Fosten Sani

Bontyi nanga karsinoli

Wan dei mi go fisiti mi tante Jet. A sabi furu fostentori. Mi sidon pikinso, dan mi aksi: "Tante, ferteri wan pikin sani di psa na ini a ten di faya no ben de."
A frow go sidon e prakseri wan pisten. Dan a piki mi: "Mi pikin, di mi ben de wan pikinnengre, elektris faya no ben de. Den oso nanga strati ben dungru. Na ini a ten dati wan pikin baskita bontyi ben seri feifi sensi. Aleisi ben de tin sensi, baka dati den opo a prijs, te a kon tron tinafeifi sensi wan pontu. Fosten no ben de lek' now, solek' fa yu e nyan waran nyanyan te twarfu yuru. Na ini mi mama oso, aleisi ben bori te neti e bigin e tapu. Sonten, te a nyanyan klari, yu ben sribi kba. Dan den ben wiki yu fu gi yu nyanyan.
Fu di elektris faya no ben de, den ben leti wan seiplanga-lampu na ini oso san ben hanga na sei a ososkin. En te yu ben go na dorosei te neti, yu ben gebroiki wan kokolampu. Den lampu no ben gi krin faya. Den ben leti nanga karsinoli di yu ben bai na ini sneisi wenkri. Un ben bai a oli disi na ini wan biribatra.
Sani ben psa! Hmm! Mi no sabi fa a du kon, ma wan neti a karsinoli batra ben tnapu let' sei a batra nanga asin. A leisi disi, den ben bori bontyi èn den ben wani safu en nanga asin. Na ini a dungru den grab' a karsinoli batra kanti go na ini a nyanyan. A neti dati, un nyan brede-buskutu."

Fa den ben baka brede sondro blon

Fu 1914 te 1918 bigi bruya ben de na ini grontapu. Heri ipi kondre ben feti nanga makandra. Na ini a pisten disi furu sipi no ben kon na Sranan. Bifo a sani disi psa, Sranan ben kisi blon kmoto fu tra kondre. Now blon no ben kon, so meki brede no ben de. Den sma ben nyan bakaksaba-brede.
Nanga bita ksaba den ben meki ksababrede. Dati den ben bai na ondro wowoyo. Feifi yuru mamanten wowoyofrow ben seri kba. Te wan sma ben bai ksaba, a wowoyofrow ben marki en na ini wan baskitabodem. A sani disi a ben lusu puru fu wan baskitamantyi. A ksaba ben seri banknotu wan baskita. A wowoyofrow ben bepaal omeni ksaba a ben seri gi wan sma. Sonleisi den ben abi fu tnapu wakti bun langa, bifo a wowoyofrow ben wani seri dala ksaba gi den.
Na oso, na den bigisma ben piri èn krin a ksaba. Dan den pikinnengre e wasi dan den e griti en. Den e poti a griti ksaba na ini wan matapi, dan den hari a matapi nanga wan tiki fu meki a ksabawatra kan lon kmoto. Te ala a watra lon gwe, den kanti a ksaba poti go na ini wan plata lontu baki; den fosten wowoyo baki di ben meki fu udu. A so a ksaba kan drei. Te a drei pikinso, den sma e fon en wan heri pisten na ini wan mata. Baka dati den doro en. A ksaba san libi den fon baka, dan den doro en baka. Den du a sani disi te pikinso sakasaka nomo libi.
Den sma ben meki tu sortu ksababrede: sowtu brede, ma owktu ksababrede sondro sowtu. Ef' na sowtu brede den bo meki, den sma ben drai pikinso sowtu na ini a ksaba. Dan dati kba.
Son fu den fosten oso ben abi wan aparti kukru na prasi di ben abi wan brantimiri. Dati ben meki fu redi ston. A brantimiri ben gersi wan botribangi, ma a ben mesre tapu na ala sei. Owktu a ben fasi na sei a kukruskin leki wan botribangi. A ben hei wan afu meter, èn a ben bradi wan meter. A ben de leki wan sortu tafra fu bori na tapu.
Na tapu a brantimiri den ben poti wan moi hei drifutu. Sma san no ben abi wan drifutu ben seti dri noso fo ston. Na ondrosei fu a drifutu, noso ondro den ston, wan faya ben leti nanga pispisi udu. Na tapsei fu en den ben poti wan isri plaat èn na tapu a plaat disi den poti wan bigi plata pan san gersi den roti pan. Den ben kari en wan ksabapan. Dan den ben poti wan noso dri upru na tapu a ksabapan. Na ini den upru den ben poti pikinso pikinso fu a griti ksaba.
Te a ksaba baka na wan sei, dan a ben bigin kroru. Dan den drai en nanga den anu èn den ben poti moro griti ksaba gi en. Te a ksababrede baka na a sei disi den ben poti moro griti ksaba gi en, dan den ben libi en meki a baka. Na so den sma ben du wan tu leisi. Te a ksababrede gari bun, dan a klari fu nyan. Son sma ben meki ksababrede fu seri. Na ini a bigin fu a grontapu feti, bakaksaba-brede ben seri wan sensi wan pisi. Baka dati a ben seri dri fu feifi sensi.
Te nanga now den Parasma e meki ksababrede. Te den meki en, den no poti a griti ksaba pikinso pikinso, soleki den tra sma ben e du, ma den poti ala ksaba wantron na ini den upru dan den e panya en. Te a ksaba gari pikinso, den poti kronto nanga nanasi san ben bori nanga sukru na ini en. Dan den e fow en tapu. Dati na a switi ksaba san den Paranengre ben meki fosten. Den ben kari en besu. Te now ete ai meki, ma now a nen dosi.

Spaanse griep

A tori disi na mi granmama ferteri.
"Wan yari ten, wan siki ben broko na ini Sranan. Te yu ben abi a siki disi, yu ben e hustu pikinso nomo, ma hebi korsu ben naki yu. A siki disi no ben hori yu langa, son sma ben dede baka tu noso dri dei. Den ben kari a siki disi Spaanse griep.
A ben kiri heri ipi sma. Heri dei den ben tyari sma go beri. Dei nanga neti yu ben yere lanti dedewagi, san un ben kari Naniwagi, e psa. A wagi, san ben gersi wan plata baki, ben lolo tapu tu udu wiel. A ben abi wan plata dak èn wan asi ben hari en. Na fes'sei a man san ben tyari a wagi ben sidon.
Dede ben lai. Sonten fo, feifi dedekisi ben poti tapu makandra na ini Naniwagi.
A dresi fu a Spaanse griep ben de merki. Ini a ten dati, merki ben seri na sneisiwenkri. Den Hindustani ben tyari go seri gi den sneisi. Dan den sneisi ben seri en gi tra sma.
Mi granmama srefi ben kisi a siki. Na so mi go suku merki na fara fara strati. Mi waka fu Zwartenhovenbrugstrati go te na Hofstrati. Drape mi feni pikinso na ini wan sneisiwenkri.
A ten dati skoro ben tapu solanga a siki ben de."

Wasfrow

Ini wan prasi na ini Combe, oma Kamp ben e libi ini wan prasi-oso. A oso e tnapu nanga ete fo trawan na tapu wan langa bakadyari. Na fesisei a sma san e yuru den oso gi trawan e libi na ini wan moro bigi oso.
Oma Kamp ben de wasfrow, sobun a ben e wasi krosi gi sma. Ai du en wroko bun, bika ai du en fu en prisiri. A sabi wasi krosi bun! Dat' meki heri ipi sma e gi en wroko. Fu go teki den krosi, ai go nanga futu ef' noso burikiwagi.
Te ai wasi krosi, musye Kamp no e gebroiki wan bosro so leki den di un e gebroiki now. Nono, ai gebroiki wan kar'tiki. Oma feni dati a bosro disi no e priti den krosi, èn ai wasi den moro krin. Ai gebroiki owktu sunlightsopo fu krin den krosi moro bun. Ma dati a no ala ete. A bigisma disi abi wan wasuma tapu san ai griti den moro doti krosi. Te oma kba gruma, ai go sidon e kaw wan pisi tabaka. Sonten ai spitspiti na gron.
Den krosi mus steifi ete. Fu dati ede oma Kamp e steisri den na ini pikinso gomawatra. Ensrefi e meki a goma fu bitakasaba. Dan ai hanga den krosi fu drei na ini son. Te den krosi drei, den no e triki ete. A bigisma e sidon tapu a gron dan ai nati ala den empi nanga bruku wan fru wan nanga pikinso watra. Dan ai lolo den, poti na ini wan beki. Musye Kamp e triki nanga wan triki-isri. Fosi ai leti wan krofaya na ini wan korpatu. Dan ai poti tu isri na tapu a faya. Te den faya moi, oma e teki wan broko krosi, dan ai domru en lontu a anu fu a isri. So ai puru en fu a faya. Dan ai figi a triki-isri na tapu wan tra pisi brokokrosi fu krin en. Dan a kan bigin triki. No wan kroiki noso strepi mag fu tan na ini a krosi.
Te a trikiwroko kba, oma e fow den krosi. Now den de klari fu tyari den gwe. Fosfosi oma srefi ben tyari den krosi gwe. Baka dati en granpikin ben du dati gi en.
Wan dei oma ben abi fu froisi bika den bo bow na tapu a prasi pe a ben libi. Den bo bow wan presi fu pikin kan tan: wan internaat. Oma Kamp ben abi fu go tan nanga en wan umapikin na Latour. Now a no ben man du en wroko moro.



© Copyright 2002 SIL. All rights reserved worldwide.