maika ww-ov. genoeg laten eten.

maina Etym.: Kp maina . znw. groentetuin, landbouwgrond. Ref.: maña

maina`po znw. verlaten kostgrond. Ref.: manapo

mainaposarary znw. (soort) vis.

maina`to ww-ov. van een groentetuin voorzien.

maipuri Etym.: T maipuri, Wj maipuri, Ap masipuri, Kp maipuri, Pm maikuri . znw. tapir. Tapiridae. Ref.: maipuri

maitaku znw. viesheid.

maitakuro ww-ov. vies maken.

maita`ta ww-onov. vies worden.

ma`ja znw. leugen, bedrog.

maja`wa bnw. een eindje verwijderd, een eindje verder. Ref.: mo'e [Aanmerking: lcb uit: maje ~wa? vgl mòje]

ma`je tsw. (mogelijke) schoonzus. door vrouwen gezegd tegen een jeruty '(mogelijke) schoonzus'.

maje Zie: mo`je.

maka Etym.: T ma`ka . znw. aarden pot. Ref.: maka [Aanmerking: nO]

ma`kari znw. enkel. Ref.: makari

makau znw. (soort) slang. Ref.: makao

ma`kawa Etym.: T ma`kawa, Pm maukawa, M maka, A maua, Wp makukawa, P macucaua . znw. (soort) kleine tinamoe. Crypturellus undulatus (Tinamidae). Ref.: makawa [Aanmerking: vgl F tinamou magoua 'grote tinamoe']

makawa Zie: akawa.

mako Etym.: T maakv, Wj mvsak, Ap masako, Ww masaky, Pm masa`, M masa`, Sr maku . znw. malariamug. Anopheles-soorten (Culicidae). Ref.: mako mako pe 'behept met malariamuggen'. [Aanmerking: L375 L381]

makoki Etym.: Sr makoki 'etui' . znw. etui, kokertje, opbergtasje.

makopamy ww-onov. schemerig worden, beginnen te schemeren. waarschijnlijk verwant met mako pe 'last hebbend van malaria-muggen', want muggen komen in de schemertijd tevoorschijn.

makureru znw. cactus. [Aanmerking: Cactaceae]

Makurija znw. Macouya-rivier. tussen Courou en Cayenne.

Makusi Etym.: Pm Makusi, M Makusi . znw. Makusi-indiaan.

maku`wa znw. (soort) slak.

makyre znw. heremietkreeft. Paguridae. Ref.: makire

ma`ma Etym.: Pm mama . znw. hapje eten. kindertaal.

mama Etym.: M mama . tsw. mama.

mama`ko tsw. mamaatje.

ma`matakara znw. (soort) vis, gekuifde vogel. [Aanmerking: E175]

mamau Etym.: Ap mamao, Wp mau, Sr momow . znw. (soort) boom. Bombax aquaticum (Bombacaceae). Ref.: mamao/maomao

ma`mi znw. kind, jongetje, meisje. Ref.: mami

mamu znw. draaikolk. Ref.: mamu

mamuka ww-ov. in een draaiende beweging brengen.

mamuta ww-onov. een draaikolk krijgen.

mana`kai Etym.: T mana`kai . znw. borstontsteking.

maname Zie: moname.

manana Etym.: Wp manganga . znw. hommel. Bombus-soorten (Apidae). Ref.: manana [Aanmerking: A: Sr gronwaswasi nO]

manare Etym.: T manare, Wj manare, Ap manare, A manari . znw. vierkante zeef. Ref.: manari

mana`ta Etym.: Ap mana`ta . ww-onov. borsten krijgen, borsten hebben. Ref.: manatï

manaty Etym.: T manaty, Ap manaty, Kp manaty, Pm manaty, mana`, M manaty . znw. (vrouwen)borst. Ref.: manatï paka manaty`po 'koeiemelk', imanatyry potyry 'haar tepel', manaty e`nytopo 'borstdrinkmiddel, melktanden'.

manaty`po znw. (soort) kassave.

maneko znw. (soort) plant.

manempa Etym.: Kp manempa, Pm manempa . ww-ov. verstoren, in de weg staan, irriteren.

mani Etym.: T mani, Wj mani, Ap mani, Wp wanani, A mani, Sr moni . znw. (soort) boom, boomhars, zwarte kleurstof. Symphonia globulifera (Clusiaceae). Ref.: mani

mani`i Etym.: Wp mani`i . znw. (soort) vis. Siluridae.

manipa ww-ov. pekken, met hars insmeren.

manipu`ta znw. was, kaars.

maniran znw. (soort) boom. Rheedia kappleri (Guttiferae).

mani`wi Zie: mani`i.

manko Zie: manky.

manky Etym.: Ap manka, Kp manku, Pm manko, Wp man . znw. mango. Mangifera indica (Anacardiaceae). Ref.: mangï manky`ne 'echte mango', typasapiren manky '(soort) mango', kapaja-manky '(soort) mango', kerese-manky '(soort) mango'.

Mankynty Ref.: mara'uni Zie: Manky_Unty.

Manky Unty znw. Manky Unty. oud dorpsdeel van Galibi.

manompo Zie: me.

mantara Etym.: Sr amandra, N amandel . znw. wilde amandel. Terminalia catappa (Combretaceae). Ref.: amandra

manuraimo Etym.: T mooraimv, Wj maraimv, Pm mauraima, A manoraima . znw. reuzengordeldier. Priodontes maximus (Dasypodidae). Ref.: manuraimo

mapaja znw. (achterkant van de) schouder. mapaja je`po 'schouderblad'.

mapapuru znw. onstuimig water, hoge, brekende golven. Ref.: tapapuru

mapara Etym.: Wj mapara, Wp mapara . znw. (soort) knoopmier. Solenopsis-soort (Formicidae). Ref.: mapara [Aanmerking: nO]

maparapa znw. (soort) boom. Hevea guianensis (Euphorbiaceae). Ref.: maparaba

maparawa Etym.: A maparawa . znw. daas, (zwarte) steekvlieg. Lepiselaga crassipes (Tabanidae). Ref.: maparawa ook: 'schoppen' (in het kaartspel). [Aanmerking: L384]

mapauru znw. echte vleesvlieg. Sarcophagidae. [Aanmerking: L396]

ma`pere`ko ww-ov. beschimmelen, laten roesten.

ma`pereky znw. schimmel, beschimmeldheid. Ref.: mapere [Aanmerking: lb vgl omiko]

ma`pere`ta ww-onov. schimmel krijgen. Ref.: mapere

ma`piri Etym.: T mapiri, Wj mopiri, Kp mapi, Wp mapiri, Sr mampira . znw. knaasje, knut. Ceratopogonidae. Ref.: mapiri ook: 'klaver' (in het kaartspel). [Aanmerking: L369]

mapiwaran znw. (soort) boom.

mapo bnw. op de wal, aan wal. Ref.: mapo maponaka 'de wal op, de oever op'. [Aanmerking: V: buiten?]

mapu znw. staf. [Aanmerking: b nO]

mapuru znw. (soort) mestwormpje. [Aanmerking: Akurijo en T: mapunu 'anus']

mapusuku znw. zak. ypurukuru mapusukuru 'mijn broekzak'.

mara`i Etym.: T marasi, M marasi, Wp marai, Sr maray . znw. marail. Penelope marail (Cracidae). Ref.: marai [Aanmerking: HM48]

maraka Etym.: T maraka, Wj marak, Pm maraka, Wp maraka . znw. ratel, rammelaar. Ref.: maraka asakaimo marakary '(soort) plant [Cassia cultrifolia (Papilionaceae)]', okoju marakary (ook jorojoro genoemd) '(soort) plant [Crotalaria retusa (Caesalpiniaceae)]'.

marakaipo znw. (soort) boom. Iryanthera sagotiana (Myristicaceae).

marakaja Etym.: T marakaja, Wj marakaja, Pm marakaja, Wp marakaja, E margay . znw. tijgerkat, dwergtijgerkat. Felis tigrinus (Felidae). Ref.: marakaya

marakaja znw. (soort) wesp. Mutillidae. [Aanmerking: L415 of: marakata 'soort mier' (Charles)]

Marakamy znw. Marakamy. zijriviertje van de Marowijne in Frans Guyana.

marakasi znw. dwergspecht. Picidae. Ref.: wetu marakasi alleen gehoord in de combinatie wetu marakasi 'dwergspecht'. [Aanmerking: HM302]

marakata znw. (soort) mier. [Aanmerking: Charles en zijn vader, maar vgl marakaja, en vgl Arowaks marakati 'potter wasp']

marako Etym.: Wp kumarako . znw. (soort) boom. Cynometra hostmanniana (Caesalpiniaceae).

maramara Etym.: T maramara . znw. (soort) plant, (soort) struik. Schefflera morototoni, (Araliaceae). Ref.: maramara

mara`sakana znw. ijsvogel. Alcedinidae. [Aanmerking: HM272 HM292 E198 vgl kàwasi]

marasi Etym.: N melasse . znw. melasse. bijproduct bij de bereiding van rietsuiker.

Marataka znw. Marataka-rivier. zijrivier van de Nickerie-rivier.

marataka znw. (soort) mier. Formicidae. [Aanmerking: geel-zwartgestreept, of: marakaja (3cm zwart-witgestreepte mier)]

Marauni Zie: Marawini.

marawija Etym.: Wp mararijawa . znw. (soort) roofvogel. Buteo albicaudatus (Accipitridae). [Aanmerking: HM98]

Marawini znw. Marowijne-rivier. Ref.: mara'uni

marawiniran znw. (soort) plantje. Ref.: mara'uniran [Aanmerking: nO]

mari Etym.: T mari . znw. (soort) slak. Doryssa hohenackeri (Melanidae). Ref.: mari

marija Etym.: T maja, Wj marija, Ww marija, Kp marija, Pm marija, Wp marija . znw. mes. Ref.: maria

mariki Etym.: Sr marki, E mark, N merk . znw. merkteken.

mariki`to ww-ov. van een merkteken voorzien, markeren.

maripa Etym.: T maripa, Wj maripa, Kp maripa, Pm maripa, Sr maripa . znw. (soort) palm, (soort) vrucht. Attalea maripa (Palmae). Ref.: maripa

maripaka znw. (soort) zoetwatervis. Ref.: maripaka [Aanmerking: A: lijkt op tijgervis, maar kleiner]

Maripa Unty znw. Papatamkondre. Ref.: mara'uni [Aanmerking: Charles: oud dorp aan de Marakamy]

marisapa znw. (soort) vis. Crenichla alta (Cichlidae). Ref.: marisapa [Aanmerking: A: sonfowru, Cichla ocellaris]

marisiri znw. (soort) vis.

marity Etym.: Wp marity . znw. vogeldons. Ref.: maritï aka`we marityry '(soort) boskruid'. [Aanmerking: (Sr tabaka matu)]

maro Etym.: T marv, Wj marv, Ap maro, Kp marv . az. met, in gezelschap van. Ref.: maro

maroko znw. purperhart. Peltogyne pubescens (Caesalpiniaceae).

maro`to Etym.: T mato, Wj mato, Wp mato, F marteau . znw. hamer.

maruruwape znw. (soort) kraaltje. door Amana boven water gebracht.

maruwa znw. (soort) plant. Borreria verticillata (Rubiaceae).

mary`wysi znw. steekmug, muskiet. [Aanmerking: V: marü'wüshü, mürü'wüshü]

masakari znw. brulaap die met brullen begint. Ref.: masakari [Aanmerking: b vgl wororoku, arawata masakariry 'zwarte brulaap'?]

masaky znw. jonge plant, uitspruitende scheut.

masaraipo znw. (geneeskrachtige) boom.

Masaruni znw. Mazaruni-rivier.

masa`ta ww-onov. kwabben krijgen, gaan uitpuilen, bultig worden.

masiko znw. stank, vieze geur.

masikoro ww-ov. laten stinken.

masin znw. lengte.

masini Etym.: F machine . znw. machine, motor.

masinto m:: masintonon. znw. lange. Ref.: penato in plaats van masinto me man 'hij is lang' wordt gewoonlijk gezegd masi`pe man; in het meervoud zegt men wel masintonon me manton 'zij zijn lang'.

masi`pe bnw. lang. Ref.: masipe

masi`pyrampo znw. lange kerel. lijkt op een vervorming van masi`pynympo.

masiri Zie: asitare.

masiro Zie: mosiro.

masiru znw. (soort) boom. Pterocarpus santalinoides (Papilionaceae).

masiwa Etym.: Wp masiwa, Sr maswa . znw. houten fuik. Ref.: masiwa

maso Etym.: F ma soeur . znw. non, bonte watertiran, katoenvogeltje. Fluvicola pica (Tyrannidae). [Aanmerking: HM398 E234]

masuku znw. zak, broekzak, vestzak.

Masuwana znw. Amazone-rivier.

matamata znw. matamata-schildpad. Chelys fimbriata (Chelyidae). [Aanmerking: nO]

matapi Etym.: T matapi . znw. kassavepers. Ref.: matapi

matasapai znw. zitstok voor de kassavepers. Ref.: matasapoi voor de onderste lus, men gaat erop zitten.

mataware Etym.: T mataware, Wj mataware, Wp mataware, Sr matuwari . znw. (soort) vis. Crenicichla saxatilis (Cichlidae). Ref.: matawari

mati Etym.: Sr mati, N maat . znw. vriend, neger. Ref.: mati mati auran 'Surinaams'.

matuka ww-ov. doen klapwieken, de vleugels in orde brengen van.

matuku znw. (soort) bakove. Musa-soort (Musaceae). Ref.: matuku ook wara paruru genoemd.

matuni znw. alikruik. Littorina-soorten. Ref.: matuni

matunku bnw. (soort) vis.

matureru Etym.: Pm materere . znw. blauw grondduifje. Claravis pretiosa (Columbidae). Ref.: matuleru [Aanmerking: HM190]

maturu znw. (soort) vis.

matutu Etym.: Pm matutu . znw. mand. Ref.: matutu met wanden die naar buiten buigen.

matuwituwi Etym.: T matuwituwi, Pm matuwituwi, Wp matuwituwi, Sp tigüi-tigüi . znw. strandloper. Scolopacidae. Ref.: matuwituwi [Aanmerking: HM153]

mauru Etym.: T maaru, Wj mau, Ap mauru . znw. katoenstruik, katoen. Gossypium-soorten (Malvaceae). Ref.: mauru kyrykyryi maururu '(soort) boom [Bombax-soorten (Bombaceae)]', typuru mauru '(soort)_katoenplant [Gossypium peruvianum (Malvaceae)]'.

mawasa Etym.: Wj mawasa, Kp mawasa, Pm mawasa, nawasa, Sp navaja . znw. scheermes. Ref.: mawasa opono mawasary 'kankergras [Cyperus rotundus (Cyperaceae)]'.

mawi Etym.: T maawi, Wj mawi . znw. gevlekte tinamoe. Crypturellus variegatus (Tinamidae). Ref.: mawi [Aanmerking: HM48 vgl màkawa, T: Crypturellus obsoletus, brown tinamou]

me znw. tekening, figuur, letter. Ref.: me

me Etym.: T me, Ww me, Kp pe . az. als, in de hoedanigheid of positie van. Ref.: me iru`pa koro etynko me! 'wordt toch eens goed dronken!', ime noro 'steeds meer', aseme noro je`tun pe kynaijan 'hij wordt steeds zieker'; manympo, meestal in de vorm van manompo, is in gebruik als een soort onwerkelijkheidspartikel, bv.: amu sepory manompo 'ik zou er een gevonden hebben'; yjurupyry manompo 'ik zou vastgeraakt zijn', ywytory manompo man 'ik had moeten gaan'.

mekoro [mékoro] Etym.: T mekoro, Wj mekoro, Ap meikoro, Pm mekoro, Wp meikoro, Sp negro . znw. neger. Ref.: mekoro

meku Etym.: Wj meku, Ap meku, Ww meku, Sr meku . znw. mutsaap, bruine capucijneraap, zwarte capucijneraap. Cebus apella (Cebidae). Ref.: meku

mene bnw. erg, verschrikkelijk.

menka Etym.: T meneka, Wj menka, Kp menka, Pm menka, M menka . ww-ov. onderzoeken, inspecteren.

menu Etym.: T menu, Ap menu, Ww mewu, Pm menu . znw. wat geschilderd is, kleur, ontwerp.

menu`to Etym.: T menu`to, Kp menuka, Pm menutv . ww-ov. kleuren.

mere Etym.: Wp jere . znw. (soort) parkiet. Touit purpurata (Psittacidae). Ref.: merei [Aanmerking: HM210 P&P]

merekuja Etym.: Wj urukuja, Ap muruku`ja, Wp murukuja, A merekuja, Sr markusa . znw. passiebloem. Passiflora edulis (Passifloraceae). tukusi merekujary '(soort) passiebloem (Passiflora foetida (Passifloraceae)]'. [Aanmerking: bw]

merema Etym.: Wj mereka . ww-ov. strelen.

meremereka ww-ov. heen en weer rollen.

meremerema ww-ov. strelen, wrijven, insmeren. poromy ke woto simeremeremaje 'ik geef de vis een laagje meel'.

meri Etym.: Wp weri, Sr meri, P umiri . znw. (soort) boom, (soort) zwarte bes. Humiria balsamifera (Humiriaceae). Ref.: merï er wordt onderscheid gemaakt tussen tyka`miren meri en tamu`nen meri.

merijo Etym.: Sp medio . znw. geld.

meriju znw. (soort) plant. Tillandria pulchella (Bromeliaceae).

meriran znw. (soort) plant. Myrcia splendens (Myrtaceae).

mero Etym.: Ap mero . ww-ov. van figuren voorzien, tekenen, schrijven.

mero az. ten tijde van. Ref.: mero iko`mamy`po mero o`ny`se wyton 'toen het avond was geworden, ben ik gaan slapen'.

meseku znw. jongere, jongste. Ref.: ameseku

meseku`po znw. jongere. Ref.: mesekupo imeseku`san 'die jonger dan hij zijn', ameseku`po 'die jonger dan jou is'.

meserema Etym.: Sr mesre, N metselen . ww-ov. metselen.

mesi Etym.: T miki, Wj mesi, Pm mesi . znw. kat. vgl pusipusi.

meta ww-onov. een merkteken krijgen, een merkteken hebben. Ref.: me [Aanmerking: Hoff: ook wemeta ?!]

metaton tsw. schoonzuster, zwager.

`mi bnw. wijlen, overleden. tata `mi 'mijn overleden moeder'.

mi Etym.: T mi(ty), Wj mit, Ap mity, Kp mi`, Pm my` . b:: mity. znw. uitloper, wortel, ader, zenuwdraad, pees. Ref.: mi i`tapuru mity 'zijn achillespees', V: woryi mity 'spatader'.

mija m:: mijante. tsw. meisje. Ref.: miya afkorting van omyija 'meisje'. [Aanmerking: lcb]

mijaro Zie: mo`jaro.

mika ww-ov. ontwortelen, uitlopers of pezen weghalen van, afkluiven.

mika ww-ov. dwingen, tot inspanning brengen.

mikano`po ww-ov. zijn best laten doen. amikano`pojan ajauranato`me 'hij laat je inspanning verrichten om te praten'.

mikara znw. magerheid.

mikararo ww-ov. mager maken.

mikarata ww-onov. mager worden.

Mikari znw. Nickerie-rivier. Ref.: mitali

mi`mamy ww-onov. psychisch verdwijnen, ergens helemaal in opgaan, weg zijn van iets ; bewusteloos raken.

mi`manka ww-ov. psychisch laten verdwijnen, weg laten zijn van iets ; ergens helemaal in laten opgaan, bewusteloos maken.

mi`me bnw. psychisch verdwenen, helemaal weg van iets, bewusteloos.

mimi tsw. jongetje. vgl ma`mi.

mi`mi`ko ww-ov. (door slaan) zacht maken.

mi`miky znw. zachtheid. bv van brood, spons.

mi`mi`ta ww-onov. zacht worden. Ref.: meme

misaka znw. visvangkorf. Ref.: misaka arapo misakary 'mesvis-val' (woorden die door een kurupi-monster gezongen worden als hij vis uit de rivier schept).

miso znw. (soort) vis. Cichlidae. Ref.: miso

misu znw. rafeligheid, uitstekende vezels, uitstekende haren (van touw). Ref.: misu

misuka ww-ov. uitstekende haren wegnemen. Ref.: misu

misuta ww-onov. rafelig worden.

mita ww-onov. wortels krijgen, wortel schieten. Ref.: mi

mo Etym.: T mo(ty), Ap umo . b:: moty. znw. schaamhaar. mati moty '(soort)_wesp [Polybia-soort (Vespidae)]'.

mo`e Ref.: mo'e Zie: mo`je.

moipe Etym.: Wp moipe . znw. (soort) slang. Xenodon werneri (Colubridae).

mo`ja Etym.: Wj my`ja, Ap mya . bnw. daargindsheen. Ref.: moya mo`ja ka`ma 'laten we daarginds heen gaan'. [Aanmerking: vgl V: mòja 'bodem'? ook mòjano, imòjàpa]

mo`jaro Etym.: T myjarv, Wj myjarv, Ap myaro, Pm mijare, M miary . bnw. daarginds heen, verderop.

mo`je Etym.: T mvnje, Ap moe . bnw. daar, daarginds. Ref.: maye/mo'e

mojo znw. (soort) huidziekte, huidvlek. mojo pe 'behept met huidvlekken'.

mojowai Etym.: T moi, Kp mojoi, Pm mojoi . znw. spin. Araneae. Ref.: moyowai [Aanmerking: L116 L120 L123]

mo`ka Etym.: T mo`ka, Ww mo`ka, Kp mo`ka . ww-ov. uit de grond lostrekken.

moka ww-ov. de schaamharen weghalen van.

mokaja znw. (soort) palmboom. Acrocomia aculeata (Palmae). Ref.: mokaya

Mokaja Unty znw. Mokaja Unty. oude naam van het zuidelijk deel van Christiaankondre.

mokepy ww-onov. ophouden schaamhaar te hebben, geen schaamhaar meer hebben.

mo`ko Etym.: T mv`ro, mo`jan, Wj mokvrv, Ap mokyro, mokaro, mykro, Kp mykvrv, mykjamro, Pm mykrv, M mykyry . m:: mo`karon. vnw. die. Ref.: moko

mokusa Zie: mo`wusa.

mo`ky Etym.: T o`ky, o`kyjan, Wj mvk, mvkjam, Ap moky, mokamo, Ww myky(ry), mykjam . m:: mo`kan. vnw. die (daarginds). Ref.: moky

moky Zie: emoky.

moky tlw. heel veel. moky imero tonoro wytory! 'daar gaan enorm veel vogels!', mo'karon mokyno tonoro 'die vele vogels!'.

moma ww-ov. wegjagen.

momi Etym.: T momi . znw. buikstreek.

momika ww-ov. de buikstreek weghalen bij.

mo`mo`ko ww-ov. (door induwen) zacht maken.

mo`moky znw. zachtheid, induwbaarheid. bv van brood, mango, voetbal, fietsband.

momoky Etym.: T nmvky, Ap momoty, Ww momoku, Kp momoky, Pm (ny)myky, M nymyky . ww-ov. wachten op, afwachten, opwachten.

momy Etym.: T momy, Wj momy . ww-ov. bijeenhalen, bijeenbinden, vlechten. o`win momy`po imytoko 'bind ze in één bundel bij elkaar'.

mona Etym.: Wp mona . znw. diefstal, gestolen voorwerp.

moname bnw. stelend, diefachtig, stiekem, zachtjes. Ref.: moname

monata ww-onov. stelen, aan het stelen zijn.

mona`to ww-ov. (be)roven, (be)stelen.

monawa ww-onov. een dief zijn, (gewoonlijk) stelen. Ref.: monawa

mone Etym.: T mone, Wj mone, Ap mone . b:: mone. m:: monekon, (V:) monamon. znw. schede, vagina. monewano 'vagina (in het algemeen)'. [Aanmerking: lpmb]

monomono znw. (soort) vlieg, (soort) meikever. Ref.: monomono [Aanmerking: Sr dreitem-flei 'drogetijdsvlieg' (is: zangcicade?), nO]

monoruko znw. (soort) boom.

monto Etym.: Ap monto . bnw. aanwezig. Ref.: mondo

mony Etym.: T mvny, ooni, Wj myn, Ap mony, Ww myny, Kp mvn, Pm mvny . vnw. die daarginds. Ref.: monï levenloos; mony koinaro 'eergisteren', mony koropo 'overmorgen', mony siriko 'volgend jaar' of 'vorig jaar', mony me roten 'zo'n klein eindje maar'.

monypan bnw. zo een, een dergelijke, van die soort.

mope Etym.: T mope, Wj mope, Ap mope, Wp mope, Sr mope . znw. (soort) boom. Spondias mombin (Anacardiaceae). Ref.: mope kuwata mopery '(soort) boom [Amanoa guianensis (Euphorbiaceae)]'.

morampa ww-ov. een magische werking geven.

moran Etym.: Kp muran, Pm muran . b:: moran. znw. magie, tovermiddel. Ref.: moran akuri moran 'toverzalf om konijnen te vangen'.

morana ww-onov. magisch worden, magische werking krijgen.

morimori Zie: torimori.

moro Etym.: T mvrv, Wj mvrv, Ap moro, Ww moro, Kp mvrv, Pm mvrv, M myryry . vnw. die, dat. Ref.: moro levenloos.

moro tsw. zie je het nou?, ik heb het je wel gezegd. Ref.: murïmurï

morokoto znw. (soort) vis. Serrasalmidae. soort piranja, erg vraatzuchtig.

morokoto znw. (soort) boom. mara`i morokotory '(soort) plant [Lacunaria crenata (Avicenniaceae)]', woko morokotory '(soort) plant [Lacunaria jenmani (Quiinaceae), Lacunaria crenata (Quiinaceae), Iryanthera sagotiana (Myristicaceae)]'. [Aanmerking: Wp morokysi Sternopygus macrurus (Gymnotidae)]

moroma Zie: morampa.

moroma ww-ov. teveel zijn voor, overweldigen.

moromoro Etym.: T moromoro, Ap moromoro . znw. zandwesp, graafwesp. Bembix-soorten (Sphecidae).

morota Zie: moranta.

morototo`u Etym.: Wp morototo, Sr morototo . znw. lucifershout, kassavehout. Didymopanax-soorten (Araliaceae), Schefflera-soorten (Araliaceae). Ref.: morototo'u pyrywa morototo`u '(soort) boom [Schefflera paraënsis (Araliaceae)]'.

moruwa Zie: morywa.

mory b:: mory. znw. lawaai, gebulder, geraas, geruis. Ref.: morï

moryka ww-ov. lawaai laten maken.

morywa ww-onov. lawaai maken, (met een geweer) schieten. Ref.: morï

mo`se Etym.: T mve, mvesan, Wj mvse, mvsam, Ap mose, mosijamo, Ww moso, mosjam, Kp mvse, mvsa, pyse, pysamo, Pm mose, M mysery . m:: mojan, mo`saron. vnw. deze, dit. alleen bij levende wezens gebruikt. [Aanmerking: V m: mòsekon?!]

mosin Zie: masin.

mosinto ww-ov. lang maken, verlengen.

mosi`pe Ref.: mansipe Zie: masi`pe.

mosiro Etym.: Wp posiro . znw. groepswerk, groepswerker. mosiro amy kapyry 'se wa 'ik wil samen met anderen een klus opknappen', mo`karo mosirokon kynota`nano`saton 'de groepswerkers komen bijeen'.

mosokoroi Etym.: T moto, Wj motoroi, Kp mosokoroi, Pm mosokoroi . znw. pier. Lumbricus terrestris. Ref.: musokoroi

mota Etym.: T mota, Wj mota, Ap mota, Ww mota, Kp mota, Pm mota . znw. (bovenkant van de) schouder. Ref.: motarï

mota ww-onov. schaamhaar krijgen.

motapai b:: motapaity. znw. schouderdoek.

mota`wo az. in de schouderstreek van.

moto Etym.: Sr modo, N mode . znw. modieuze, mooie versiering.

motoky znw. klein heuveltje, verhoging in een vlak.

moto`to ww-ov. van modieuze, mooie versiering voorzien.

mo`wusa znw. mogelijke tweede huwelijkspartner. Ref.: mowusa door mannen gezegd tegen zus van vrouw of vrouw van broer, en door vrouwen gezegd tegen broer van man of man van zus; polygamie komt echter niet meer voor.

muisuwe Etym.: F mouchoir . znw. zakdoek.

mukasi znw. (soort) bij, wond met meerdere openingen. de bij heeft een nest met meerdere openingen.

mukuku znw. grote golven die niet breken. parana mukuku me kyno`san 'er komen grote golven aan'.

mukumuku Etym.: Pm mukumuku, Wp mukumuku, Sr mokomoko . znw. (soort) plant. Montrichardia arborescens (Araceae). Ref.: mukumuku

mun Etym.: T mun, Wj mun, Ww mun, Kp mun . znw. ondergrondse vrucht, knol, pinda. Ref.: mu

muna Etym.: Pm muna . ww-onov. knollen krijgen. Ref.: muna

munepu Etym.: T mynepu, Pm myne`, myne`pu . znw. ladder, trap, brug. Ref.: munepu wajamu munepuru '(soort) liaan [Bauhinia surinamensis (Papilionaceae), Connarus perrottetii (Connaraceae)]'.

munka Etym.: Wj munka . ww-ov. een knol wegnemen.

munore znw. (soort) waterplant. Ref.: munore [Aanmerking: nO]

mu`peru Etym.: F mon père . znw. pater.

mura Etym.: Wp mura, A mora, Sr mora . znw. mauritiushennep. Furcraea foetida (Amaryllidaceae). Ref.: mora

murari znw. vlot. Ref.: murari

Murato Etym.: Sp mulato . znw. indiaan van gemengde afkomst, westelijke indiaan. Ref.: murato

murawansi znw. (soort) kruismeerval. Arius grandicassis (Ariidae). [Aanmerking: vgl koronte]

mure Etym.: T myjere, Wj mujere, Pm murei . znw. zitbank. Ref.: mure arawata murery '(soort) plant [Casearia javitensis (Flacourtiaceae)]'.

mure`i Etym.: Wp murei, P muruci . znw. (soort) boom. Byrsonima coriacea (Malpighiaceae).

mure`iran znw. (soort) boom. Byrsonima crassifolia (Malpighiaceae).

mureru znw. waterlelie. Nymphaea-soorten (Nymphaeaceae), Nymphoides indica (Menyanthaceae). Ref.: mureru mureru tano '(soort) kever [Cyclocephala (Scarabaeidae)]'.

murewa znw. (soort) liaan. Ref.: murewa de vezels werden vroeger gebruikt bij het vuur maken.

murewaran znw. (soort) plant. Unonopsis guatterioides (Annonaceae).

murimurika ww-ov. rupsachtig laten bewegen.

muriri`ko Etym.: T muririma . ww-ov. kreukelen, verfrommelen.

muririky znw. kreukel, frommel.

muriri`ta ww-onov. kreukels krijgen, verfrommeld raken.

muru Etym.: T muru, Ap umuru, Wp muru . znw. (soort) kikker. Leptodactylus pentadactylus (Leptodactylidae). Ref.: muru

muruku znw. (soort) palm. Bactris-soort (Palmae). Ref.: muruku [Aanmerking: nO]

murumuru Etym.: T murumuru, Wp murumuru . znw. (soort) palmboom. Astrocaryum sciophilum (Palmae). Ref.: murumuru

Murupana znw. Murupana-kreek. kreek ten zuiden van Langamankondre.

murutuku Etym.: Wp murutuku . znw. fleskalebas. Lagenaria vulgaris (Cucurbitaceae). Ref.: murutuku [Aanmerking: Wp Lagenaria siceraria]

muruwaimo znw. grauwmunnik. Epinephelus itajara (Doradidae). Ref.: muruwaimo

musiri znw. (soort) plant. Eichhornia_crassipes (Pontederiaceae).

musiro Zie: mosiro.

mutapere znw. appelbakove. Musa-soort (Musaceae). Ref.: mutaperë

mutu Etym.: Ww mutu, Pm mutu . znw. motmot. Momotus momota (Momotidae). Ref.: mutu [Aanmerking: HM282 E206]

muturu znw. (soort) vis. [Aanmerking: G: black yarau fish]

mutusi Etym.: Ap mutusi, Wp mutusi . znw. (soort) boom. Pterocarpus-soorten (Papilionaceae). Ref.: mutusi

mutusiran znw. (soort) struik. Ref.: mutusiran

my Etym.: T my, Wj my, Ww mi, Pm my . ww-ov. binden.

myi znw. snaar, valstrik. [Aanmerking: Hoff vgl tymyike, nO]

myito znw. klein waterdiertje. myito pe 'behept met kleine waterdiertjes'. [Aanmerking: zweven als olievlekjes op het water, bruin, 1 of 2 cm, in zout water]

mykaku Etym.: T mykakv . znw. (soort) hagedis, daggekko, skink, wenkpootje. Teiidae. [Aanmerking: Sr kamrawenke; metaal-achtig (goud)bruin 7cm, T mykakë: 'draagmier']

mykara Zie: mykura.

mykasi Zie: mukasi.

mykonuko znw. (soort) worm. [Aanmerking: tast ananas aan]

mykoro Zie: mykura.

mykura Etym.: T myko, -nko . znw. strottehoofd, adamsappel, luchtpijp. Ref.: emuilkararï/mekararï/munkara ook gehoord: mykoro, mykara; aimara mykarary '(soort) plant'. [Aanmerking: Cassia chrysocarpa (Papilionaceae) of Acalypha scandens (Euphorbiaceae) of Lussieua leptocarpa (Onagracae) of Hibiscus bifurcatus (Malvaceae)]

mykurapa ww-ov. de stem leren gebruiken. Ref.: püjei

mykura`ponka ww-ov. op de luchtpijp slaan.

mykyja znw. (soort) kraal. Ref.: küya [Aanmerking: A: aroewepi]

mympa ww-ov. met bloed insmeren, bloed doen op.

mynka Etym.: Wj mywuka, Pm mynka . ww-ov. laten bloeden.

mynoruko znw. (soort) boom.

mynoto Etym.: T mynoto, Wj muno, Kp mono` . m:: mynotonon. znw. zwangere vrouw. Ref.: monoto mynoto me man 'zij is zwanger', mynotonon woryijan 'zwangere vrouwen'.

mynoto`to ww-ov. zwanger maken.

mynta Etym.: T munta, Wj myta, Ap munta, Pm muta . ww-onov. bloeden, menstrueren. Ref.: menu

mynu Etym.: T munu, Wj mywu, Ap munu, Kp myn, Pm myn, M myn . znw. bloed. Ref.: menu

mynu`to Etym.: Pm mynitv . ww-ov. van bloed voorzien.

myny Zie: mynu.

mypo ww-ov. laten binden.

myre bw. warempel. amu `su myre mepory 'ik hoop dat je er toch nog een vindt', monto myre nan 'hij leeft dus toch nog', monto myre mana 'je leeft dus toch nog'.

myre Etym.: T mure, Wj mure, -mne, Kp myre, Pm mure, M mure . b:: y`me. m:: y`makon. znw. kind. Ref.: me door mannen wordt alleen het meervoud gebruikt; vrouwen gebruiken het enkelvoud voor (a) zoon, en (b) zoon van zus.

myre`ko Etym.: Wj mure, Pm myre, M mure . znw. jongetje. Ref.: mulekoko myre`ko `ko 'jongetje', Jules myre`kory 'de kleine Jules'.

myre`tyi Etym.: T myre`ti . znw. jongetje. Ref.: mulekoko

myroko Etym.: T muroko, Wj moro`, Pm muroko, M moro`, A moroko, Wp myroko, Sr moroko . znw. (soort) karperzalm. Brycon falcatus (Characidae). Ref.: muroko'u

myroko`u znw. (soort) karperzalm. Chalceus macrolepidotus (Characidae). Ref.: muroko'u

myryju znw. boomstekelvarken. Erethizontidae. Ref.: muri'u

myry`ka ww-ov. iets lastigs in de keel bezorgen.

myrymyryka znw. zilvergroene spitskopslang. Oxybelis argenteus (Colubridae). Ref.: muremureke

myrypy Etym.: T myryty . ww-onov. iets lastigs in de keel hebben steken.

myrysi Etym.: Wp myrysi, Sr morisi . znw. (soort) palmboom, mauritiuspalm, (soort) vrucht. Mauritia flexuosa (Palmae). Ref.: murisi

myrysiran znw. (soort) rietgras. Ref.: murisiran [Aanmerking: nO]

mysa znw. kieuw.

mysikara znw. huig.

myty Etym.: Ap my`ty, Kp my` . b:: myty. znw. bindsel, knoop. [Aanmerking: nO]