Z - z
zaag
san fii san soni.
saw.
zaak
di soni i ta du nasö di soni di i ta fan; soni.
thing; affair.
zaal
gaan kamba.
hall, room.
zacht
1)
saapi; na taanga.
2)
möimöi.
soft; gentle.
zadel
sindo bangi u wan baisigi nasö hasi.
saddle.
zagen
koti ku san; hai ku taanga.
saw.
zakelijk
söndö pëë ku söndö fii.
practical; businesslike.
zakgeld
piki moni fii.
pocketmoney.
2)
dika baka a siköu.
sink; go flat.
zalf
salufu; pëtëpëtë deesi.
salve; ointment.
zalig
te Gadu naki i kölöku.
blessed.
zaligen
1)
kai di bunu u Gadu ko nëën; mbei a ko ta wai.
2)
te di hedima u Lomusu keiki hei wan sëmbë taa a dë apaiti a Gadu wojo.
beatify.
zalm
wan ze fisi.
salmon.
zalven
1)
kandi oli tuwe a soni.
anoint.
2)
lobi salufu a soni.
rub with ointment.
zanderig
a dë ku sandu; a dë kuma sandu.
sandy.
zanger
kandama; di sëmbë di ta-kanda.
singer.
zangeres
mujëë kandama; mujëë di ta kanda.
women singer.
zanik
wan sëmbë di ta fuufei otowan ku fan.
bore.
zaniken
kaakei sëmbë ku fan.
bother, nag.
2)
a pasa maaka.
satiated.
zavel
sandu mökisi ku pötöpöto.
sandy clay.
ze
de; a (mujëë sëmbë).
she, her; they, them.
zeboe
wan pei mbeti kuma kau.
zebu.
zebra
wan pei mbeti kuma pëndëpëndë buliki ta dë na Afiikan köndë.
zebra.
zebrapad
kamian u sitaati de feifi weti ku baaka ka i sa aba di sitaati.
zebrapad.
zede
guwenti.
custom, usage.
zeden
dee bumbuu libi.
morals, manners.
zedig
a ta libi a di fa.
modest.
zee
ze; di gaan satuwata u goonliba.
sea, ocean.
zeef
maani.
sieve, strainer.
zeegat
kamian ka dee lio ko kai a di ze.
estuary; inlet.
zeehond
wan pei ze mbeti, a ta bai kuma dagu.
seal.
zeel
tatai u tja soni.
strap.
zeelt
wan pei fisi.
tench.
zeelui
dee matoisi; dee sipima.
sailors.
zeen
dee diandian pisi u mbeti.
sinew, tendon.
zeepost
dee biifi i ta manda ku sipi go a oto köndë.
overseas mail.
zeer
1)
a ta hati i a i sinkii.
sore.
2)
tumisi.
very.
zeerob
wan mbeti u di ze.
seal.
zeerover
sëmbë di ta fufuu a ze sipi.
pirate.
zeewaardig
a dë bunu tjika u waka ku ën a ze.
seaworthy.
zege
wini.
victory; triumph.
zegel
sitampu; di piki pampia i ta bai ta palaki a biifi.
seal; stamp.
zegelen
sitampu wan soni.
seal; stamp.
zegen
1)
di bunu u Gadu.
blessing.
2)
gaan seepi u kisi fisi.
dragnet.
zegenen
ta kai di bunu u Gadu nëën liba; te Gadu dë ku i.
bless.
zeil
1)
pela; zeiboto koosu.
tarpaulin; sail.
2)
wan pei tapëiti u jabi a wosu goon.
linoleum soort.
zeis
wan pei ufangi ma a lontu hafu.
scythe.
zeker
so a dë tuu; seiki.
certain; sure.
zeldzaam
an ta pasa hesihesi; ja ta si ën hesihesi.
rare.
zelf
(i) seei, (hën) seei.
self.
zelfgenoegzaam
a de tifiedi ku hën seei; an abi oto sëmbë fanöudu.
selfsufficient.
zelfs
te dou ku... seei.
even.
zelfzuchtig
an ta mëni di otowan fëën, hën seei nöö a ta mëni.
selfish; egotistic.
zeloot
wan sëmbë ta du soni ku hii ën peesa.
zealot.
2)
sëmbë di ta fan sösö.
twaddler.
zemelaar
wan sëmbë di ta fan sösö.
twaddler.
zendeling
wan sëmbë ta tja Gadu buka ta konda da sëmbë.
missionary.
zending
1)
te de manda sëmbë u du wan wooko.
2)
feleniki u sëmbë ta du wooko da Gadu.
mission.
zengen
tjuma ma na taanga; jasa soni fii puu puuma fëën.
scorch, singe.
zenig
a dë ku tatai poi.
sinewy, stringy.
zenit
di möön hei kamian.
zenith.
zenuw
dee soni dee dë a i sinkii ta mbei i ta fii soni.
nerves.
2)
a dë pantapanta.
nervous, jumpy.
zerk
sitonu ku ën de ta maaka ka de bei wan sëmbë.
slab of stone; tombstone.
zesde
di u sikisi.
sixth.
2)
soni di i du.
shove; move.
zetel
kamian fii sindo.
seat, chair.
zetfout
föutu de mbei a buku.
misprint.
zetmeel
di goma u goon njanjan.
storch.
zetsel
dee lëtë de buta makandi u mbei buku.
type.
zetten
mbei a sindo; buta; seti buta; seeka buta.
put, set, place, prepare.
zetter
masini nasö sëmbë ta seeka dee lëtë fu mbei buku.
typesetter.
zeug
mujëë hagu di pai wan daka.
sow.
zeulen
hai ku taanga.
drag, lug.
zeur
wan sëmbë di ta fuufei otowan ku fan.
bore.
zeuren
kaakei sëmbë ku sösö fan.
talk twaddle.
zeurkous
sëmbë di ta fan sösö nango.
twaddler.
zeven
1)
sëbën; seebi.
seven.
2)
maani soni.
sift.
zevenklapper
wan pei sinipei di ta piki seibi pasi.
squib; fireeracker.
2)
tuwë lö.
drool.
zich
(mi)seei; (hën)seei, etc.
oneself.
zicht
1)
fa i sa si soni.
2)
di soni i ta si.
sight.
ziel
1)
di hati fii; di pisi fii di ta fii soni.
2)
libisëmbë.
3)
akaa.
soul.
zielkunde
di lei u fa libi sëmbë ta fii a de hati.
psychology.
ziels
ku hii i hati.
deep.
zien
si; te i wojo sa si soni.
zien.
ziener
wan sëmbë di ta si andi o pasa.
seer; prophet.
zienswijze
di fa i ta si u wan soni.
view, opinion.
zier
piki i pisi u soni.
whit, atom.
ziezo
antoobi; a kaba; söö.
all right; that's it.
2)
du soni finifini poi.
split hairs.
zij
1)
hën [mujëë sëmbë]; de.
she; they.
2)
wan maun fëën.
3)
a bandja.
side of; branch of.
zijde
1)
wan pei fukë koosu soni, linzolinzo, de ta mbei ën ku di dosu u wan pei bitju.
silk.
2)
së u soni.
side.
zijden
de mbei ën ku di koosu de kai `zijde'.
silk; silken.
zijderups
wan pei bitju de ta kiija fu di wosu fëën hedi, de ta mbei wan pei koosu ku ën.
silkworm.
zijig
a dë linzolinzo kuma `zijde'.
silky.
zijl
ka di wata ta kule.
watercourse.
2)
fëën.
his.
zilt
a dë ku satu.
saltish, briny.
zin
1)
di soni a kë taki.
meaning.
2)
wan pisi fan.
sentence.
3)
peesa.
desire.
2)
a ta seekëën seei bunu.
tidy.
zingenot
soni di i sinkii lobi u du.
sensual pleasure.
zink
wan pei felu, de ta mbei senki ku ën.
zinc.
zinken
1)
a mbei ku di pei felu de ta mbei senki.
zinc.
2)
singi.
sink.
zinloos
aan hedi; aan heepi; an ta taki soni möönsö.
meaningless.
zinnebeeld
wan maaka fu da i mëni u wan oto soni.
symbol.
zinnelijk
a ta kai ku de kë fii sinkii.
sensuous.
zinnen
1)
pakisei nango.
muse.
2)
kai ku i.
like.
zinsbedrog
wan soni di i si kuma i si ma na tuu.
illusion.
2)
wan soni de tei ta taki nöömö u di lö soni dë.
motto.
2)
dë.
be.
zittend
a dë sindosindo.
sitting, seated.
zitting
1)
di pisi u di sutuu ka i ta sindo.
seat.
2)
kuutu.
meeting.
zo
a di fasi dë.
so, thus, in this way.
zoals
leti kuma.
as, such as, like.
2)
ku sö.
in such a way.
zodiak
di fa dee teeja ta dë ku de seei lontulontu, de paati ën a twalufu pisi hiniwan ku ën në, so sëmbë ta tii libi ku ën.
zodiak.
zodra
sö hesi di...
as soon as.
zoek
a lasi.
mislaid; missing.
zoeken
ta suku.
seek; look for.
zoeklicht
wan gaan faja ta tuwë limbo a longi.
spotlight, searchlight.
zoel
di wei an kendi, an kötö, a dë a wan mindi.
mild.
Zoeloe
wan pei Afiikan sëmbë.
Zulu.
zoemen
te soni ta piki nango kuma höni, vunvun, mötë.
buzz, hum.
zoet
1)
a dë suti namii; a suti u jei; a suti.
sweet.
2)
a ta piki dee sëmbë fëën buka.
obedient.
zoetekauw
wan sëmbë di lobi u njan soni ku suki.
sweettooth.
zoetstof
wan namii soni ma na suki, ee i a' suki tjina i sa njan më a suki kamian.
sugar substitute.
zoetzuur
a gandji ma a dë ku suki.
soursweet.
zoeven
te soni ta mbei zuuuuun ma na taanga.
hum, whirr.
zog
1)
bobi wata.
mother's milk.
2)
mötë wata; di wata a di sipi baka.
wake.
zogen
da bobi.
suckle, nurse.
zolder
liba kamian u wosu ka de ta buta soni.
garret, attic.
zoldering
liba u wosu leti a di senki basu; palafon.
ceiling.
zolen
buta njunjun basufutu da susu.
sole.
zomer
di kendi wei u bakaa köndë, a ta dë 21 juni te kisi 22 september.
summer.
zonaal
a dë u di lö pisi kamian u goonliba dë.
zonal.
zondaar
sëmbë di ta du wogi.
sinner.
zondagsrijder
wan sëmbë di ta lëi oto ma an sabi ën bunu.
inexperienced driver.
zondebok
wan sëmbë de ta buta soni nëën hedi nöömö.
scapegoat.
zonderling
1)
na hiniwan daka soni.
peculiar, eccentric.
2)
wan sëmbë na ta du soni a fa.
eccentric.
zondvloed
wan gaan wata di bi singi hii goonliba.
deluge.
zone
1)
wan pisi u di köndë.
2)
wan u dee pisi u goonliba fa de paati ën.
zone.
zoneclips
te di jeje u di goonliba kai tapa di sonu wojo mbei kamian ko dungu a didia.
eclipse.
zonnebloem
wan pei folo kookokooko ta abi gaangaan sii a dendu.
sunflower.
zonnebril
dungu gaasi beei di i ta bisi da sonu.
sunglasses.
zonnesteek
te i faau a sonu fu di ja guwenti ën.
sunstroke.
zonnestelsel
di sonu ku dee teeja dee ta lontu ën.
solar system.
2)
a dë waiwai.
sunny.
zoogdier
mbeti di ta da hën mii bobi.
mammal.
zooi
1)
hia soni makandi.
large group.
2)
fanjanfanjan soni.
mess.
zoom
buka u soni di i sömu.
hem.
zoopje
wan gangaa u wan diingi.
dram.
zootje
wan kulupu u soni; wanlö fanjanfanjan soni.
lot; mess.
zorg
wan fuka di i ta mëni nöömö.
care; anxiety.
zorgelijk
a ta mbei ja dë bööböö.
precarious; anxiety-producing.
zorgzaam
a ta du soni finifini.
careful.
zot
don; donma.
foolish; fool.
zotternij
di fa a ta du kuma donma; wisiwasi fa.
foolishness.
zout
satu; ku satu.
salt; salty.
zoutachtig
a ta tesi satu; a dë ku satu; a djei satu.
saltish.
2)
an suti.
insipid.
zouten
tuwë satu a soni.
salt.
zoveel
sö mëni.
so much; as much.
zover
te ku sö.
so far; thus far.
zowaar
tuutuu.
actually, really.
2)
wan saapi djëmë.
sigh.
3)
di soni di i kë a i hati gaanfa.
desire; craving.
2)
djëmë saapi.
sigh.
zuid
libasë; te i luku sonugo nöö `zuid' dë a i töötöömaun së.
south.
Zuid Amerika
di gaan goon pisi u di goonliba ka Saana dë.
South America.
zuidpool
di möön `zuid' kamian u goonliba.
south pole; antarctic.
zuidwester
1)
wan ventu ta kumutu a di së u libasë ku sonu go mindi.
southwest wind.
2)
wan pei kaapusa de ta bisi a sipi.
raincoat.
zuil
lontulontu sitonu posu.
pillar, column.
zuinig
soiniki; a ta pëë könömi.
economical; thrifty.
zuivel
mëiki ku dee soni de ta mbei ku mëiki, kuma dee botofatu, kaasi sö.
dairy produce.
zuiver
a dë limbolimbo; an dë mökisimökisi ku oto soni.
clear; pure.
zuiveren
puu sundju a soni te a ko limbo.
clean; purify.
zulks
sö wan pei soni.
such a thing.
zullen
1)
`o', kuma `mi o go'.
2)
musu.
shall, will.
zult
mbeti u kau nasö hagu hedi di de seeka fu njan.
brawn: pork pickled in vinegar.
zurig
a dë gandjigandji.
sourish.
zus
1)
sö wan fasi.
thus.
2)
sisa.
sister.
zusje
piki sisa.
little sister.
2)
sösutu.
nurse.
3)
lomusu keiki mazo.
nun.
zusterhuis
wosu ka lomusu keiki mazo nasö sösutu ta dë.
nunnery; nurses residence.
zustermaatschappij
wan masikapëi di ta du di wan seei wooko kuma di fii; wan masikapëi di ta wooko makandi ku di fii.
sister organization.
zuur
1)
gandjigandji.
sour.
2)
di pei fatu di ta dë a batilëi fatu dendu, a sa njan i sinkii.
acid.
zuurdeeg
wan pei soni de ta buta a boon fa a soopu ma na sooda.
leaven.
zuurdezem
soni de ta buta a bëëë fa a soopu; wan soni ta paaja ta du soni a dee otowan dendu.
leaven.
zuurkool
kolo di de buta na azin.
sauerkraut.
zuurstof
di ventu di u ta hai tei te u ta böö.
oxygen.
zuurzoet
1)
a suti ma a gandji.
sweet-sour.
2)
a ta mbei taa a ta wai ku i ma na tuu.
affected friendliness.
zwaai
wai u soni.
swing, sweep.
zwaaien
1)
ta wai nango ta ko.
wave; swing.
2)
waka dangadanga kuma i sa pasa kai.
sway, reel.
zwaan
wan pei gaan hanse patupatu, a dë weti faan nöö gangaa fëën langa.
swan.
zwaardvis
wan pei ze fisi nusu fëën dë langalanga kuma san sö.
swordfish.
zwaarhoofdig
a abi bookohedi taa soni an o ko bunu möönsö.
pessimistic.
zwaarte
di hebi u soni.
weight, heaviness.
zwaartekracht
di maginëti ta dë a di goonliba dendu ta mbei te soni kai a nango a goon.
gravity.
zwaartillend
te i ta tei sondi u bigi poi; te i ta si taa soni fii an o ko bunu möönsö.
pessimistic.
zwabber
sakaa nasö koosu de tai a basöö pau u duweli wosu nasö sipi goon.
mop.
2)
libi fanjanfanjan.
live loosely.
3)
wai go ko; nango ta ko.
wave; swing.
zwachtel
wan pei koosu pisi de ta tai kasikaasi.
bandage.
2)
lö de tuwë.
phlegm.
zwad/zwade
wan langalanga pisi u di ahun nasö alisi di de koti.
swath.
zwager
womi suwagi; i sisa manu nasö i manu baaa nasö i mujëë baaa.
brother-in-law.
zwak
an taanga.
weak; delicate.
zwakte
di fa an taanga.
weakness.
zwalken
ta waka ta lomboto.
drift about; wander about.
zwalpen
te di ze wata ta seki taanga nango ta ko; ta naki nango ta ko.
dash, surge.
zwaluw
wan fou ta djei agadawede.
swallow.
zwammen
fan wisiwasi nango.
talk nonsense.
zwanezang
di lasiti soni di a du nasö a mindi sikifi ufö a dëdë.
swansong.
zwang
a ko a modo.
vogue.
zwarigheid
di fa wan soni taanga u du.
difficulty.
2)
an dë a di wëti.
unlawful.
zwartepiet
1)
wan sëmbë di de ta buta föutu nëën liba nöömö.
scapegoat.
2)
wookoma u `sinterklaas'.
Black Peter.
zwartsel
soni kuma zonka sö ta baaka soni.
carbon.
zwatelen
di fa ventu ta mbei te a ta böö uwii a pau.
rustle.
zwavel
wan pei kookokooko soni de ta mbei goni lai ku suwalufu ku ën, te a tjuma a ta tingi seei.
sulphur.
Zweden
wan köndë u Europa.
Sweden.
Zweed
sëmbë di ta dë a Zweden.
Swede.
zweefbrug
booki söndö posu a mindi.
suspension bridge.
zweem
wan pikiwan u wan soni.
semblance, trace.
zweer
kasikaasi; kasikaasi ta kisi sëmbë a bëë.
ulcer, sore.
zweet
di suwa fii.
sweat, perspiration.
zwelgen
bebe soni giögiö; ta njan ta bebe pasa maaka.
guzzle; carouse.
zwembad
kamian di de mbei u nango ta sun.
swimmingbath.
zwemen
djei.
bear a likeness to.
zwendel
ganjan sëmbë tei soni fëën.
swindle, fraud.
zwendelen
te i ganjan sëmbë tei soni fëën.
swindle, fraud.
zwenken
bia; bia lontu.
turn about, swing around.
zweren
1)
a ta ko kasikaasi.
fester.
2)
ta soi taa sö wan soni.
swear.
zwerk
di mundu; di wei.
firmament.
zwerm
hia soni ta ko gidjii a di wan kamian ta mbei könjöön.
swarm.
zwermen
ta ko gidjii a di wan kodo kamian könjöön.
swarm.
zwerven
ta waka ta lomboto a hii kamian.
wander, ramble.
zwerver
wan sëmbë an a' tan kamian.
wanderer.
zweten
ta suwa.
sweat, perspire.
zwetsen
ta fan söndö fusutan nango.
brag; prate.
zweven
te wan soni ta diipi nango; te wan soni dë a mundu ta zaa.
float, hover.
zweving
te soni ta hopo ta saka.
hovering.
zwezerik
wan soni a kau mii dendu, de ta njan mën.
sweetbread.
zwichten
te i da di sëmbë leti; te i ko fuufei nöö hën i du ën.
yield; give in.
zwiepen
ta mbei kuma basöö.
swish; whisk.
zwier
te de ta du ku gaan lesipeki; poolo.
flourish; pomp.
zwieren
nango ta ko ta bia ta lontu.
reel; whirl about.
zwijgen
kabuka pii; dë fii pii.
keep silence.
zwijm
te i faaau pii.
swoon.
zwijmel
te hedi fii nango ziii kuma i o pasa kai.
giddiness.
2)
sëmbë ta libi kuma hagu.
pig, hog.
zwijnerij
nasinasi soni; wan soni di an dë fanöudu fii musu sa luku; an dë a pasi fii haika.
filth; smut.
zwikken
te kamian fii lusu.
sprain.
zwingelen
te de ta fon di soni de kai `vlas' ku wan pei pau fa a limbo.
to clean flax with a swingle.
Zwitser
womi u di köndë de kai Zwitzerland.
Swiss.
zwoegen
ta wooko taanga.
toil, drudge, slave.
zwoel
1)
sonu ta hati te kuma tjuba o kai.
sultry.
2)
a nama a di taanga fii u manu ku mujëë.
sensual.
zwoerd, zwoord
di möön taanga pisi u söutu mbeti.
pork rind, bacon rind.
Copyright © 2002