B - b

baai 1) godo; godo a ze. bay.
2) wan pei degi koosu putuputu. baize (material).
baaierd te hii soni dë fanjanfanjan. chaos.
baak wan faja ta lei sipi ka u de waka. beacon.
baal 1) wan gaan saku; di soni di dë a sö wan saku dendu. bale.
2) wan fasi de ta konda pampia fii sabi umëni pampia dë; 500 pampia pisi dë a wan 'baal'.
baan wagi pasi; pasi. road; course.
baanbreker sëmbë di ta jabi pasi a wan köndë fu oto sëmbë sa go libi ala; sëmbë di feni wan hii njunjun fasi u du wan soni. pioneer.
baantje wooko. job.
baanvak wan pisi u talanwagi pasi. section of track.
baar 1) soni kuma bedi de ta tja suwakima. stretcher; bier.
2) di sëmbë ko njunjun a wan soni naso a wan kamian. newcomer.
3) langalanga pisi goutu nasö felu. bar.
4) seki wata. wave.
baard bia. beard.
baardeloos aan bia; söndö bia. beardless.
baargeld wan möni di i abi u sa paka wante. ready money, cash.
baars wan pei fisi. perch, bass.
baas basi. master, boss.
baat di wini di i ta feni nëën. profit.
baatzuchtig langahati; an ta mëni di otowan fëën. selfish.
babbelaar fanhiama; lëgëdëma. chatterbox, gossip.
babbelen fan hia; lëgëdë. chatter, babble.
babbelkous fanhiama. chatterbox.
baboe wan akuli mujëë ta kiija mii da wan sëmbë. nursemaid.
baby piki mii a bobi. baby.
bacchanaal te de ta mbei piizii ta bebe dööngö tee pasa maaka. bacchanal.
bacil piki libilibi soni di sa da sëmbë siki. bacillus.
bacon hagu mbeti di de satu seeka dëë wan pei fasi. bacon.
bacove bakuba u njan. banana.
bacterie piki libilibi soni di sa da sëmbë siki ma ja sa si ën ku wojo. bacteria.
bad te i ta wasi. bath.
baden wasi. bathe.
badineren mbei sipootu. jest.
badkamer wasiwosu. bathroom.
badpak bisi de ta bisi ta wasi a wata. bathing suit.
bagage lai di i ta tja go a kamian; dee falisi fii. luggage.
bagatel wan soni de an ta a' fanöudu fëën gaanfa. trifle.
bagger pötöpötö. mud, slush.
baggeren 1) diki pötöpötö puu a wan kamian. dredge.
2) waka a pötöpötö. wade.
bajonet wan pei dëkpë de ta buta a soni buka. bayonet.
bak baki. tray, trough.
bakbeest wan gaan gindi soni. colossus.
bakboord töötö së u wan sipi te i dë a di sipi ta luku fesi. port.
bakeliet wan pei kalëti. bakelite.
baken soni de buta ta maaka kamian da dee sipi nasö u de opolani u de sa' naasë u de waka. beacon, buoy.
baker sëmbë di ta kiija njunjun pai mii. drynurse.
bakermat ka a kumutu. place of origin.
bakerpraat soni de ta taki di i ta si kuma botjitji fan, ja kë piki ën. old wives tale.
bakkebaard bukubai. whisker.
bakkeleien ta pëë ta katjakatja ta du soni ku de seei; ta fan ta toobi de seei. tussle, scrap, bicker.
bakken baka; jasa. bake; fry.
bakker sëmbë di ta jasa bëëë. baker.
bakkerij kamian ka de ta jasa bëëë nasö kuku soni. bakery.
bakkes fesi kamian. mug, face.
bakpan panu. frying pan.
bakpoeder wan pei sooda. baking powder.
baksel jasajasa soni u njan. batch, baking.
baksteen bë sitonu di de ta mbei wosu ku sitaati. brick.
bakvis 1) piki fisi u baka. fried fish.
2) mujëë mii u 14-17 jaa. teenager.
bal 1) bali.
2) wan piizii ka de ta baja. ball.
balanceren hoi a pë; an hebi a wan së möön wan së. balance.
balans wegi. scales.
baldadig an a' tai hati a soni; fanjanfanjan. disorderly, wanton.
baldakijn koosu soni de seeka buta kuma wosu da wan heima nöö a ta sindo nëën basu. canopy.
balein lalau bonu; papai; pili. whalebone, rib, spoke.
balie 1) baiko maun; sikada maun. railing.
2) wanlö kuutu bakaa ta wooko makandi, ta wegi soni ta luku ambë a' leti ku ambë naa' leti u de da sitaafu. bar.
3) tubangi. counter.
baliekluiver malëngëma; wan sëmbë di ta hëngi a kamian, an kë du soni. loafer, idler.
baljuw wan pei siköutu, wan pei wookoma a kuutuwosu. bailiff.
balk baliki. beam.
balken di bai u wan buliki. bray, bawl.
balkon baiko. balcony.
ballade soni de mindi kuma kanda. ballad.
ballast soni de ta lai a sipi u di pada fëën sa kisi wata bunu. ballast.
ballen 1) pëë bali. play ball.
2) tai böö. clench fist.
ballerina wan pei baja mujëë. ballerina.
ballet wan pei baja. ballet.
balling te de jaka sëmbë puu nëën köndë manda go a oto köndë. exile.
ballingschap te de jaka i puu a i köndë. exile, banishment.
ballon baasi. balloon.
ballotage te de toona sitëmi buta sëmbë. election.
balorig a a' taangajesi. unruly.
balsem wan pei sumëë suti zalufu. balm.
balsemen te de seeka dëdë sinkii fu an poi. enbalm.
balspel bali pëë. ballgame.
balsturig an kë du ën. unwilling.
balustrade soni de mbei lontu gadii fu ja kai. banisters, balustrade.
balzaal baja kamian. dance hall.
bamboe pempe; bambusi; kpama. bamboo.
bami wan soni dee jampanesi ta mbei ta njan; bambi. bami.
ban 1) te de jaka i fii musu go fika a oto köndë.
2) keiki sitaafu. excommunication.
3) wan soni de tuusi da wan sëmbë, kuma wisi. spell.
banaal an hei; a dë fëën nöö. commonplace, banal.
banaan bakuba u boi; baana. banana.
band 1) banti.
2) soni di ta hoi soni peeta.
3) bëni. band.
bandeloos an ta piki sëmbë buka; a ta libi jajo libi. lawless, licentious.
bandiet hogilibisëmbë ta waka ta fufuu ta kii sëmbë. bandit.
bandrecorder teipi. taperecorder.
banen mbei pasi; seeka pasi da wan soni o ko. to clear, to pave a way.
bang fëëë. afraid.
bangerd fëëësonima. coward.
bangerik fëëësonima. coward.
bangmakerij te de ta biinga u mbei i fëëë. intimidation.
banier faaka. banner.
banjo wan pei gitali lontulontu sö. banjo.
bank 1) bangi. bench, seat.
2) banku. bank.
bankbiljet pampia möni. paper curency.
bankbreuk bangulutu. bankruptcy.
banket 1) te wanlö sëmbë ko makandi ta njan wanlö hia njanjan. banquet.
2) wan pei kuku de mbei ku amanda. almond pastry.
bankier hedima u wan banku. banker.
bankje 1) bangi. stool.
2) wan pampia de mbei da i fii go tei möni a banku. banknote.
bankoverval te de fufuu a wan banku. bank robbery.
bankrekening kamian i abi a banku ta buta möni. bank account.
bankroet ja abi möni möön, ma i a bi paima u paka eti. bankruptcy.
banneling sëmbë di de kisi puu nëën köndë; sëmbë di de jaka puu a köndë. exile.
bannen jaka puu. ban.
Bantoe wan pei Afiikan sëmbë. Bantu.
baptist wan pei keiki. Baptist.
bar 1) söndö soni a sinkii. bare.
2) hedi fëën de puumapuuma seei gbengben gbeen söndö uwii. bald.
3) gaanfa. severe; awfully.
4) toonbangi ka i ta bai soni u bebe. refreshment bar.
barak wosu de mbei ufö, u du wan soni. barrack; shed.
barbaar goofu sëmbë söndö manini öfu sabi; hogi sëmbë. barbarian.
barbaars a a' takuhati. barbarous.
barbier di sëmbë di ta koti uwii da sëmbë. barber.
bard mindikandama. bard.
baren pai. bear, give birth to.
baret beewe. cap, beret.
bargoens wan fan de ta fan di oto sëmbë an ta fusutan. jargon.
bariton gaan töngö; gaan töngö sëmbë. baritone.
bark wan pei boto. barque.
barkas wan pei boto ma an tapa dou a liba. launch.
barmhartig a a' tjalihati. merciful.
barok wan fasi de bi ta tëmbë wosu pasa maaka a fesiten; wan fasi de bi ta mindi kanda a fesiten, di kanda ta piki a peipei fasi te a taanga u fusutan. baroque.
barometer wan mëti de ta maaka vëntu. barometer.
baron wan pei heima u köndë. baron.
barrevoets söndö susu. barefoot.
barricade wan soni de buta tapa pasi te ja sa pasa. barricade.
barriere soni de tei ta tapa kamian fu otowan an sa dou. barrier.
bars an ta jabi buka fan ku sëmbë. gruff, rough.
barst latjalatja kamian. crack.
barsten latja. burst.
bas gaan töngö; wan gaan töngö gitali. bass.
basalt wan pei taangataanga sitonu. basalt.
bascule wan masini di ta wegi gaan hebi soni. weighing machine.
baseren de seti ën ku sö wan soni. base on, found.
basiliek wan pei keikiwosu. basilica.
basis goon u wan soni; di mama u wan wooko. basis, base.
bas-relief peentje de mbei ma de an mbei ën linzolinzo. bas relief.
bassen te dagu ta bai. bark, bay.
bassin baki u wasi sinkii; gbangban paabi. basin.
bast kakisa; pau kakisa. rind, husk.
basta a tjika! enough!
bastaard wan mii di de pai söndö tata. bastard.
bastion wan kamian ka i ta tjubi fu sëmbë an feni i kii. rampart.
bataljon wan sodati lö. battalion.
baten wini; dee wini dee i feni nëën. avail, assets.
batig di möni di fika da i. credit.
batikken pëndë koosu a wan fasi ku wata feifi. make batik.
batist wan pei koosu. batiste.
batterij batilëi fatu. battery.
bauxiet bökisiti, di doti de ta mbei galimö. bauxite.
baviaan wan pei kwata sati labu wan, fesi fëën ta djei dagu. baboon.
bazaar wosu ka de ta sei soni. bazaar.
bazelen fan wisiwasi. drivel, talk rot.
bazig a kë pëë basi. masterful, bossy.
bazin mujëë u wan basi; di mujëë di abi di wosu; wan mujëë di lo' u pëë basi. mistress.
bazuin tutu de ta böö (toonpëti). trumpet.
BBC ladio stasion fu Engeland. BBC. Var.: British Broadcasting Corporation.
beambte kantooma a lanti wooko. official, officer.
beamen taki aai. assent to.
beangst fëëëfëëë. afraid, anxious.
beantwoorden piki fan. answer.
bebloed a mandja ku buuu. bloodstained.
bed 1) bedi; kamian u duumi.
2) kamian u paandi soni; tumbu. bed.
bedaagd gaandi. aged.
bedaard a dë pii. calm, composed.
bedacht pakisei fëën dë nëën. mindful of.
bedachtzaam an ta du soni ku hediwai, a ta pakisei ën a fesi ufö a go du ën. cautious.
bedanken 1) da tangi. thank.
2) a piki taa an kë. decline.
bedaren ko dë pii. calm down.
bedding lio goon. riverbed.
bede begi. prayer.
bedeesd a fëëë sëmbë; a ta libi bakabaka fasi; a a' tumisi sen. timid, shy.
bedehuis wosu ka i o go begi; keikiwosu. house of worship.
bedekken tapa ku soni. cover up.
bedelaar wan sëmbë ta pidi sëmbë möni. beggar.
bedelen 1) ta pidi sëmbë möni. beg.
2) da dee pootima soni; da möni u wan soni musu hopo. bestow, endow.
bedeling pootima möni. poor relief.
bedelven tapa ku doti; bei. bury, entomb.
bedenkelijk a dë gaan soni; a dë u pakisei. critical, serious.
bedenken toona mëni soni; pakisei soni. remember, consider.
bederf poi. decay.
bederven poi. spoil, corrupt.
bedevaart wan waka joo waka fii go begi a sö wan kamian. pilgrimage.
bedienaar 1) hedima u keiki. minister.
2) di sëmbë di ta wooko ku di masini. operator.
bediende futuboi; köki. servant.
bedienen dini. serve.
bedilal djodja a sonima; hulusonima. busybody; faultfinder.
bedillen ta hogi ku sëmbë u dee soni a ta du; ta feni föutu a soni hibi juu; ta njan sëmbë a baka. find fault with, harp at.
beding soni di i musu du ufö i sa feni di soni di i kë. condition.
bedisselen seeka soni. arrange, manage.
bedoe‹en wanlö pei Alabia sëmbë, de an a' tan kamian. Bedouin.
bedoelen mëni wan soni; kë du wan soni. mean, intend.
bedoeling di soni i kë du; di soni i mëni. meaning, intention.
bedompt a kendi, ventu an ta böö dë. close, stuffy.
bedorven a poi. spoiled.
bedotten ganjan sëmbë. trick a person.
bedrag di mëni a dë. amount.
bedreigen buta fëëë da wan sëmbë. threaten.
bedremmeld a lasi fusutan u di soni; an sa' naasë faa tei. confused, perplexed.
bedreven a dë sabima u di wooko. skilled, skilful.
bedriegen ganjan sëmbë. cheat, deceive.
bedrijf 1) wooko. business.
2) masikapei, fabiliki. industry.
3) wan pisi u di pëë. act.
bedrijvig a taanga; a a' peesa; an malëngë. active, industrious.
bedroefd a dë tjalitjali kusumikusumi. sad, sorrowful.
bedroeven ta kusumi. grieve.
bedrog ganjan. fraud, deceit.
bedrukken mbei buku ku buku masini. print.
beducht fëëëfëëë. afraid.
beduiden leti i a wan soni di ja fusutan; ta lei i soni; kë taki. explain; indicate.
beduimelen nama finga a soni disa maaka. smudge.
beduusd a bigi da i te a mbei i lasi i seei. taken aback.
bedwang taihati. restraint, control.
bedwelmen mbei i lasi i seepi. stun.
bedwingen duwengi; tapa. control, restrain.
beedigen djula. swear.
beek kiiki. brook.
beeld pobiki; wan soni kuma footoo u sëmbë ma de mbei ën ku potulöutu nasö de feifi ën. image, portrait.
beeldenaar wan soni kuma footoo u sëmbë de buta a möni pisi ufö a oto soni. image.
beelderig a hanse te an sa luku. gorgeous.
beeldhouwer wan sëmbë ta mbei sitonu pobiki. sculptor.
beeltenis wan soni de mbei kuma sö wan sëmbë; wan soni di mbei kuma sö wan soni. image, effigy.
beemd palalaa kamian ku ahun. field, meadow.
been 1) futu. leg.
2) bonu. bone.
beenachtig a dë tjakaa te i ta si bonu fëën. bony.
beer 1) wan gaan bakaa köndë mbeti ta wogi ku sëmbë. bear.
2) womi pingo. boar.
3) kaka. excrement.
beërven a disëën da i ufö a dëdë. inherit from.
beest mbeti. animal.
beestachtig a ta hogi pasa sëmbë; aan manini. beastly, brutal.
beet njan u sindeki, hansi, mbeti. bite, sting.
beetje pikisö. a little, a bit.
beetpakken kisi gingi. seize.
bef weti soni dee domini, afocati sö ta bisi a gangaa. clerical collar.
befaamd a a' nëbai. famous.
begaafd a a' köni a hedi dendu. gifted.
begeerlijk a de fa u kë; a ta njan i wojo. desirable.
begeerte hangi; kë. desire, lust.
begeleiden tja sëmbë go a kamian; heepi sëmbë a soni. accompany.
begeren kë. desire, wish.
begiftigen da sëmbë taku soni a bebe. endow, present.
begijn wan mujëë sëmbë u wan masikapei ta du Gadu wooko; wan pei baja. beguine.
begin di seti u wan soni; bigi. beginning, start.
beginnen seti; bigi. begin, commence.
beginner sëmbë di seti u du wan soni. beginner, novice.
beginsel di seti u wan soni; wan wëti ku ën joo seti. principle.
begonia wan pei folo. begonia.
begraafplaats geebi. cemetery.
begrafenis di bei u dëdë sëmbë. burial.
begraven bei dëdë. bury.
begrensd a a' maaka. limited.
begrenzing maaka de buta di ja musu pasa. limitation, boundary.
begrijpelijk a sa fusutan. understandable.
begrijpen fusutan. understand.
begrip wan mëni; pakisei. idea, notion.
begroeid ko kapëë; a göö uwii. overgrown.
begroeten da odi. greet.
begroten pakisei soni wegi luku un mëni ku un bigi. estimate.
behaaglijk a suti da i; a kai ku i. pleasant.
behaagziek a ta tuwë sinkii fu di otowan musu mëni ën nöömö. coquettish.
behaagzucht te a ta tuwë sinkii fu di otowan musu mëni ën. coquetry.
behaard ku hia puuma. hairy.
behagen da piizii. please.
behalve boiti; an dë a dendu. except.
behandelen 1) kula faa ko bunu. treat.
2) ta wooko ku ën; ta libi ku ën. use.
behangen palaki pampia a wosu dendu. paper a room.
behangsel pampia de ta palaki a wosu dendu faa hanse. wallpaper.
behartigen seeka; sölugu. serve, look after.
beheersen tii; hoi faa du kuma fa i kë. rule, govern.
behelzen a a' soni a dendu. contain.
behendig a sa' u du soni. handy.
behept di toobi dë ku ën nöömö, an ta kaba möönsö. afflicted with.
beheren tii. manage, administer.
behoeden 1) tapa fu wogi an sa dou nëën. protect.
1) seeka faan poi. preserve.
behoedzaam an ta du soni ku hesihati. prudent, wary.
behoefte fuka. want, need.
behoeftig a fuka. destitute, needy.
behoeven kë; fuka. want, need.
behoorlijk kuma fa a dë fanöudu. proper, decent.
behoren 1) sö a musu du. ought to.
2) a dë fu so wan sëmbë. belong to.
behoud di fa de ta seekëën fu an kaba a sösö; hoi wan soni bunu. preservation, maintenance.
behouden ta hoi soni; ta tjubi soni; a dë tjubitjubi, soni an sa miti ën. keep, retain.
behoudend a ta luku soni fini ufö a o tei ën; a kë fika ku dee awoo wan. conservative.
behoudens boiti dee di dë; di dë an dë a dendu. except for.
behuild i sa si nëën fesi taa a bi ta këë. tearstained.
behuisd a abi wosu; the fa wosu fëën dë. housed.
behulp heepi. help, aid.
beiaard wanlö genge de ta naki ta pëë. chimes.
beiaardier sëmbë di ta pëë dee genge de kai 'beiaard'. carrillon player.
beide de tu tuu. both.
beiden ta luku ufö. bide one's time.
Beieren wan pisi u Duitsland. Bavaria.
beieren te di oloisi nasö genge ta naki. chime.
beige wan pei weti, ma an dë faan. beige.
beijveren, zich ta du kumafa i sa du; ta biinga. to do one's best.
beijzeld a tapa ku ëisi. icecoated.
beitel bëtë. chisel.
beits veni. stain, wood dye.
bejaard a gaandi. aged.
bejammeren ta këë pena. lament.
bejegenen ta wooko ku ën. use, treat.
bek mbeti nasö fou buka. mouth, bill.
bek-af a wei poi. dogtired.
bekappen tai wosu; buta senki a wosu. roof.
bekend hii mundu sabi ën. wellknown.
bekende sëmbë di i sabi. acquaintance.
bekendheid di fa sëmbë sabi ën; di në di i abi a lanti. reputation.
bekendmaken taki soni be lanti jei; bai basia. announce.
bekennen mbei sëmbë ko sabi taa sö wan soni i du. confess, avow.
bekentenis te i ta piki taa sö wan soni i bi du tuu. confession, admission.
beker 1) kan u bebe soni.
2) goutu nasö soofu gaasi de ta fia du soni fëën hedi. cup.
bekeren bia libi. convert, reform.
bekeuren te de manda i go a siköutu u wan soni i du hedi. to summon.
bekeuring wan möni i musu paka u di i booko wan wëti. fine.
bekijken ta wegi ta luku; ta suku wan soni fini. look at, examine.
bekken 1) gaan paabi. basin.
2) sëmbë asakpaa ku ën gogo tuu. pelvis.
3) wanlö felu soni de ta naki makandi a pëë dendu. cymbal.
bekkesnijder wan sëmbë ta feti ku faka. knifer.
beklaagde di sëmbë di de ta kaagi. accused.
bekladden 1) sundju söni. blot.
2) poi sëmbë në. besmirch.
beklag soni i kuutu a buka. complaint.
beklagen fii tjali u sëmbë nasö soni. pity.
beklant sëmbë ta ko hia nëën wënkë. well-patronized.
bekleden 1) tapa ku soni. cover.
2) da sëmbë taki a wan soni liba. invest.
beklemd an dë fëlëi; a dë fukafuka. oppressed.
beklijven peka gingi. remain, stick.
beklimmen subi. ascend.
beklinken naki gaasi kpëin da wan soni. drink to.
bekneld a peka gingi, an sa buli. jammed.
beknibbelen koti wan soni pisipisi puu. whittle.
beknopt de taki ën a wan sati fasi. brief, concise.
beknorren gandji da. chide.
bekogelen hiti hia soni da sëmbë nasö mbeti. pelt.
bekokstoven ta boi köni fa fii du wan soni. contrive.
bekomen 1) kisi soni. get.
2) toona feni soni. recover.
3) kai ku ën. become.
bekommerd a a' booko hedi fëën. concerned.
bekommeren ta booko hedi a soni. worry.
bekomst i wei fëën, ja a' peesa ku ën möön. fed up.
bekonkelen ta boi köni fa fii du wan soni. scheme, plot.
bekoorlijk a ta suti da i te a ta hai i ko nëën. charming, enchanting.
bekoren a ta suti da i te a ta hai i ko nëën. charm, enchant.
bekorten koti wan soni mbei a ko möön sati. shorten.
bekostigen ta paka di soni. pay the cost of.
bekrachtigen ko a wan taa sö woo du. ratify; confirm.
bekreunen ta booko hedi a soni. worry.
bekrimpen saka di möni u wan soni. cut down.
bekrompen 1) an kë tei njunjun soni. narrowminded.
2) di kamian an bigi tjika. narrow.
bekronen buta könu kaapusa a sëmbë hedi fu di a dë könu; da paima; da hei. crown.
bekroning wan hei di i kisi. award; pinnacle.
bekruipen ko saapisaapi tjubitjubi. steal upon.
bekvechten buja. wrangle.
bekwaamheid di fa a sabi u du soni. ability, skill.
bel genge. bell.
belachelijk a dë u lafu; a dë u mbei fa. ridiculous.
beladen lai soni a wan sëmbë nasö mbeti liba. load, burden.
belagen watji sëmbë u du wogi ku ën. waylay; threaten.
belanden dou. land up.
belang wan soni di sa tja wini ko; wan heepi. advantage.
belangeloos ja a' toobi ku ën. disinterested.
belangrijk a dë fanöudu soni. important.
belangstelling di piizii i abi u wan soni; di fa i a' toobi ku ën. interest.
belangwekkend a ta mbei i kë sabi soni fëën. interesting.
belasten lai soni nëën liba. load.
belasteren pii wan sëmbë kosi; njan sëmbë a baka. slander, defame.
belasting 1) lanti möni di i ta paka. taxation.
2) lai di a ta tjai. load.
beledigen kosi sëmbë; saanti sëmbë. insult, offend.
beleefd a a' manini. polite.
beleg 1) soni i ta lobi a bëëë ta njan. sandwich spread.
2) te felantima lontu di köndë buta a djegi. siege.
belegen a gaandi wan piki wan. matured.
belegeren te sodati lontu wan kamian buta a djegi. besiege.
beleggen 1) tapa wan soni. cover.
2) ko makandi u du wan soni. convene.
3) buta a banku; buta de faa göö da i. intrest.
belegsel soni di i nama ta bisi wan soni. trimmings.
beleid di fa i ta tii di soni. policy.
belemmeren biinga u tapa pasi fu de an sa du ën. hamper, impede.
belendend bandja ku bandja. adjacent.
belenen te i sei soni fii fu nöutu hedi, nöö te i feni möni möön nöö i toona paka tei ën baka. pawn.
belet 1) tan ufö. wait.
2) wan soni ta biinga u tapa i a di soni i kë du. hindrance.
beletsel soni ta tapa wan soni fu an pasa. obstacle.
belevenis wan soni di pasa ku i. experience.
belezen a lesi sömëni soni te a ko sabi soni te a hia. wellread.
Belg sëmbë di ta libi a di köndë de kai Belgie. Belgien.
België wan köndë a di së u Holanzi köndë. Belgium.
belhamel 1) womi sikapu ku genge taitai nëën gangaa zëngë, hën ta waka a fesi u dee otowan. bellwether.
2) di basi u dee otowan ta du wogi. ringleader.
belichamen a tei sinkii fii musu sa si ën. embody.
belichten butëën mbei a ko limbo. enlighten.
belichting te i tja limbo ko. enlightenment.
beliegen mindi soni. lie.
believen a kai ku i tee i ta wai dëën. please.
belijden piki taa sö i du wan soni tuu. confess.
belijdenis te i piki taa sö i bi du tuu; te i piki taa i dë a wan soni. confession, confirmation.
belladonna wan pei uwii, ee i njan mën a sa kii i ma de ta mbei deesi ku ën. belladonna.
bellen 1) naki genge.
2) tëlëfon sëmbë. ring, call up.
bellettrie dee soni de mindi sikifi di suti u lesi. belles-lettres.
belofte paamusi. promise.
belonen paka paima; da sëmbë soni u wan soni a bi du. pay, reward.
beloop di pasi di a tei. course, way.
beloven paamusi wan soni. promise.
belt kamian ka de ta tuwë sundju (dotiipi). dump.
beluisteren haika; jei. listen to, overhear.
belust a këën poi; a dë nëën gaanfa. eager.
bemachtigen kisi buta a i basu. capture.
bemannen buta sëmbë nëën. man.
bemantelen taki soni a wan pei fasi fu de an fusutan; taki soni naa o nasi; tapa soni ta tjubi. veil.
bemerkbaar i musu buta mëni nëën. noticeable.
bemerken buta mëni a wan soni. notice.
bemesten buta mësi a di goon. fertilize.
bemiddelaar di sëmbë ta fan da i ku sëmbë; mindima. mediator.
bemiddeld a a' möni. affluent.
bemiddelen go fan ku wan sëmbë da di oto sëmbë. mediate.
bemind a dë lobi sëmbë fii. beloved.
beminnelijk a dë u lobi. lovable.
beminnen lobi. love.
bemoedigen da hati. encourage.
bemoeial hulusonima. busybody.
bemoeien 1) hulu sëmbë a soni fëën. meddle.
2) heepi sëmbë a soni fëën. intervene.
bemoeilijken ta biinga u tapëën. hamper.
bemoeizucht te i lo' u hulu soni. meddlesomeness.
bemorsen ta nasi ën ta sundju. dirty, soil.
ben manda u buta fisi ku fuuta. fish basket.
benadelen du wogiwogi ku wan sëmbë. harm, injure.
benaderen ko zuntu. approach.
benaming te de da wan soni nasö wan sëmbë në. appellation.
benard fuka (ten); wogi (ten). hard times.
benauwd a ta fuka i. oppressive.
benauwen ta fuka. oppress.
bende wanlö sëmbë ta du (wogi) makandi. gang; troop.
beneden a basu. below.
benedenloop basusë fu wan lio. lower course.
benemen tei puu nëën. take away.
benen a mbei ku bonu. bone.
benepen 1) soni seei an ta kai ku ën möönsö. petty.
2) söndö kaakiti. puny.
benevens hën tu. in addition to.
Bengaals wan köndë a di së u Indië. Bengal.
bengel 1) hogihogi mii. naughty boy.
2) genge. bell.
bengelen 1) di fa genge ta piki. ring.
2) ta doodo nango tako. dangle.
benieuwd i kë sabi soni fëën poi. curious.
benig a dë tjakaa te i ta si bonu fëën. bony.
benijden hwaun ku sëmbë. envy.
benodigd i musu abi ën. necessary.
benoemen buta wan sëmbë a wan wooko. to appoint.
benul wan pakisei a abi nëën hedi dendu. notion.
be‹nvloeden di kaakiti fëën ta tjëën go nëën së. influence.
benzine kasolin. gasoline.
benzinestation kamian ka i ta lai kasoli. gas station.
beoefenaar wan sëmbë di ta du wan soni. practitioner.
beogen biinga fii feni sö wan soni. aim at.
beoordelen taki ee a bunu ee an bunu; kuutu. judge, criticize.
bepaald sö wan soni, sö wan sëmbë. definite, specific.
bepalen buta taa sö wan soni. determine.
bepaling 1) te de ta puu soni finifini fii fusutan. definition.
2) wan u dee pisi u di soni de sikifi buta. clause.
3) wëti de buta. rule.
beperken buta wëti a soni; buta maaka a soni. limit, restrict.
beperkt 1) a a' wëti; a a' maaka. limited.
2) a fitja. narrow.
bepraten ta fan a wan soni liba. discuss.
beproefd de poobëën luku kaa si taa a bunu. tried, approved.
beproeven pooba luku. attempt.
beproeving wan sitaafu di i musu ta tja. trial, affliction.
beraad te i ta pakisei soni ta wegi ta luku nango ta ko. deliberation.
beraden, zich pakisei soni; ta pakisei wan soni nöömö unfa a dë. think over, deliberate.
beramen boi köni fa de o du wan soni. devise, plan.
berde wan taki i tja ko a fesi. a point to discuss.
beredderen seeka; tii. arrange, manage.
beredeneren taki finifini fa i feni wan soni; fia a wan soni liba. argue, reason out.
bereid kabakaba. ready.
bereiden seeka soni; mbei soni. prepare, make.
bereids kaa. already.
bereidwillig a dë kabakaba u du ën. ready, willing.
bereik ka a sa dou. reach, range.
bereiken dou nëën. reach.
bereisd de ta waka nëën hia; a waka hia. much traveled.
bereizen waka go a kamaian. visit, voyage.
berekenbaar a sa leiki. calculable.
berekening di soni di i feni di i wegi di soni luku. calculation.
berg gaan hei kuun. mountain.
bergachtig a dë ku hia kuun. mountainous.
bergen tjubi; tjubi soni. store.
bergkamer lai kamba. storeroom.
bergketen wanlö hia kununu bandja ku bandja. mountain chain.
bergplaats di kamian ka i ta tjubi soni. storeroom.
bergspits kuun hedi. mountainpeak.
bericht buka; busikopu. news, message.
berichten konda wan soni fu de sabi. inform, report.
berijden ta lëi nëën. ride on.
berin di mujëë wan u di mbeti de kai 'beer'. she-bear.
berispen gandji da sëmbë u wan soni di a du; buta soni a sëmbë hedi. rebuke, blame.
berk wan pei pau u bakaa köndë. birch tree.
Berlijn wan gaan foto u Duitsland. Berlin.
berm pasi bandja ka di ahun ta dë. side of the path.
beroemd a a' nëbai. famous.
beroemen, zich ta njan buka. boast.
beroep di wooko di i ta wooko fu kisi möni. occupation.
beroepen taki soni fu de puu i. appeal.
beroerd tjalitjali; penapena; dë ku gaan fuka. miserable, wretched.
beroeren 1) bia soni. stir.
2) poi pakisei u sëmbë. disturb.
beroerte soni ko nëën te an sabi ën seei. fit, stroke.
berokkenen mbei wan soni ko. to cause.
berooid a dë söndö möni, söndö sëmbë; möfina. penniless, destitute.
berookt de dëë ën a faja liba. smoked.
berouw te tjali kisi i u wan soni di i bi du i ko fii taa ja du bunu. repentance.
beroven fufuu; kisi wan sëmbë tei soni fëën ku taanga. rob.
berucht de sabi ën u na bumbuu sëmbë. notorious.
berustend i dë fii nöö, i sa' taa heepi an dë. resigned.
berusting te i ta tei soni fu di i musu. resignation.
bes 1) pau njunjun ku wanlö pikipiki sii; pikipiki pau njanjan. berry, currant.
2) wan gaandi mujëë. old woman.
3) wan u dee piki maaka de ta sikifi buta a pampia fii sabi unfa di pëë musu piki. music note.
beschaafd a dë maninima; a ko leima. educated, wellbred.
beschaamd sen kisi ën. ashamed.
beschadigd a poi. damaged.
beschadigen poi soni. ruin.
beschamen a dëën sen. put to shame.
beschaven 1) seeka be a linzo. polish.
2) heepi wan sëmbë fa a ko sëmbë fasi. civilize.
beschaving manini ku sabi. culture.
bescheid buka; fa i piki. answer.
bescheiden an a' gaan womi fasi; a a' saka fasi. humble.
beschermeling wan sëmbë di i tei ta heepi faa ko a fesi a di soni di a kë du. protege.
beschermen tapa fu wogi an ko nëën; tjubi da hogi. protect.
beschieten suti ku goni. fire upon.
beschikbaar a dë a i leeki; a dë u feni. available.
beschikken seeka soni. arrange.
beschilderen teeken soni nëën liba; feifi nëën liba. decorate.
beschimmelen bundji kisi ën. get mouldy.
beschimpen mbei fa. scoff at.
beschoeien ta lai sitonu nasö paanga a di wata bandja fu di wata an musu wö di doti buka go möön; mbei ko möön taanga. fortify.
beschonken dööngödööngö. intoxicated.
beschoren sö a kai dëën. fated.
beschot soni de paati di kamian kambakamba. partition.
beschouwelijk a ta pakisei soni nöömö. contemplative.
beschouwen pakisei; wegi luku. consider.
beschrijven de sikifi nëën kaa; sikifi soni fëën. written on.
beschroomd a ta dë fusifusi; a fëëë sëmbë. timid.
beschuit busukutu. biscuit.
beschuldigde di sëmbë di de ta kaagi. accused.
beschuldigen kaagi sëmbë a soni. accuse, charge.
beschutten tjubi da wan soni. shelter from.
besef wan mëni di ko a i. notion, idea.
beseffen fusutan wan soni. to realize.
besje gaandi mujëë. old woman.
beslaan 1) fon. beat up.
2) buta susu da hasi. shoe (a horse).
3) tei kamian. take up space.
4) bisi ën. decorate.
beslag 1) tei paima a sëmbë. take payment.
2) bisi u soni. decoration.
3) soni de mökisi u de mbei goma. batter.
4) susu de buta da hasi. horse shoes.
beslechten tapa (buja). settle a quarrel.
beslissen kai pakisei taa sö i o du. decide.
beslist tuutuu; i dë seiki fëën. certainly.
beslommering di soni ta toobi i; booko hedi a soni. care, worry.
besloten 1) an dë u hii sëmbë. private.
2) i buta taa sö joo du. resolved.
besluipen nango a wan soni saapisaapi; ta puu na a köni futu nango a wan soni. creep up on.
besluit di soni di de pakisei te de kaba buta taa sö a dë. conclusion.
besluiteloos de an saafa u du jeti. irresolute, undecided.
besluiten kaba wan soni. end, finish up.
besmettelijk a sa kisi oto sëmbë tu. contagious.
besmetten paaja soni di sa tja siki ko. infect, contaminate.
besnijden koti puu. carve, whittle, circumcise.
besparen tjubi soni. save.
bespelen pëë gitali, tutu, amonika, dee soni dë. play instrument.
bespeuren mëni wan soni; ko sabi wan soni. notice, discover.
bespieden watji. spy on.
bespiegeling te i ta dë pii ta pakisei soni. contemplate.
bespioneren luku sëmbë tjubi fasi u du ku ën; watji. spy upon.
bespoedigen du wan soni hesi möön fa i bi du ën. accelerate.
bespottelijk a buta u de mbei ën fa. ridiculous.
bespotten mbei fa. ridicule.
bespraakt a lo' fan. talkative.
bespreken 1) ta taki ën nango ta ko. speak about.
2) buta i në da wan soni. book [seats].
besprenkelen jaa; lëmbë. sprinkle.
bespuiten fula wata nëën. squirt, spray.
bespuwen tunta nëën. spit upon.
bessengelei sjem; pau njanjan de boi ku suki fii lobi a bëëë. currant jelly.
bessestruik uwii ta pai pikipiki njanjan. berry bush.
best 1) di möön bunu wan. best.
2) bunu. excellent.
bestaan dë. be, exist.
bestand tapa u feti. truce.
besteden paka möni. spend, pay.
bestek 1) kujëë, faka, tjökö i ta njan a tafa. cutlery.
2) di fa i o mbei wan soni. specification, estimate.
3) di bigi u soni; di baai u soni. dimensions.
4) kamian fii buta soni. space.
bestellen manda tei soni; bisitei. order.
besteller 1) di sëmbë di ta tja soni ko da i di i bi manda tei. delivery man.
2) di sëmbë di manda tei soni a oto kamian. costumer.
bestelwagen wagi di ta tja soni ko da i di i bi bai. delivery van.
bestemmen a buta fu wan soni o pasa. destine, intend.
bestendig an ta poi; an ta tooka. durable; stable.
besterven dëdë, ma na tuutuu dëdë, kuma ömi ta dëdë ku di wooko akiö. die, but not literally.
bestiaal kuma mbeti. bestial.
bestoken de ta kunutu a hii së ta ko a i. harrassed.
bestraffen da sitaafu. punish.
bestraten mbei wagi pasi ku sima ku taa ku tjatja. pave.
bestrijden feti; ta biinga fii wini. fight.
bestrooien jaa kuma alisi. strew.
bestuderen lei, kuma a siköö. study.
besturen tii. govern, rule.
bestuur dee sëmbë dee ta tii di köndë. government.
bestuurder di sëmbë di ta tii; di sëmbë di ta wooko ku wan masini soni. operator; administrator.
betaalbaar a sa paka. payable.
betalen paka. pay.
betamelijk a bunu; a fiti. becoming, proper.
betamen kai ku ën; fiti ën. become [a person].
betasten ta fiifii. feel.
betekenen kë taki. mean, to signify.
betekenis 1) di soni a kë taki. meaning.
2) apaiti; an dë wan sösö sinkii sëmbë. importance; distinction.
beter 1) a bëtë so.
2) a ko bunu. better.
beteren ko bëtë; ko bunu. become better.
beterschap bëtë. improvement, recover.
beteugelen tapa soni; hoi i seei fu ja du wan soni. check, curb.
beteuterd an dë ku fusutan a di mindi; a lasi ën seei. embarrassed, perplexed.
betogen lei sëmbë wan soni fa a dë; du soni wajawaja fu de feni andi de kë. demonstrate.
betoging te de lei i wan soni fii luku fusutan; te de du soni wajawaja fu de feni di soni di de kë. demonstration.
beton sima. concrete.
betonen 1) kai di pisi dë möön taanga. accent.
2) lei sëmbë soni fu de si. show.
betonnen a mbei ku sima. concrete.
betoog fia. argument.
betoveren siba; tofu wan soni. cast a spell on. 2) a ta mbei i lobi ën te ja sa disëën. fascinate.
betovergrootmoeder nënë fii. great-great-grandmother.
betraand i sa si nëën fesi taa a bi ta këë, nasö a o këë. tearstained; tearful.
betrachten du nöömö; biinga da. exercise, practise.
betreden waka ku futu nëën liba. betreden.
betreffen a di së u di soni dë. concern.
betrekkelijk an dë sö nöömö, a ta tooka te a nama a wan oto soni. relative, comparative.
betreuren bai sabisö. regret.
betrokken 1) dë a dendu. concerned.
2) wöluku dë hia. cloudy.
betrouwbaar i sa futoou ën. reliable.
betten nama watawata soni a soni; wasi wan soni. dab, bathe.
betuigen taa a dë tuu. declare.
betweter sëmbë di ta mbei taa a sabi hii soni möön bëtë. know-it-all.
betwisten buja; biinga u puu sëmbë a di fa a ta pakisei u wan soni. dispute, challenge.
beu i wei fëën. sick of.
beugel 1) söötö u soni. clasp.
2) këti pisi. link.
3) soni fii buta futu te i ta lëi a hasi liba. stirrup.
beuk 1) wan pei pau. beech.
2) dendu kamian u keekiwosu. nave.
beuken 1) fon. pound.
2) a mbei ku di pau de kai 'beuk'. beech.
beul 1) kiisëmbëma a dunguwosu. executioner.
2) hogihogi sëmbë, an ta si piki wan fëën seei a wojo. bully.
beunhaas sëmbë di na fusutan hën wooko bunu. dabbler.
beunhazen a ta wooko ma na ku fusutan. dabble.
beuren 1) hopo soni. lift up.
2) kisi soni. receive.
beurs 1) a lepi te poi. ripe-rotten.
2) pootu möni. purse.
3) sonisoni de hopo a wan kamian fii ko ta luku ta pëë; könufujai. fair.
4) di fa di möni ta booko a di mindi. exchange.
beurt juu fii dou. turn.
beurtelings oto a oto baka. in turn.
beuzelen fan botjitji fan; du wisiwasi soni. trifle.
bevallen 1) ta suti da i; a kai ku i. please.
2) pai miii. give birth.
bevallig 1) a dë u lobi. charming, comely.
2) a ta tja ën seei bunu a di fa a ta waka. graceful.
bevalling te de pai miii. child birth.
bevangen te a ta wini fu di a taanga möön i; a möön i, ja sa tjëën möön. overcome.
bevaren waka a wata liba. sail.
bevattelijk 1) a köni. intelligent.
2) an taanga u fusutan. intelligible.
bevatten 1) abi nëën dendu. contain.
2) ta fusutan. comprehend.
bevel soni i manda sëmbë faa du. order, command.
bevelen manda wan sëmbë u du wan soni. order, command.
bevelhebber takima. commander.
beven tëëmë. tremble, shake.
bever wan mbeti u bakaa köndë ta koti pau ku tanda kuma awaapuja. beaver.
beverig a ta tëëmë. tremulous.
bevestigen 1) peka wan soni. fix, fasten.
2) buta a lanti. install.
3) piki taa sö a dë. confirm.
bevinden ko si taa sö wan soni dë. find out.
bevitten buta ku sëmbë nöömö; ta guunjan. harp at, find fault with.
bevlekken sundju soni; mandja soni. soil, blot.
bevlieging wan soni i kë a di mindi. caprice, fancy.
bevloeien tja wata go munjan goon fu soni sa nasi nëën. irrigate.
bevoegd a sabi u du ën; a dë a pasi fu sa du di soni. qualified, competent.
bevolking dee sëmbë u wan köndë. people.
bevolkt di kamian dë ku sëmbë. populated.
bevoordelen 1) lobi wan möön wan. favour.
2) tja heepi. benefit.
bevorderen tja go a fesi. promote.
bevredigen kötö sëmbë hati; da wai hati. appease, satisfy.
bevreemden te fii si a dou a i ma ja bi mëni ën. surprise.
bevreesd a fëëë ën. afraid of.
bevriend [de dë] mati. [they are] friends.
bevriezen ko ëisi. freeze.
bevrijden puu a wan soni di bi sitaafu ën; lusu puu. free.
bevroeden 1) ko fusutan. realize.
2) pakisei ën sö. expect.
bevroren a ko ëisi; a dë ku ëisi. frozen.
bevuilen ta nasi ën; ta sundju ën. soil, dirty.
bewaarder sëmbë di ta sölugu u wan soni da i; di sëmbë di ta hoi wakiti a di wosu. keeper.
bewaarschool pikimii siköö. kindergarten.
bewaken hoi wakiti; watji. guard.
bewandelen ta waka nëën liba. walk on.
bewapenen da sëmbë feti lai. arm.
bewaren hoi soni; seeka wan soni bunu faan poi. keep, preserve.
beweegbaar a sa buli. movable.
beweeglijk an ta tan pii. mobile, lively.
bewegen buli. move.
beweging di buli u wan soni; te wan soni ko ta paaja. motion, movement.
bewenen ta këë da. mourn for.
beweren taki taa sö a dë. assert, claim.
bewerkelijk a o tei hia wooko. laborious.
bewerken 1) wooko goon. farm.
2) fan ku wan sëmbë te i wini ën. convince.
3) wooko ku kë; toona wooko ën. work with; work over.
bewieroken gafa gaanfa poi. shower praise.
bewijs di soni di i o lei sëmbë fu de si taa di soni di i taki dë tuutuu soni. proof.
bewijzen lei taa sö a dë tuu. prove.
bewilligen taki an toobi. consent.
bewimpelen bisi tooka soni fu de an sabi i. disguise.
bewind di tii u köndë. government.
bewogen ta fii makandi ku sëmbë a soni. moved.
bewolken a tapa ku bungi; a ko bundjibundji. become cloudy.
bewolkt wöluku dë nëën hia. clouded.
bewonderaar di sëmbë a ta foondo; di sëmbë di a bigi da. admirer.
bewonderen ta kai gaan soni. admire.
bewonen ta libi nëën. inhabit.
bewoner sëmbë di ta libi dë. inhabitant.
bewust ja faau; i dë ku sabi. conscious.
bewusteloos faau. unconscious.
bezaaien jaa. sow.
bezadigd 1) a dë pii, soni an ta toobi ën poi. calm, steady.
2) an wogi poi. moderate.
bezem basöö. broom.
bezemsteel basöö pau. broomstick.
bezeren hati i. hurt, injure.
bezet 1) a dë ku sëmbë kaa; sëmbë abi ën kaa; a fuu. occupied.
2) a ta du soni kaa; a a' soni hia u du. busy.
bezeten gadu kisi ën; soni dë nëën liba. possessed by a demon; absessed by.
bezetten tei di kamian dë ko fii. occupy.
bezichtigen luku fa a dë; luku ee a dë bunu. view, inspect.
bezield da sëmbë hati faa kë du wan soni. inspired, animated.
bezielen te de mbei i ko dë wekiweki a wan soni. inspire.
bezig a dë a wan wooko; a a' soni u du kaa. busy.
bezigen wooko ku ën. use.
bezighouden i a' soni u du hibijuu. keep busy.
bezinksel tjakati; sediment.
bezinnen 1) pakisei soni. ponder.
2) tooka pakisei. re-think.
bezit wan soni di i abi. possession.
bezitten abi. own, possess.
bezitter di sëmbë di abi di soni. owner.
bezoedelen sundju wan soni. stain, soil.
bezoek te i go haika wan sëmbë. visit.
bezoeken go a wan sëmbë go haikëën; go nëën. visit, attend.
bezoldigen paka ën möni u di wooko di a ta du. pay salary.
bezorgd 1) hati fëën an ta kisi goon; a a' bookohedi a soni. anxious.
2) a ta kisi sölugu. provided for.
bezorgen tja soni go da wan sëmbë; mbei moiti te i feni ën. deliver, procure.
bezuinigen pindja; söiniki. economize.
bezuren paka fëën. pay for.
bezwaar wan soni ta toobi. difficulty.
bezwaard a dë fukafuka. burdened.
bezwaarlijk a toobi. troublesome.
bezweet a ta suwa. perspiring.
bezweren soi; djula. swear.
bezwijken a wei, an sa du na wan wojo soni möön. collapse, give way.
bezwijmen faau. faint.
bibberen tëëmë. shiver, tremble.
bibliofiel sëmbë di lobi buku. bibliophile.
bibliografie dee bukubuku dee ta taki u di soni. bibliography.
bibliothecaris wan sëmbë di abi taki u dee buku a wan 'bibliotheek'. librarian.
bibliotheek buku kamba; buku wosu. library.
biceps di liba maun fii te i tai böö taanga. biceps.
bidden begi. pray.
biecht taki di soni di i du na bunu. confession.
bieden tëndë soni da sëmbë. offer.
biefstuk kau pisi u njan. rumpsteak.
bier bii. beer.
bies 1) wan uwii a lio bandja. bulrush.
2) lenti u soni. piping, border.
biet wan bë goon njanjan de ta njan. beet.
big hagu mii. piglet.
bigamie te i a' tu mujëë. bigamy.
bij 1) höni. bee.
2) a i; zuntu ku i. by, near.
bijbaantje wan piki wooko i ta wooko a së. sideline.
bijbedoeling köni a ta pëë fa a feni wan soni. hidden motive.
bijbel Gaangadu buku. Bible.
bijbetalen paka a di otowan liba. pay extra.
bijblad pampia di de buta a dendu u dee otowan. supplement.
bijblijven 1) fika a i hedi. stick in the memomory.
2) ta dë makandi ku dee otowan. keep up with.
bijbrengen 1) mbei a ko feni. import.
2) mbei a kisi ën seei baka. bring to.
bijdehand a köni; a köni u sa' soni. smart, bright.
bijdrage peesenti; möni i da; soni i seei da u di wooko musu go a fesi. contribution.
bijeen ko a wan; makandi. together.
bijeen roepen kai ko makandi. call together.
bijeenbrengen tja ko makandi. bring to together.
bijeenkomst 1) kuutu.
2) ko makandi. meeting.
bijeenroepen kai ko makandi. call together.
bijenkorf höni wosu ka dee höni ta mbei höniwata. beehive.
bijenwas di kookokooko soni ka di höniwata ta dë. beeswax.
bijenzwerm gidjii höni makandi. swarm of bees.
bijgaand de butëën a dendu. enclosed.
bijgebouw wan wosu i hai a di otowan bandja. annex.
bijgeloof wan soso soni de ta biibi. superstition.
bijgenaamd piki në fëën da.... sëkëti në fëën da.... nicknamed.
bijgerecht dee soni i ta njan ku alisi ku gbamba. side-dish.
bijgeval ee...nöö. if.
bijgevolg fëën hedi. consequently.
bijhouden ja ta fika nëën baka. keep up with.
bijkans a fika piki. almost.
bijkantoor wan kantoo u di masikapei a wan oto kamian. branch office.
bijkomen kisi i seei. come to; recover.
bijkomstig 1) a ko söndö i mëni. incidental.
2) an dë gaan soni. inessential.
bijl matjau. hatchet.
bijlage wan pampia di de buta go a di otowan; wanlö oto soni de sikifi buta u nama ku di buku. appendix.
bijleggen 1) buta ko a dendu möön. contribute.
2) seeka. make up.
bijna a fika piki. almost.
bijnaam piki në; sëkëti në. nickname.
bijpad pasi kumutu a di gaan pasi; wan pasi di go kai a di gaan pasi. bypath.
bijslag wan möni de buta a di möni fii liba. extra allowance.
bijstaan dë ku wan sëmbë ta heepi ën. assist.
bijstand wan soni u heepi i. assistance.
bijstelling wan fasi i o taki soni fu de fusutan möön fini; te i taa `Nöngötjëë, di mii u Anasi' nöö 'di mii u Anasi' da di bijstelling. apposition.
bijster 1) i lasi ën; ja sabi ën möön. lost.
2) gaanfa. extremely.
bijt 1) njan. bite.
2) baaku a di ëisi. opening in ice.
bijten njan (kuma te dagu njan sëmbë). bite.
bijtend 1) a ta hati i.
2) de taki ën faa hati sëmbë. grierous, sarcastic.
bijtijds an lati poi. on time.
bijv. kumafa a dë aki sö. for example.
bijval di soni de du fii si taa de wai ku i; te de naki maun fu di de ta wai ku wan soni. approval, applause.
bijvoegen buta nëën liba. add.
bijvoeglijk wan wöutu pisi i ta taki fu fa wan soni dë, kuma te i taki 'hanse womi', nöö 'hanse' da di bijvoeglijk. adjective.
bijvoorbeeld kumafa a dë aki sö. for example.
bijvrouw waka mujëë fii. concubine.
bijvullen fuu. fill up.
bijwerk piki wooko i ta du a di wooko fii liba. part-time job.
bijwerken tja ko ka a musu dë. catch up.
bijwijlen so juu; wanwan pasi. once in a while.
bijwonen dë a dendu. attend; witness.
bijwoord dee wöutu pisi ta lei i umfa, nasö un juu, nasö unsë; kuma 'saapisaapi', 'jeside', 'aki'. adverb.
bijz. gaanfa. especially. Var.: bijzonder.
bijzaak wan soni di an dë gaan soni a dendu. side issue.
bijzetten buta a liba möön; buta nëën bandja. place.
bijziend an sa si soni a longi; an ta mëni amanjan; an ta mëni bakaten. shortsighted.
bijzijn di fa wan soni nasö sëmbë dë a wan kamian. presence.
bijzonder an dë hiniwan daka soni. unusually.
bijzonderheid wan apaiti pisi u di soni. detail.
bikkel mindi u finga. knucklebone.
bikken 1) kwei puu. chip away.
2) kaabu. scrape.
3) njan. eat.
bil wan së gogo. buttock.
biljart wan bali de ta pëë a tafa liba ku pau, de ta pëën u möni. billiards.
biljet 1) kaita. ticket.
2) pampia möni. bill (money).
biljoen mëliön toon mëliön. billion, [Am.] trillion.
billijk a dë a pasi; a fiti sö. fair, reasonable, just, moderate.
binden tai. bind.
binnen a dendu. within.
binnenband di dendu banti u di baisigi. inner tube.
binnendringen denda go a dendu. penetrate.
binnengaan go a dendu. enter.
binnenhalen tja ko a dendu. fetch in.
binnenkant dendu së. inside.
binnenkomst di ko a dendu. entry.
binnenkort a biti möön. before long.
binnenland dendu së u köndë; matu köndë. interior.
binnenlands u di köndë seei. internal.
binnenshuis a wosu dendu, na a döö. indoor.
binnensmonds an fan ën limbo. under one's breath.
binnenste möön dendu. inmost.
binnenvetter wan sëmbë de an ta si taa a sabi soni ma da a köni. a person who is smarter than he appears.
binnenzijde dendu së. inside.
binocle haiko u luku soni a longi. binoculars.
bint baiki. joist.
biografie wan buku de mbei u fa sö wan sëmbë libi bi dë. biography.
biologie lei u mbeti, libi sëmbë, uwii ku dee oto libilibi soni. biology.
bioloog di sëmbë di ta lei soni u mbeti, uwii ku dee oto libilibi soni. biologist.
bioscoop kino wosu. cinema.
biscuit busukutu. biscuit.
bisdom ka di hedima u keiki de kai 'bisschop' ta tii. diocese.
bisschop wan hedima u keeki. bishop.
bit felu soni de ta buta a hasi buka fu tii ën. bit.
bits a a' saanti fa; a hogi. cantankerous.
bitter bita. bitter.
bivak sodati kampu. bivouac.
bizar a foondo; a taku; a wogi gaanfa. bizarre, grotesque.
bizon wan pei Ameekan köndë kau ma de an ta kijëën. bison.
blaadje pampia pisi. leaflet.
blaag kaakei mii. brat.
blaam kosi; buta nëën hedi. censure, blame.
blaar boosi, a dë kuma te faja tjuma i. blister.
blaas 1) baasi u bëë dendu. bladder.
2) pululu. bubble.
blaasinstrument soni de ta böö ku buka kuma tutu. wind instrument.
blaaskaak wan sëmbë ta mbei taa a sabi soni poi. know-it-all.
blad 1) uwii u pau. leaf.
2) pampia pisi. sheet of paper.
3) kolanti. newspaper.
4) paatu. tray.
bladderen baasi ta kumutu a i sinkii. blister.
bladgoud fiinu goutu pisi. gold leaf.
bladzijde wan së fu wan pampia. page.
blaffen dagu ta bai. bark.
blaken 1) dë nëën gaanfa; ta du taanga. be very enthusiastic.
2) sëndë taanga. shine.
blakeren tjuma. scorch.
blamage soni u da sen. disgrace.
blameren da sen. shame; disgrace.
blanco 1) wetiweti. white.
2) de an sikifi soni nëën eti. blank.
blank weti; bakaa. white.
blanketsel soni de ta lobi a fesi fu fesi fii tooka. make-up.
blas‚ an a' toobi ku soni. blas‚.
blaten bai u sikapu. blest.
blauw gaangadu guuun. blue.
blauwkous wan mujëë di sabi soni hia; wan mujëë ta mbei kuma a sabi hii soni. bluestocking.
blazen böö soni. blow.
blazer wan sati jasi de ta bisi. blazer.
blazoen wapu; di nöbu u di sëmbë. blazon.
bleek an dë bunu, a weti poi. pale.
bleekmiddel puu wata. bleach.
bleekzucht te buuu fii an a' kaakiti. anoemia.
bleken mbei ko weti; puu pëndë nëën. bleach.
bleren bai këë taanga. bawl.
bles 1) wan weti pëndë a hasi mindi fesi. blaze.
2) di hasi di abi sö wan maaka. blazed horse.
blesseren a hati i; a koti i mbei kaasikaasi a i sinkii. injure, wound.
bleu 1) a a' tumisi sen. timid.
2) gaangadu guuun. light blue.
bliek wan pei fisi. white bream, sprat.
blij waiwai. glad, happy.
blijde wai. happiness.
blijdschap te i dë waiwai. gladness.
blijk soni di mbei i ta mëni sö wan soni. mark of evidence.
blijkbaar ja sa fia ën. evident.
blijken 1) te fii sabi a ko dë.
2) dë kuma. appear.
blijmoedig a dë ku wai. cheerful.
blijspel wan pëë de ta pëë fii lafu. comedy.
blijven fika. stay, remain.
blik 1) luku soni. look, glance.
2) beenki. tin can.
blikken de mbei ën ku beenki. canned.
blikopener soni u koti beenki jabi. can opener.
bliksem gaangadu koti faja. lightning.
blikslager sëmbë ta mbei soni ku beenki. tinsmith.
blikvanger soni di hii sëmbë ta luku. eyecatcher.
blind 1) soni u tapa limbo. shutter.
2) bookowojo. blind.
blinddoeken te de tai ju wojo fu ja sa si soni. to blindfold.
blinde bookowojoma. blind man.
blindedarm soni ta nama a i tiipa, wanwan pasi a ta da sëmbë gaan siki, ee de an koti i joo dëdë. appendix.
blinderen tapa soni fu de an sa suti go a dendu. armour.
blinken sëndë njëinjëin. shine, glitter.
blinkerd weti sandu, hei wan, ka di ventu tjëën go a wan hipi. white dune.
blo a a' sen tumisi. bashful.
blocnote pampia i ta sikifi soni ufö. scratch pod.
bloed buuu. blood.
bloedarmoede te buuu fii anbunu, an bë tjika. anoemia.
bloedbad te de kii sëmbë hia. blood bath.
bloeddorstig a lo' u kii sëmbë. bloodthirsty.
bloeden lasi buuu. blood.
bloederig a dë ku buuu. bloody.
bloedgeld möni di ja wooko a wan bunu fasi. blood money.
bloedschande te i duumi ku wan mujëë di dë i famii. incest.
bloedsomloop di fa i buuu ta waka a i sinkii. circulation.
bloedtransfusie te de ta buta buuu da i a hati wosu. blood transfusion.
bloedvat buuu tatai. blood vessel.
bloedverwant wosudendu fii; famii fii. blood relation.
bloedzuiger wan soni di ta soigi i buuu. leech.
bloedzweer piki baau kamian a i sinkii ka di buuu zunta. blood blister.
bloei folo. blossom.
bloeien 1) a ta buta folo. bloom.
2) a nango a fesi. flourish.
bloem 1) folo. flower.
2) boon. flour.
bloemblad uwii u wan pau di ta buta folo. petal.
bloembol goon njanjan di ta buta folo. flower bulb.
bloemig an kaba finu, a dë budubudu. floury, mealy.
bloemist wan sëmbë ta sei folo da sëmbë. florist.
bloemkool pei kolo di mbei kuma folo. cauliflower.
bloemkweker sëmbë di ta kiija blomiki. flower.
bloemlezing te de tja dee möön waiti soni de sikifi ko buta a wan buku. anthology.
bloesem folo. blossom.
bloesemen buta folo. blossom.
blohartig a fëëë sëmbë; a fëëë. shy, afraid.
bloheid a dë fusifusi. timid.
blok 1) wan pisi soni di a' fö së. block.
2) pau pisi. log.
blokkade tapa pasi da sëmbë ta tja dee sipi; tapa u kamian fu ja sa go du di soni di i kë. blockade.
blokken lei taanga a siköu. study hard.
blokkeren te de tapa wan lampeesi fu sipi an sa ko dë; te de an ta paka di möni a di mindi möön. blockade, freeze.
blom boon. flour.
blond a kooko ma na gaanfa. blond.
blondine wan mujëë di uwii fëën dë kuma kookokooko sö. fair-haired lady.
bloot söndö soni a sinkii. bare.
blootleggen tja ko a döö; jabi. expose.
blootstellen jabi; mbei a ko dë hoo söndö tapa. expose.
blootsvoets patapata; söndö susu. barefoot.
blos di bëbë u bandja jesi. blush.
blouse mujëë hempi. blouse.
blozen te i kisi di bëbë u bandja jesi. blush.
bluf njan buka. brag.
bluffen njan buka. boast, brag.
blunder föutu. blunder.
blussen tapa faja. extinguish.
blut a kai a pena. broke.
bluts kamian ka a zin. dent.
bl(z), bladz. wan së u wan pampia u di buku. page. Var.: bladzijde.
boa 1) gaan tatai, vodu, dee lö sindeki ta peeta soni kii. boa constrictor.
2) mbeti kakisa mujëë ta bisi a gangaa. fur collar.
bobbelig a ta fundu ta hei ta fundu ta hei. lumpy, bumpy.
bobslee wan pei wagi de ta lëi a ëisi a bakaa köndë. bobsled.
bochel booko baka sëmbë. hunchback.
bocht 1) bendibendi kamian. turn.
2) sundju lai. rubbish.
bod soni i ta tëndë da sëmbë. bid, offer.
bode tjabukama. messenger.
bodem goonbasu; goon. bottom.
bodemloos aan goon. bottomless.
Boeddha wan gadu de ta begi a di së fu Akuli köndë. Buddha.
boedel wosu, goon, wënkë, hii soni di i abi. estate.
boef wan sëmbë ta du soni ku kë; wogisëmbëma. knave, scoundrel.
boeg sipi hedi. bow of ship.
boei 1) wan soni de ta buta a wata kuma maaka fii sabi ka fii waka. buoy.
2) wan soni de o tuwë da i u puu i fu ja dëdë a wata. life bouy.
3) wan soni de ta söötö sëmbë a maun ku futu a dunguwosu; bui, keti. shackles.
boeien 1) söötö maun ku futu u sëmbë; bui. shackle.
2) boi pakisei a wan soni. plan, devise.
boek buku. book.
boekanier sëmbë ta fufuu sipi. buccaneer.
boekbinder di sëmbë di ta buta kafiti a di buku. bookbinder.
boeken sikifi i në fii du wan soni. enter, book.
boekerij buku kamian. library.
boeket folo taitai a bondji. bouquet.
boekhandel buku wënkë. bookstore.
boekhouden ta seeka möni soni ta sikifi a buku. bookkeeping.
boekweit wan pei njanjan de ta mbei boon ma a dë bëë. buckwheat.
boel 1) dee soni dee i abi. belongings.
2) wanlö hia soni dë fanjanfanjan. mess.
3) wan hipi; wanlö hia soni. pile; a lot.
boeleren ta libi fanjanfanjan a di së u manu ku mujëë soni. live licentiously.
boeman wan soni de ta kai ko a miii fu a fëëë. bogeyman.
boemelaar wan sëmbë di na ta libi ku pakisei, an ta libi bunu. reveller, rake.
boemelen 1) ta libi fanjanfanjan; ta bebe soni ta piizii. revel, roister.
2) waka a wan talan ta tapa a kamiankamian. go by local train.
boemeltrein wan talan wagi ta tapa a kamiankamian. local train.
boender bösö; soni u bösö soni. srubbrush; scrubber.
boenen bösö. scrub.
boenwas fatu u lobi a pau soni fu a linzo. furniture polish.
boer 1) wan sëmbë di ta wooko goon ta kiija mbeti. farmer.
2) sëmbë di an kiija a foto ganda nöö de ta si ën kuma an sabi soni wan bëtë. country bumpkin.
boerderij kamian ka sëmbë ta wooko goon, nasö ta kiija mbeti. farm.
boerenbedrog soni de ta lëgëdë, na tuu seei. humbug.
boerenkool wan pei kolo. kole.
boerin di mujëë u di sëmbë di ta kiija mbeti ta wooko goon. farmer's wife.
boers 1) aan manini. boorish.
2) de an mbei ën ku fini te poi. rustic.
boert sipootu. jest, banter.
boertig a lo' sipootu, a ta mbei i lafu ën. jocular.
boete paima i musu paka; butu de naki i. penalty.
boeteling wan sëmbë di ta paka u wan hogi a bi du. penant.
boeten paka paima; toona seeka soni baka. expiate, mend.
boetseren bisi soni a sinkii fu sëmbë sa si ën lobi. model.
boetvaardig i ta fii wan tjali fu wan soni i bi du anbunu. penitent.
boezelaar fesi köki. apron.
boezem hati mindi. bosom.
bof 1) wan piki kölöku. piece of luck.
2) kpabu. mumps.
boffen naki kölöku. be lucky.
boh‚mien wan sëmbë an ta libi a pasi. bohemian.
bok 2) womi kaabita. billygoat.
2) föutu i mbei. blunder.
bokaal gaan kan. beaker, cup.
bokkig a a' hogi fasi; a a' taangajesi. churlish.
bokking hëlën dëëdëë a faja liba. smoked herring.
boksen feti ku böö njanjan. box.
bokser sëmbë di ta feti ku böö njanjan. boxer.
bol 1) lontulontu soni. sphere.
2) lontulontu lutu u folo. bulb.
bolleboos a pasa hii dee otowan a soni. excellor.
bollen soi. bulge, swell.
bolsjewiek wan paatëi bi dë a Rusland. Bolshevik.
bolster taanga kakisa u soni. shell.
bolwerk wan soni i ta tjubi nëën baka fu sëmbë an sa feni i kii. rampart.
bolwerken du go dou. pull off.
bom 1) wan soni ta piki gbemmm ta kaba soni a sösö. bomb.
2) wan gaan hia soni. a lot.
3) bidon buka. bung.
bombardement te de tuwë hia bömu a wan kamian. bombardment.
bombarderen te hia soni ta kumutu ta ko a i. bombard.
bombarie kai wolo; katjakatja. noise, fuss.
bombast a ta mbei kuma a sabi tumisi. bombast.
bomen 1) da suti oto. converse.
2) tii boto ku kula. steer with a pole.
bon pampia de da i fii go tei wan soni. coupon.
bona fide a dë gbelengbelen, na ganjan soni. bona fide.
bonbon wan pei suti sii ku sukuwati a döösë. chocolate candy.
bond 1) buka de mbei ku de seei. alliance.
2) feleniki. union.
3) wan fii di i ku di otowan abi makandi. bond.
bondgenoot wan sëmbë di dë a i së. ally.
bondig de taki ën sati ma de taki ën gbelin fa a dë. succinct, concise.
bonenstaak koosubanti pau. bean pole.
bonk 1) degidegi pisi u soni. chunk, lump.
2) gaan sinkii sëmbë söndö manini. lout.
bonkig 1) a dë ku bonu. bony.
2) aan manini. loutish.
bons 1) naki gboo. thump.
2) fesima u wan feleniki. party boss.
bont 1) a dë pëndëpëndë. variegated, spotted.
2) mbeti puuma. fur.
bontwerker sëmbë di ta seeka mbetikakisa fu de wooko ku ën. furrier.
bonze fesima u wan feleniki. party boss.
bonzen naki taanga; ta naki nango. thump; throb.
boodschap 1) buka. message.
2) soni i nango bai a wënkë. shopping.
boog bö. bow.
boom pau. tree.
boomgaard wan goon paandipaandi ku pau te a hia. orchard.
boomschors pau kakisa. tree bark.
boomstam pau sinkii. tree trunk.
boon alibi. bean.
boor bolu de ta bolu soni. bore.
boord 1) hëmpi. collar.
2) kanti, lenti. border.
3) a nama a sipi soni. ship's...
boos 1) hati fëën boonu. angry.
2) a wogi. wicked.
boosaardig hogihati. malicious.
booswicht hogilibima. wretch.
boot boto; sipi. boat; ship.
bootsman botoma. boatman.
bord 1) paabi. plate.
2) böutu u sikifi a siköö. blackboard.
bordeel wosu ka mötjö dë. brothel.
bordes sikada a döösë u wosu. stairs outside house.
borduren nai lapu; tëmbë ku aguja. embroider.
borduurwerk tëmbë ku maaun. embroidery.
boren bolu mbei baaku. drill.
borg kotoeigima di ta piki da i fu wan möni i o juu. security.
borgen 1) bai soni fii tja ko paka a bakaten. buy on credit.
2) sei soni da sëmbë u de tja ko paka i a bakaten. give credit.
borrel wan piki gaasi fii ta bebe daan. whiskey glass.
borrelen 1) ta boi ta fëëbë ta ko liba. bubble; boil.
2) bebe taanga diingi. have a drink.
borst 1) hati mindi;. chest, bosom.
2) bobi. breast.
borstbeeld pobiki de mbei u wan sëmbë kumutu nëën mindi go liba. bust.
borstel bösö. brush.
borstelen bösö. scrub.
borstkas hati mindi ku dee bonu fëën. chest.
borstplaat wan pei kuku. fondant.
borstrok bösölöku; soni u bisi a hëmpi basu. undershirt.
borstslag wan fasi u sun de ta lei a siköu. breast stroke.
bortswering sitonu peni. rampart.
bos 1) bondji. bunch.
2) matu. woods.
bosbouw di lei u wooko ku matu fu an kaba a sösö. forestry.
bosje wan piki kamian ka pau dë djoo. grove.
bosrijk a dë ku matu. woodsy.
bot 1) wan pei fisi, a dë paatapaata sö. flounder.
2) bonu. bone.
3) an saapu. dull.
4) a don. dumb.
5) pau ago. knot.
botanicus di sëmbë di ta wooko ku pau, folo, uwii, dee soni dee ta nasi ta göö. botanist.
botanie di lei u pau, uwii, folo sö. botany.
boter botofatu. butter.
boterbloem wan kooko folo. buttercup.
boteren 1) lobi boto fatu nëën. butter.
2) ko fesi hesihesi. advance quickly.
boterham bëë pisi ku soni a liba kuma botofatu, kasi, sjem. open sandwich.
botervlootje paabi ku tampa u buta botofatu. butterdish.
botheid a don; an saapu. dullness.
botje piki bonu. small bone.
botsen ko naki soni. bump against.
botsing te tu soni bökusu ku de seei. collision.
bottel bata. bottle.
bottelen lai a bata tapa buka. bottle.
botter fisi boto. fishingboat.
botterik donma. dunce.
botvieren te i du kumafa i ta fii a i hati. to give rein to.
botweg an kpei di fan; a taki ën fa a dë. bluntly, flatly.
boud goofu; an ta fëëë soni. crude, bold.
boudoir kamba ka mujëë nango seeka sinkii. boudoir.
bougie sipaipölöku u masini ta mbei a sa waka; wan pisi u mötë ta koti faja; spaiblok. sparkplug.
bouillon madji wata. broth.
boulevard baai pasi langalanga. boulevard.
bourgeois dee föluku u wan köndë. bourgeois.
bout 1) mbeti futu; ganian futu (asakwaa). leg of animal; drumstick.
2) soni kuma peegu ma an dë tjönitjöni. rivet.
3) degi pisi u soni. chunk.
bouw 1) wosu. building.
2) soni de ta wooko ta tja go a fesi. cultivation.
bouwen mbei. build.
bouwkundig di lei u mbei wosu. architecture.
bouwland goon u paandi soni. farmland.
bouwterrein goon u mbei wosu. building land.
bouwval wan soni di booko saka fika dë. ruins.
bouwvallig a dë bookobooko. dilapidated.
boven a liba. above.
bovenaan nëën liba. on top of.
bovenaards gadu soni; jeje soni. supernatural.
bovenal möön dee otowan. above all.
bovendien hën tu. besides that.
bovenloop libasë u lio. upper course.
bovenmatig gaanfa poi. excessive.
bovenmenselijk pasa libisëmbë fusutan nasö kaakiti. superhuman.
bovennatuurlijk na u di goonliba aki. supernatural.
bovenop a wan soni liba. on top.
bovenste di möön liba wan. upper(most).
bowl paabi; komitji. bowl.
boycot te de ta biinga u booko wan wooko. boycott.
br. wan womi sëmbë u wan keiki. Brother. Var.: broeder.
braadpan panu u jasa soni. frying pan.
braaf a dë bumbuu sëmbë. honest, decent.
braak 1) booko wosu fufuu. burglary.
2) de an ta wooko ën a di mindi. fallow.
braakmiddel soni u mbei i balaki. emetic.
braam pikipiki; uwii ku maka. burr.
braambes wan piki pau njanjan. black berry.
brabbelen te i ta fan hesihesi te a taanga u fusutëën. jabber.
braden jasa; baka. roast, bake, broil.
braderie te de tja soni ko a döö ta sei a sitaati kuma piizii sö. street fair.
brahman wan heima u di gadu lei u dee Akuli. Brahman.
brailledruk wan pei sikifi de ta mbei heihei a pampia da bookowojoma ta lesi. braille.
brak 1) wan pei dagu. beagle.
2) an sa bebe, a dë ku satu; a sa mbei i balaki. brackish.
braken balaki. vomit.
brallen njan buka. boast.
brancard wan pau bedi söndö futu de ta tja sikima; pau kama. stretcher.
branche wan kamian u di wooko. branch.
brand faja; tjuma u soni. fire, burning.
brandbaar a sa kisi faja. inflammable.
branden kisi faja; tjuma. burn.
branderig a ta fijë; a tjuma. burnt, burns.
branderij kamian ka de ta mbei bii. distillery.
brandewijn wan pei diingi. brandy.
brandglas beei gaasi; gaasi pisi de buta da dee haiko sö. lens.
brandhelder limbo gbegedeee. spotless.
brandhout faja udu. firewood.
brandijzer wan felu de ta kendi ta nama nöbu soni faan lasi. branding iron.
branding te di zewata ta seki gaanfa ta ko. breakers, surf.
brandkas kasi di faja an sa tjuma. safe.
brandmerk 1) sitampu; di në de sitampu buta da di soni. brand.
2) di në di fika da i. stigma.
brandnetel wan pei uwii ta jasa i; azo. stinging nettle.
brandpunt ka hii pakisei ta kai makandi. focus.
brandspiritus di watawata soni de ta lo' a lota. methylated spirit.
brandstapel gufalu de tjuma sëmbë. stake; funeral pile.
brandstichter sëmbë di suti faja a wosu ku ën seei kë. incendiary.
brandstof masini fatu, faja udu, dee soni ta tjuma. fuel.
brandvrij an sa tjuma. fireproof.
brandweer hii sëmbë, wagi, masini sö de ta tapa faja a di köndë. fire brigade.
branie an ta fëëë soni; a ta njan buka ta mbei kuma a dë bumbuu sëmbë. daring, swaggering.
brasem wan pei fisi. bream.
brassen 1) ta bebe soni ta lafu. carouse.
2) seti boto ku di fa di ventu ta wai. set sails.
bravo soni de ta taki u gafa sëmbë a soni di a du; öda mi maun!ö. bravo!
Brazilië wan köndë u Zuid Amerika; potige köndë. Brazil.
breed baaibaai. broad, wide.
breedsprakig a ta fan ën longi poi; langa bëë oto. longwinded.
breedte di baai fëën. breadth.
breedvoerig de du ën finifini. detailed, exhaustive.
breekbaar a sa booko. breakable.
breekijzer felu pau de ta booko soni jabi. crowbar.
breeuwen te de ta naki weiki a wan boto fu an kule. caulk a boat.
breidel soni de ta buta a hasi hedi ta tii ën. bridle.
breidelen hoi i seei fu ja du wan soni; tapa soni nasö sëmbë a soni; tapa soni faan hogi sö möön. bridle, check.
breien tëmbë wan pei tëmbë ku pili, ku aniitiputu maaun. knit.
brein fusutan; töönsön. intellect, brain.
breinaald wan pei langa pili u tëmbë ku aniitiputu maaun. knitting needle.
brekebeen wan sëmbë an sa u tjëën seei; poisonima. bungler.
breken 1) booko. break.
2) puu (buka). break (promise).
breker 1) di sëmbë di booko soni.
2) wan u dee möön hei seki u di ze; di bubu u di ze. breaker.
brem 1) wan pei uwii ku folo. plant type.
2) satu ku azin de ta buta komkomu ku oto soni nëën. brine.
brengen tja ko. bring.
bres baaku a soni sinkii; latja kamian. breach, gap.
bretels dee lastiki banti ta hoi buuku fu an kai. suspenders.
breuk 1) latjalatja kamian u soni. crack.
2) nömbu pisi de ta leeki a siköö. fraction.
3) te sinkii kamian fii fula. rupture.
breukband banti de ta lolu a i mindi u hoi dee soni fii bëë a wan kamian. truss.
brevet pampia u du wan soni; pampia u wan wooko i bi du. license, certificate.
brevier begi buku. prayerbook.
bridge kaita pëë. bridge.
bridgen ta pëë di kaita de kai 'bridge'. play bridge.
brief biifi. letter.
briefkaart kaita de manda kuma biifi da sëmbë. post card.
briefwisseling te un ta mbei biifi manda da unu seei. correspondence.
bries ventu ta wai ma na taanga. breeze.
briesen te mbeti ta hogi fu ja musu ko nëën. roar, snort.
brievenbesteller di sëmbë ta tja biifi ta paati da sëmbë. mailman.
brievenbus biifi dosu. letterbox.
brigade wan lö sodati nasö siköutu. brigade.
brigadier wan pei hedima u siköutu. police sergeant.
brij papa. porridge, pulp.
brik 1) bë sitonu u mbei wosu nasö sitaati. brick.
2) wan pei boto. brig.
3) wan pei wagi, a dë jabijabi sö. wagonette.
briket koofaja. coal briquette.
bril 1) beei. pair of glasses.
2) sindo kamian u w.c. toilet seat.
briljant a ta sëndë teee. brilliant.
brillantine fatu i ta buta da i uwii. brilliantine.
brillenmontuur beei söndö gaasi. glasses frame.
brilslang wan pei wogi sindeki u akuli köndë. cobra.
brink köndë ganda mindi ka ahun dë paandipaandi. village green.
Brit Ingisi köndë sëmbë. Briton.
Brits a kumutu a Ingisi köndë. British.
brits bangi u kandi. plank bed.
Brittannië Engeland ku dee köndë fëën a ta tii. Britain.
broche pina di dee mujëë ta bisi koosu. brooch.
brocheren nai pampia pisi nama mbei buku. stitch a book.
brochure pampia de mbei ta paati fu wan soni de ta taki. brochure.
broddelaar sëmbë di du wan soni a wisiwasi futu. bungler.
broed wanlö hia mii kuma ganian mii. brood.
broeden 1) duumi a obo.
2) te i ta pakisei wan soni nöömö a hedi dendu. brood.
broeder baaa. brother.
broedsel wanlö hia fou mii de buuka djunsu dë. brood.
broeien 1) ta kendi. be sultry.
2) ta ko soni. brew.
3) ta sindo ta pakisei soni. sit brooding.
broeierig te kamian kendi gaanfa. sweltering.
broeikas wan wosu de ta hoi kendikendi ta paandi dee uwii, folo sö dee ta göö a kendikendi kamian. hothouse.
broeinest 1) kamian ka de ta buuka obo. nest.
2) ka de ta lei wan wogi. hotbed.
broek 1) buuku. trousers; pants.
broekspijp buuku futu. trouser leg.
broer baaa. brother.
brok piki pisi u soni. piece.
brokaat wan pei koosu de mbei ku göutu maaun a dendu; koosu de mbei ku pëndë hei möön dee otowan. brocade.
brokkelen ta lulu. crumble.
brombeer sëmbë di lo' u guunjan sëmbë. grumbler.
bromfiets bölömu; baisigi ku masini. motorbike.
bromium wan bë watawata soni di sa kii sëmbë. bromine.
brommen 1) bai u amasini, baisigi, pepeka. hum, whirr.
2) di fa dagu ta mbei ee a o njan sëmbë. growl.
3) guunjan. mutter; complain.
brommerig goompu. grumpy.
bromvlieg wan gaan wëwën ta mbei zuuun. blue bottle.
bron kiiki; ka wata ta kumutu a goon; di ka soni kumutu. spring, source.
bronchitis te i gangaa tatai suwaki, ja sa hai böö bunu. bronchitis.
brons köpö mokisimokisi ku wan soni de kai tin. bronze.
bronzen a mbei ku wan pei felu kuma köpö. bronze.
brood bëëë. bread.
broodboom bööbe pau. breadfruit tree.
brooddronken a ta du kuma a dööngö. wanton.
broodnijd te i ta haun da wan sëmbë ta du di wan wooko kuma i, fa an musu ko fesi möön i. professional jealousy.
broodnodig gaan fanöudu soni. necessity.
broodschrijver wan sëmbë di ta mindi soni ta sikifi, hën da wooko fëën faa libi. writer.
broodtrommel soni u buta bëëë. bread box.
broodwinning di wooko di i ta du fii feni möni. livelihood.
broos an dë taanga; a sa booko hesihesi. frail; brittle, crisp.
bros a sa booko kwölokwölo. crisp, brittle.
brouwen 1) mbei bii. brew.
2) fan ku tutu basu. speak with a burr.
brouwer sëmbë ta mbei bii. brewer.
brouwerij kamian ka de ta mbei bii. brewery.
brouwsel bii. brew.
brug booki. bridge.
bruid di mujëë di ta toou. bride.
bruidegom di womi di ta toou. bridegroom.
bruidsjapon tööu japo. wedding dress.
bruidsmeisje mujëë sëmbë wan mujëë ta tei u waka ku ën a di tööu. bridesmaid.
bruidsschat pakaa; soni wan womi o paka di mujëë bëë faa sa feni di mujëë. dowry.
bruikbaar i sa du soni ku ën. usable.
bruikleen te i juu soni a sëmbë. free loan.
bruiloft te womi ku mujëë ta tööu. wedding.
bruin sukuwati bë. brown.
bruis di soopusoopu u wata te di dan ta kai; sukuma. foam.
bruisen 1) ta bai wööö. to roar.
2) sukuma fëën ta ko a liba. to fizz.
brulaap babunu. howler monkey.
brullen bai taanga. roar.
brunette mujëë ku sukuwati pëndë uwii. brunette.
brusk an ta kwei fan; a ta taki soni kuma fa a dë. brusk.
brutaal a hogihogi; a ta da gaan buka. insolent.
brutaalweg ku dëëwojo. insolently.
brutaliseren da sëmbë gaan buka. sass a person.
brutaliteit gaanwomi fasi; dëëwojo. impudence.
bruto di fa a ko hebi te de wegi wan soni mökisi ku ën dosu. gross.
bruusk 1) te fii sabi a du ën kaa. unexpected.
2) a ta fan kölö sö, an ta hai soni seepi; an ta tjubi fan. brusk.
bruut takuhati libisëmbë; taku manini sëmbë; a wogi kuma mbeti. brute.
budget di fa i ta paati di möni fii fii sa du fanoudu fii. budget.
buffel 1) bakaa köndë mbeti a bigi möön bofo. buffalo.
2) wan pei kau de ta wooko ku ën na Akuli köndë. water buffalo.
buffer wan soni ta tapa i fu ja kisi makei. buffer.
buffet 1) kasi di dë ku toonbangi.
2) sömëni soni u njan de buta da i fii luku undi i kë. buffet.
bui 1) tjuba kai ma na taanga. shower.
2) soni ko a i liba, ja sa tapëën. fit.
buidel saku. bag, pouch.
buideldier dee pei mbeti ta abi saku u ta tja miii kuma awali. marsupial.
buidelrat awali. opassom.
buigbaar a sa bendi. flexible.
buigen bendi. to bend, curve.
buiging bendi; ka wan soni bendi. bow; curtsey.
buigzaam 1) a sa bendi.
2) i sa bendi go a oto soni; ja dë gingi a di soni fii te poi. flexible.
buiig a dë kuma tjuba o kai. showery.
buik bëë. belly.
buikloop te bëë fii ta waka. diarrhea.
buikpijn bëëhati. stomach ache.
buikspreker sëmbë di sa fan a wan fasi te a djei oto soni ta fan. ventriloquist.
buil soi a i sinkii. lump, swelling.
buis 1) pëipi. pipe.
2) djakiti. jacket.
buit 1) soni di i wini a wan feti. booty.
2) mbeti di dee oto wan ta njan. prey.
buitelen tombi kai. tumble.
buiten 1) döö së; a döö. outside.
2) ma na di dë; boiti. except.
buitendien hën tu. besides.
buitengewoon foondo soni; na kowoonu soni. uncommon.
buitenkans a naki bunufutu. good luck.
buitenkant döösë u wan soni. exterior.
buitenland bakaa köndë. foreign country.
buitenshuis na a wosu dendu. outdoors.
buitensporig a pasa maaka. excessive.
buitenstaander wan sëmbë di na dë a wan soni dendu. outsider.
buitenstander an dë sëmbë u di köndë. foreigner.
buitenwijk kamian di dë a döösë u di foto. suburb.
buitmaken tei ko fii. seize; capture.
buizerd tingi fou. buzzard.
bukken bendi. stoop.
buks sati goni. rifle.
bul 1) womi kau. bull.
2) pampia de buta fa di wooko musu waka. (papal) bull.
3) pampia de da i fu di i lei wan soni dou. diploma.
bulderen ta bai taanga. bluster, roar.
Bulgarije wan köndë u Europa. Bulgaria.
bulken 1) bai taanga poi.
2) abi gaanfa poi. bellow; roar.
bulldog wan pei dagu. bulldog.
bullebak wan sëmbë ta du ku i fu di i fëëë ën. bully.
bulletin kolanti. bulletin.
bult soi kamian; wan hei kamian kumutu a di mama sinkii. lump, bump.
bumper soni de buta a baka ku fesi u di wagi, fu te de naki ën an o naki di mama sinkii u di wagi. bumper.
bun soni u hoi fisi. fishwell.
bundel wanlö hia soni i tja ko buta makandi. bundle, collection.
bunder wan mëti u maaka fa di pisi goon bigi. hectare.
bungalow wan wosu, an bigi sö, nöö an dë liba wosu tu. bungalow.
bungelen ta doodo ën nango ta ko. dangle.
bunker tjubi kamian a goon basu öfu a sipi. bunker.
bunzing wan pei mbeti ta kii oto mbeti, a sa bigi kuma awali nöö a ta tingi. polecat.
burcht fesiten gaan wosu u könu ku hei sëmbë. castle.
bureau 1) kantoo. office.
2) sikifi tafa. desk.
bureaucraat wan hedima u lanti, ma a abi masa fasi poi. bureaucrat.
bureel kantoo. office, bureau.
burg fesiten gaan wosu u könu ku hei sëmbë ka sëmbë an sa dou. castle.
burgemeester hedima u wan foto. mayor.
burger goon mii u wan köndë. citizen.
burgerij dee föluku u wan köndë. middle classes, citizens.
burgerlijk soni u dee sëmbë u di köndë. civil.
burgeroorlog wan gaan feti de ta feti ku de seei a di köndë dendu. civil war.
burgerrecht dee leti dee sëmbë u di köndë abi. civil rights.
burlesk sipoutu soni de ta du fu sëmbë ko lafu, ma an suti sö. burlesque.
bus 1) kamian ka de ta tuusi biifi go. box.
2) besi, woto. bus.
bushalte ka di besi ta tapa. busstop.
buskruit pooba de ta lai goni. gunpowder.
buslichting te de ko tei dee biifi sëmbë ta tja ko buta a dee biifi baki ta dë a sitaati. collection.
buste pobiki de mbei u sëmbë ma a koti a hati mindi. bust.
bustehouder beeha. bra.
buur sëmbë di ta libi a i bandja. neighbor.
buurt pisi kamian ka i ta libi. neighbourhood.
buurten köili a wan pisiwata; go a sëmbë di ta libi zuntu ku i. visit neighbors.
buurtschap wan piki köndë sö. hamlet.
b.v. kuma. for example. Var.: bijvoorbeeld.
Copyright © 2002