom. Bel: Jij met je gerimpelde gezicht als een kip!
I gaan ain enke awaa koko! Zie trefwoord: ain1. idioom. Bel: Jij met je grote ogen als een awarra-zaad!
I gaan ain enke kuguu! Zie trefwoord: ain1. idioom. Bel: Jij met je grote ogen als een kogel!
I gaan ain enke patawa (sii)! Zie trefwoord: ain1. idioom. Bel: Jij met je grote ogen als een palm zaad.
I gaan baala fesi enke bubu! Zie trefwoord: fesi. idioom. Bel: Jij met je brede kop als een jaguar!
I gaan ede enke gobo! Zie trefwoord: ede1. idioom. Bel: Jij met je grote kop als een bankje!
I gaan ede enke kokoonto (nyanyan)! Zie trefwoord: ede1. idioom. Bel: Jij met je grote hoofd als een kokosnoot!; Be: Jij met je grote hoofd als een kokosnoot.
I gaan futu enke Awayaikule! Zie trefwoord: futu1. idioom. Bel: Jij met je grote voet als een Akurio!
I gaan golingo enke babun! Zie trefwoord: golingo. idioom. Bel: Jij met je grote mond als een brulaap!
I gaan nosu olo enke abeni! Zie trefwoord: nosu. idioom. Bel: Jij met je grote neus als een olielamp.
I gaan nosu (olo) enke kopoo pipa! Zie trefwoord: nosu. idioom. Bel: Jij met je grote neus als een koperen pijp.
I gaan nosu tiki enke switi kasaba! Zie trefwoord: nosu. idioom. Bel: Jij met je grote neus als een cassave wortel!
I gaan tongo enke domii babun! Zie trefwoord: tongo. idioom. Bel: Jij met je grote mond als een brulaap.
I gaan yesi enke Bakaa (Kondee) konkoni! Zie trefwoord: yesi. idioom. Bel; Jij met je grote oren als een Hollands konijn!
I gaan yesi enke buku! Zie trefwoord: yesi. idioom. Bel; Jij met je grote oren als een paddestoel!
I koti ye! Zie trefwoord: koti. idioom. Jij ziet er mooi aangekleed uit!
I langa futu enke akami! Zie trefwoord: futu1. idioom. Bel: Jij met je lange voeten als een akami!
I langa tifi enke foluku! Zie trefwoord: tifi. idioom. Bel: Jij met je lange tanden als een vork!; Belediging: Jij met je lange tanden als een hooivork.
I lepi ye! Zie trefwoord: lepi. idioom. Jij hebt geluk zeg!
I lontu ain enke yowka! Zie trefwoord: ain1. idioom. Bel: Jij met je ronde ogen als een knikker.
I lontu ede enke kokoonto! Zie trefwoord: ede1. idioom. Bel: Jij met je ronde kop als een kokosnoot!
I mofu saapu! Zie trefwoord: saapu. idioom. Je mond is scherp.
I pasii futu enke dokisi! Zie trefwoord: futu1. idioom. Bel: Jij met je dikke voeten, als een eend!
I sokoo mutika! Zie trefwoord: mutika. idioom. je zit te roeren in een bijennest.
I takuu fesi enke bubu! Zie trefwoord: bubu. idioom. Bel: Jij met je lelijke kop als een tijger!
I tingi mofu enke dagu! Zie trefwoord: mofu. idioom. Bel: jij stinkt uit je mond als een hond!
I tyobo fesi enke foo! Zie trefwoord: tyobo. idioom. Bel: Jij met je vieze gezicht als een kip!
I tyobo mofu enke dagu! Zie trefwoord: tyobo. idioom. Bel; Jij met je vuile mond als een hond!
I tyobo tifi enke tabaka! Zie trefwoord: tifi. idioom. Bel: Jij met je vieze tanden als tabak!
I tyobo tyaka tyaka ede uwii enke foo kapata diko! Zie trefwoord: tyobo. idioom. Bel: Jij met je vieze, vette haar, als een kip die krabt op de vuinishoop!
I wani mi diingi i buulu? Zie trefwoord: diingi. idioom. Jij wilt dat ik je dood maak?
I wani mi doo i ede? Zie trefwoord: ede1. idioom. Jij wilt dat ik je doodmaak?
I wani mi nyan i lebii? Zie trefwoord: nyan. idioom. serieuze waarschuwing.
I wani mi piiti i bee? Zie trefwoord: bee. idioom. Jij wil dat ik je doodmaak?
I weti fesi enke pemba! Zie trefwoord: fesi. idioom. Bel: Jij met je bleke gezicht als porseleinaarde.
I weti fesi enke yooka! Zie trefwoord: yooka. idioom. Bel: jij met je witte gezicht als een geest!
ibi 1) onoverg. ww. zwaar zijn. A kaliton ibi, mi á poi diki en puu a doti. ant: feke; lekiti. Var.: hebi; ebi.
ibiman iemand die het goed heeft in het leven. A man de na ibiman, bika a abi tyaipi moni anga ala san a abi fanowdu.
pee ibiman zich belangrijk voordoen; doen alsof je belangrijk bent.
2) znw. last. A á mu de enke wan ibi gi yu fu solugu yu uman.
3) znw. geestelijke of emotionele last. A man de abi wan ibi ne en tapu, bika ai siki siki, da ai waka e lasaa, da a ná abi koloku fu bun miti en. Van: EN. Etym.: heavy .
ibi ana Zie trefwoord: ana. idioom. financieel welgesteld iemand.
ibii bnw. ieder; elk. Ibii sama e meke anga tu futu anga tu ana. Zie: inii. Var.: ebii.
ibiisama vnw. iedereen,ieder mens. syn: ibiiwan.
ibiiwan vnw. iedereen; elkeen. syn: ibiisama. Van: EN. Etym.: every .
ibiisama vnw. iedereen. Zie trefwoord: ibii.
ibiiwan vnw. Zie trefwoord: ibii.
ibiman Zie trefwoord: ibi. idioom. iem. die welgesteld is en het goed heeft in het leven.
igi znw. ei. Na soso uman foo e meke igi. Var.: egi. Van: EN. Etym.: egg .
igi buba znw. eierschaal. Zie trefwoord: buba.
impi znw. Buuku anga impi na tu sani fu wei tapu yu sikin. ant: buuku. Zie: yasi1. Var.: empi. langa ana impi znw.
satu ana impi znw. Van: DU. Etym.: hemd .
impi ana znw. mouw van een overhemd. Zie trefwoord: ana.
impi saka znw. hemdzak. Zie trefwoord: saka2.
Ingii znw. indiaan. Ingii na den lebi sama di e tan a Busi Kondee. Den Ingii, na den fosi sama di be de a Saanan fosi den taa taa kulu be kon. syn: lebiman. Zie: Alukuyan; Aluwaka; Awayaikule; Kiibisi; Tiiyo. Var.: Engii. Van: GE. Etym.: Indian .
Ingiisi znw. de Engelse taal. Efi i sabi Ingiisi, da hii pisi fu goontapu i sa go. Var.: Engiisi.
Ingiisiman znw. iemand uit Guyana. syn: Gayanaman. Zie: Gayana.
Ingiisiman znw. Zie trefwoord: Ingiisi.
ini 1) voorz. binnen, in, tussen. Wan sama lebii de a ini en bee ini. syn: inise; ant: doose. Var.: eni.
inise znw. Mi go a inise fu a osu go luku san anga san de a ini. ant: doose.
2) voorz. temidden van. Mi ná o taki a toli anga yu a ini sama ini, ma te u miti a bakabini. Zie: mindii. Van: GE. Etym.: in .
inii bnw. elk; ieder. Inii sama e meke anga tu futu anga tu ana. syn: ibii.
iniiwan bnw. een ieder; elk. Da den be abi sigisi gaan dabisan de. Da na ini den dabisan ya den be e lai wataa fu wasi enke fa a weiti fu den Dyu be de. Da iniiwan fu den dabisan ya be sa oli wan sani fu wan ondoo liti so. (Jn. 2:6) Van: EN. Etym.: any .
iniiwan bnw. Zie trefwoord: inii.
inise znw. binnen. Zie trefwoord: ini.
insii znw. ijzer. Yu ná o poi booko a banti de, na fu insii. syn: ayee. Var.: ensii.
taanga enke insii zo sterk als staal.
(tiiki) insii znw. strijkijzer. Van: DU. Etym.: ijzer .
insii tetei znw. ijzerdraad. Zie trefwoord: tetei.
ipi 1) onoverg. ww. veel zijn; een groot aantal. Sama ipi a goontapu te, i á poi teli ala. Zie: somen; tumisi; tyaipi. Var.: hipi; epi.
doti ipi znw. Na wan doti ipi wi e towe sani. syn: dyiko.
2) znw. groep. Wan ipi sama taampu e luku fa Sa Lomina anga Baa Kodyo e feti. syn: kulu.
3) znw. stapel; hoop. Wan ipi kasaba na somen kasaba a wan peesi. syn: dyunta. Van: EN. Etym.: heap .
ipi enke ayo Zie trefwoord: ayo. idioom. als een zwerm vliegen.
iti overg. ww. Baa Dosu teke a siton iti naki a dagu. syn: fiingi. Zie: towe. Var.: eti.
iti ain a wan sani Zie trefwoord: ain1. idioom. iets nagaan; een kijkje komen nemen.
iti keti a neki Zie trefwoord: keti. idioom. een halssieraad omdoen.
iya tw. ja. Mi piki mi mma: “Iya!”, fu soi taki mi wani du san a taki. syn: ai2; eeye; ya2; yuu3; ant: nono.
iya abii tw. ja. Zie trefwoord: abii.
iya nono (baa) bw. beleefde vorm van 'Nee'. Zie trefwoord: nono.
© Copyright SIL 2003