E - e
Ebbe
fala-watra.
watra pingi kabá
sie tritt eben ein
watra koti kabá
sie ist bereits eingetreten
watra fala kabá.
Eben
glati; plata.
reti
auf ebener Bahn
na wan glati pasi
(bildlich)
na wan reti pasi
adv.
juisti; net
eben so gut
net so boen
(von der Zeit)
di momenti; djonsno; djoesnoe; di djonsno de
so eben
di djonsno de; pram; so pram
so eben bin ich angekommen
da kom mi de kom
als ich eben erst in's Land gekommen war
di mi ben kom na kondre njoenjoe
wenn ich so eben auf der Plantage angekommen sein werde, werde ich ihn gleich in die Stadt senden
te mi doro na pramasi [sic] so pram, wantem mi sa seni hem na foto
eben da, eben dahin
na da srefi pee
eben derselbe
da srefi-wan; da srefi-srefi-wan
eben dasselbe
da srefi-sani; da srefi-srefi-sani
eben deswegen
juisti vo dati hede
eben so einer
wan so srefi-wan.
Ebenbild
printje; portreti.
da hem fesi srefi; geersi (od. leiki) hem toemoesi.
Ebene
sabana; plein; wei.
Ebräer
Ebreër-soema.
dem de Ebreër, mi toe.
Ecke
hoekoe.
koti da hoekoe
Straßenecke
strati-hoekoe; hoekoe vo strati
Eck-haus
hoekoe-hoso
-stein
hoekoe-stoon.
Edel
dem gran-soema [pl.]
Edel-stein
wan diri mooi stoon; fini stoon; mooi stoon.
Ehe
s.
trouw; ehe-liebi.
go trouw; meki verbónd; meki ehe-verbónd
die Ehe brechen
soeta; doe sóetadoe
Ehe-brecher
soeta-man
-brecherin
soeta-man; soeta-oeman
-brecherisch, auf ehebrecherische Weise
na soeta-fasi
die ehebrecherische Art (Geschlecht)
da soeta-spele
-bruch
soeta; sóetadoe
Ehebruch treiben, thun
soeta; doe soeta-doe
-bund, bündnis
ehe-verbónd
-frau, -gattin, -weib
trouw-wefi; wefi
-mann
man
-leute
trouw-soema; man nanga wefi
-paar
ehe-paari
ein christliches Ehepaar
wan kristen-ehe-paari
-scheidung
platìe
-verlöbniß
óndertrouw [h.].
Ehe
adv.
bifò; bifosi.
ofoe
gegeben: sie ließen nicht einmal zwanzig Jahre vorübergehen, ehe sie anfingen
- dem no meki twenti jari pasá srefi, ofoe dem bigin .
Eher
betre; moro betre; liever.
moro betre mi dede, leki ; liever mi sa dede, leki
um so eher
moro hesi.
Ehern
kopro -.
da kopro-sneki.
Ehrbar
ópregti
(achtungswerth)
respeki
ein ehrbarer Mann
wan respeki-soema.
Ehre
nem; bigi nem; bigi; respeki; grani; eer [h.]; glori [h.].
soekoe nem; soekoe bigi; soekoe bigi nem
einem Ehre erweisen
gi hem nem; sori hem respeki; respeki hem; gi hem grani
Ehre dem Ehre gebühret
respeki na da soema, disi oen moese respeki
gib Gott die Ehre
gi gado respeki!
einen in Ehren halten
respeki hem
die Ehre Gottes
da glori vo Gado
denn das ist euch eine Ehre
bikasi dati wan glori vo oenoe.
Ehren
v.
respeki hem; sori hem respeki; sori respeki gi (od. na) hem; gi hem respeki
ehret den König
respeki koning!
ehre Vater und Mutter
joe moe respeki joe tatà nanga joe mamà.
Ehrerbietung
respeki; respeki-fasi.
respeki hem; sori (od. gi) hem respeki; sori respeki gi hem.
Ehrlich
ópregti
(treu)
trouw; vertroùw
e. ehrlicher Name
wan boen nem.
Ei
s.
eksi.
meki eksi
auf Eiern sitzen, brüten
sidóm na eksi
Eier ausbrüten
broko eksi
Ei-dotter
da geeli vo eksi; da redi vo eksi [a.]
-weiß
da weti vo eksi
Eier-schale
eksi-boeba.
Ei!
ke! ka!; Mi mamà; Ai!
loekoe saní!
Eid
sweri.
sweri wan sweri
sich durch einen gegenseitigen Eid verbinden
dringi sweri
e. falschen Eid schwören
sweri wan falsi sweri; sweri falsi
seinen Eid halten
holi hem sweri
-brechen
broko hem sweri
einem e. Eid abnehmen
meki a sweri
Meineid
falsi sweri
Eid-schwur
sweri.
Eidam
hem pikìen man; skoon-zoon [h.].
Eifer
haaste fasi
(Zorn)
hatti-bron
er gerieth in Eifer
a kom faja; a kisi háttibron; hem hatti kom koekoe
Eifer beweisen
feti vo; doe hem best vo.
Eifern
da haaste; de faja faja; doe hem best vo; feti vo.
Eifrig
faja; haaste
(in etwas
gridi vo
eifrig sein im Besuch der Schule
gridi vo go na skolo
er ist
a feti vo go na skolo.
Eigen
eigen; srefi.
ibri dei habi hem eigen pina
mein eigenes Haus
mi eigen hoso
mein eigener Bruder
mi eigen brara
ihre eigenen Kinder
hem eigen bele pikien
sein Eigenes suchen
soekoe hem eigen-sani
ich habe ihn mit meinen eigenen Augen gesehen
mi srefi hai ben si hem
er ist sein eigener Herr
a de vo hem srefi; a tan vo hem srefi
kehre zuerst vor deiner eigenen Thüre
sibi joe hoso, bifo joe sibi doro
eigen (besonder)
aparti
er ist ein eigner Mann
a de wan aparti soema
das ist etwas Eigenes
dati de wan aparti-sani.
Eigenname
fri-nem; hem tatà nem; hem mamà nem.
Eigennützig sein
soekoe hem eigen boen nomo; soekoe hem eigen-sani; soekoe hem eigen voordeel [h.].
Eigensinn
stoutoe; stoutoe-fasi.
da stoutoe vo joe
(joe stoutoe;
hieße du bist eigensinnig durchsetziger E.
tranga-hede; kaprisi.
Eigentlich
reti.
mi no sabi, hoe reti pee masra ben go
welche Zeit eigentlich?
hoe reti joeroe?; hoe reti tem?.
Eile
hesi; hesi-fasi; haaste; haaste-fasi.
Eilen
meki hesi; haaste; feti vo; doe hem best vo.
fom foetoe
dann mußt du eilen, zu
dan joe moe meki heli, vo
er eilt mit der Arbeit fertig zu werden
a feti vo kabá nanga da wroko
herbei eilen
djompo kom; ron kom; fom foetoe kom
dahin, hinweg eilen
ron gowei; fom foetoe go; koti hesi
unser Leben eilt dahin
da liebi vo wi de koti hesi
eile mit Weile
Agamá taki: hesi hesi boen; safri safri boen toe.
Eilf
tin-na-wan; elf.
di vo elf; disi meki elf.
Ein
na ini
weder ein noch aus wissen
no sabi bigin, no sabi kabá; no ha fesi, no ha baka.
Ein, eine, ein (Artikel und Zahl)
wan.
wan soema
ein Mann
wan soema
eine Sache
wan-sani
eines Tages
wan dei
ein Herz und eine Seele sein
de wan hatti makandra; de wan hatti nanga wan zieli; de leki toe duifi (od. doifi)
ein räudiges Schaf verdirbt die ganze Herde
wan patata na manki, a tingi ala dem trawan toe
ein Wort gibt's andre
tori poeloe tori.
Einander
makandra; trawan na trawan.
wi moe lobbi makandra; trawan moe lobbi trawan
nach einander, hinter einander
na baka makandra; trawan na trawan baka
mit, bei einander
nanga makandra
an einander stoßen
miti makandra; toeka nanga makandra
(von Plantagen)
de dam na dam
aus einandergehen
platìe nanga makandra.
Einäugig
nanga wan hai.
dagoe no de, joe tjari krabita go na honti.
Einbilden, sich
verbeelde [h.]; denki; membre, memre.
prodo; meki hem srefi bigi
- auf etwas
nanga wansani.
Einbinden
binde
etwas (in ein Tuch)
tai na ini.
Einbringen
tjari go na ini
(Geld)
wroko moni
etwas wieder e. (z.B. durch Arbeit)
winni dasani baka.
Einbrocken
ba soekoe, ba finni, ba tjari
er hat's eingebrockt und wir müssen's ausessen
waka-waka-aráta soekoe trobi gi dem hoso-wan
prakiki de njam, popekái ha nem.
Eindrängen, sich
troesoe hem srefi kom na ini; kom (od. go) na ini nanga dwingi.
Eindringen
doro na ini.
doro na ini da foto
in's Herz
fadom na ini hatti; doro tee na ini hatti
(sich einschleichen)
foefoeroe pasi go (od. kom) na ini.
Eindruck
da tori naki (od. seki) mi hatti; da tori fadóm na ini mi hatti
(körperlich)
marki
es hat einen Eindruck hinterlassen
a libi wan marki.
Eindrücken
kwinsi na ini
(zerbrechen)
masi; broko
eine Glasscheibe
masi (od. broko) glasi-rampi.
Einengen
romboto; rontoe
Einer, eine, eines
wan
der eine - der andere
trawan - trawan; da wan - wrawan
das eine - das andere
da wan-sani - da tra-sani
einer nach dem andern
wan na baka vo trawan; trawan na trawan baka
einer um den andern; (einzeln)
wan-wan.
Einerlei
ala-wan; wan-fasi; da srefi-wan; wan.
dati da wan
einerlei Geschäft
da wan wroko; da srefi wroko
einerlei lang
langa wan-fasi
es ist mir einerlei
a don ke mi boutoe; a don ke boutoe.
Einfach
na wan
(einfältig)
simple
der Strick ist einfach
da tetèi de na wan
die einfache Geschichte
da simple tori.
Einfädeln
potti nanai na tetèi; potti tetèi na nanai.
Einfall
membre, memre; gedagti; prakseri
ich bin auf den Einfall gekommen
mi kom na da prakseri.
Einfallen
fadóm
das Haus ist eingefallen
da hoso fadóm
in ein Land e.
doro na ini da kondre
es fiel ihm ein
a kom membre; a kisi wan membre; a kom na da prakseri
was fällt dir ein?
san joe membre?; san joe denki?.
Einfältig
ópregti; ónnoozloe; simple; eenvoudig [h.].
nanga ópregti hatti
der Herr behütet die Einfältigen
Masra de holi kibri dem ónnoozloe soema
(thöricht, albern)
simple; lau; tanfoeroe; babàuman; bamoekóe-soema.
Einfassen
fassi.
fassi nanga goutoe
(einen Platz) mit Blumen
heki rontoe nanga blomiki
(einen Rock) mit Band
boro nanga linti.
Einflößen
gi hem hatti; meki a teki hatti
einem das Verlangen
meki a kom hangri vo.
Eingabe
rekesti
eine E. machen
presenteri wan rekesti.
Eingang
doro; mofo.
na doro mofo
- des Flusses
na mofo riba
- der Predigt
na bigin vo da preki
er fand damit keinen Eingang
dem no ben wani jeri hem.
Eingeben
gi hem dresi
das gab mir den Gedanken ein
dati tjari mi na da prakseri.
Eingebildet (von sich)
prodo.
habi hei-membre; habi bigi membre
eine eingebildete Krankheit
wan verbeelde-siki.
Eingeboren
wan.
wan-gebore
der eingeborne Sohn Gottes
da wan (od. wan-gebore) pikìen vo Gado; Gado lobbi wan pikìen
(einheimisch)
kreoro, krioro
ein Eingeborner von Pontus
wan krioro vo Pontus.
Eingehen
go na ini; waka go na ini.
waka go na ini en komoto baka; kom en go
(von Bäumen, Pflanzen)
dede; kom dre
der Baum ist eingegangen
da boom dede; da boom kom dre.
Eingeweide
bele; tripa.
ala hem bele komoto panja
er hat Schmerzen in den Eingeweiden
hem bele hati hem.
Einheimisch
kreoro, krioro.
kreoro-hoedoe
e. Kräuter
krioro-wiwiri.
Einhellig
leki wan; nanga wan mofo (od. hatti).
Einholen
kisi hem
ich kann ihn nicht mehr e.
mi no kan kisi hem moro.
Einig
wan.
joe de bribi, taki, wan Gado nomo de
einig sein
de wan; akorderi (od. korderi) nanga makandra; habi wan mofo makandra
einig werden
kom wan; kom akorderi
(ausmachen)
korderi taki makandra.
Einige
som; wan toe-dri.
som soema
e. Worte
wan toe-dri woortoe
Einiges
som-sani
einiger Maßen
pikìnso
in einiger Zeit
bambei.
Einigkeit
wánfasi makandra.
holi wánfasi makandra.
Einimpfen
enti na ini; enti.
enti poki; potti poki.
Einkerkern
e. .
potti hem na doengroe-hoso (od. na boeje); sloto hem.
Einklemmen
kwinsi; masi.
a kwinsi (od. masi) mi finga.
Einkommen
v.
(herein).
kom na ini.
kom na ini da rust, disi
das Geld kommt nicht ein
da moni no kom.
Einladen
potti lai na ini; lai
(zu etwas)
verzoekoe; kali
Gäste
kali kompe; verzoekoe soema.
Einlassen
gi hem pasi vo kom na ini; hopo doro gi hem
sich mit
bemoeje hem srefi nanga ; habi wroko nanga .
Einlaufen
kom na ini; kom.
da sipi kom na ini kabá
es ist eine Nachricht eingelaufen
wan njoesoe kom .
Einlegen
potti na ini
ein gut Wort für jemand
potti wan boen mofo gi hem
Ehre mit etwas
kisi nem nanga dati
(abnehmen) er hat recht eingelegt
a kom mangri; a kom na wan poti malengri-fasi; hem skin gowei krin krin.
Einmachen
potti na switi
in Salz
potti na zoutoe.
Einmal
wántron.
wántron nomó
auf e.
na wántron; na wánbro; wántem
einmal
wántron
ich werde dich einmal besuchen
mi sa loekoe joe wantron; mi sa kom loekoe joe
noch einmal
wantron moro
nicht einmal
no-srefi
du darfst nicht einmal zusehen
joe no moe loekoe srefi
einmal - dann
te a tan - te a tan; now - now; dan - dan
einmal wollte er, und dann wieder nicht
te a tan, a wani, - te a tan, a no wani
das Einmal-eins
wán-tron-wán.
Einmengen, einmischen
v.a.
moksi na ini; mengi na ini [h.].
bemoejoe nanga
- sich in ein Gespräch
potti mofo na ini.
Einmüthig
nanga wan hatti.
tan leki wan hatti makandra; akorderi boen.
Einnehmen
teki; teki na ini; teki abra.
teki hem na ini hoso
ein Land
teki da kondre abra; teki da kondre
e. Stadt
teki da foto
Geld
teki (od. kisi od. onvánge) moni
die Segel
poeloe zeili
einem das Herz
foefoeroe hem hatti
Abgaben
teki hede-moni; ontvange kontribusi
Arzenei
dringi dresi.
Einnicken
djonko.
slibi ben foefoeroe mi; mi ben djonko pikìnso.
Einöde
woestèin; sabana; wei; wan soso biri-biri-plesi.
Einrammen
beri na gron; fom na gron; stampoe.
Einräumen
potti sani na ini
(erlauben)
gi pasi; gi permisi; permitteri.
Einrechnen
robi (lobi) na ini.
robi dasani na hem skin
sich mit Eau de Cologne
robi Odi-Koloni na hem skin.
Einreichen
gi abra; gi; presenteri.
presenteri wan rekesti.
Einrichten
potti; skeki
er richtete es so ein
a skeki dasani so
(zurecht machen)
meki klari
(zurecht bringen)
meki reti; meki a kom reti.
Einrücken
drifi hem kom na ini
in die Zeitung
potti hem na koranti
- (in ein Land)
kom na ini; drifi kom na ini.
Eins
wan.
wan-fasi
Ich und der Vater sind Eins
mi nanga tatà de wan
für eins rechnen mit
teli hem wan-fasi nanga
eins sein mit
akorderi nanga
eins werden
korderi taki makandra
(zu Schlechtem)
meki barki
das ist eins
dati da wan
es ist alles eins
ala de wan-fasi
es ist mir alles eins
mi tevrede; mi no ha vo taki noti.
Einsalzen
potti na zoutoe; zoutoe.
mi sa potti hem na zoutoe!
Einsam
wawán; hem wawán.
wan wèduwe, disi de hem wawán.
Einsammeln
piki; piki piki; piki makandra.
piki moni makandra.
Einschicht
verstánd.
habi verstánd
e. zur E. bringen
potti hem na hem verstánd.
Einschieben
drifi na ini; potti na ini; poesoe (od. troesoe) na ini.
potti lala-brede na ini oven; potti brede na oven.
Einschlafen
fadóm na slibi.
slibi foefoeroe (od. kisi) mi
(von einem Gliede)
kisi anansi
mein Bein ist mir eingeschlafen
mi foetoe kisi anansi.
Einschlagen, einen Nagel
fom wan spikri.
faja vo tapo fadóm na da hoso
- in einen Baum
dondro-faja pliti da boom
etw. in die Erde e.
beri na gron
schlag' die Wurzel ein, daß sie bis morgen frisch bleibe
go beri da loetoe na gron vo a tan boen tee tamara
e. Weg e.
teki da pasi
er schlug den Weg nach M. ein
a teki da pasi, disi go na M..
Einschleichen, sich
foefoeroe pasi go (od. kom) na ini; foefoeroe pasi kruipi go (od. kom) na ini.
Einschließen
sloto na ini.
a sloto hem na ini doengroe-hoso
einen auf der Straße (in einem Auflauf) e.
meki wan djari rontoe (od. romboto) hem
sie schlossen sich in ihre Städte ein
dem sloto dem srefi na ini dem foto
einen Brief e.
sloto (od. potti) da brifi na ini
einen in die Zahl e.
teki hem na ini
- in's Gebet
membre hem na begi.
Einschmieren
doti; morsoe
etw. mit Fett
robi (lobi) hem nanga fatoe.
Einschreiben
skrifi na ini.
teki skrifi hem nem; teki hem nem opo; boekoe hem nem.
Einsegnen
blesi; gi da blesi; zegi [h.]; wye [h.].
Einsetzen
potti na ini.
fassi
(Bäume)
plani
e. (in's Gefängnis)
potti hem na boeje; potti hem na doengroe-hoso
e. zum Gouverneur
potti hem vo granman.
Einsperren
e. .
sloto hem; potti hem na doengroe-hoso.
Einst
wántron; wan dei so; wan dei.
Einstecken
potti na ini; soetoe na ini.
potti da houroe na ini hem boeba
das Geld in die Tasche
soetoe da moni na ini zaka
e. (in's Gefängniß)
potti hem na boeje (od. na doengroe-hoso).
Einsteigen
klim go na ini; go na ini.
go na ini boto.
Einstellen
kabá nanga hem
stell' das Geschrei ein!
kabá nanga da babari!; kabá vo bari!
sich e.
kom.
Einstoßen
poesoe na ini.
a stootoe da doro kom na ini
ich habe mir einen Dorn e.
wan maka soetoe mi.
Einstweilen
vo so langa; so langa; vo wan piesi tem.
meki a tan so langa.
Eintauchen
dipi na ini; soetoe na ini; soengoe na ini.
a dipi hem tiki na ini da honi.
Eintragen
tjari go (od. kom) na ini
etw. einträglich sein, es ist e., es trägt etwas ein
a habi winsti (od. winni)
das Amt trägt nicht viel ein
da wroko no ha winsti
etw. (in ein Buch) e.
boekoe dansani; potti (od. skrifi) dasani na ini boekoe.
Eintreffen
doro
im Wohlsein
doro nanga boen
(von Weissagungen)
kom reti; kom so
es ist nicht eingetroffen
a no kom so; a misi.
Eintreten
kom; (od. go) na ini.
da watra go na ini dem takki kabá.
Eintunken
dipi na ini; soetoe na ini; soengoe na ini.
Einverständniß
akorderi nanga makandra; habi wan mofo makandra
zu einem E. kommen
kom akorderi (od. korderi).
Einwärts
na inisei.
drai foetoe na inisei.
Einweichen
safoe
(die Wäsche)
potti na watra; soengoe na ini watra.
Einwenden
piki; gi reden [h.].
a gi foeloe reden.
Einzäunen
heki rontoe; rontoe nanga tràriki; omheini [h.].
Einzeln
enkli; wáwan; wanwan-hede.
wan enkli wiwiri
laß die Leute einzeln kommen
meki dem soema kom wán-wan (od. wánwan-hede).
Einziehen
hali kom na ini; saka.
saka (od. poeloe) zeili
er hat die Pfeife etwas eingezogen
a saka pikìnso; a saka flei
v.n.
doro na ini; go na ini -.
meki da koning vo glori go na ini.
Einzig
wan; enkli; kodo; wawán.
wan enkli wiwiri
sein einziges Kind
hem wan pikìen
nur ein Einziger war da
wan kodo nomó ben de
das Einzige wünsche ich mir
da wán-sani mi hangri
ein einziges Mal
wan enkli tron; wantron nomo.
Eisern
isri.
wan isri tiki
- Topf
isri patoe
- Kette
isri ketting
etwas Eisernes
wan isri-sani.
Eitel
sóso
etwas Eitles
wan-soso-sani; wan-sani; disi de vo soso
dann ist euer Glaube eitel
dan da bribi vo oenoe de wan soso-sani toe
nach eitler Ehre trachten
soekoe soso bigi
(eingebildet)
prodo.
Eitelkeit
soso-sani; soso-sani-fasi
(Eingebildetheit)
prodo-fasi; bigi-fasi.
Eiter
soro-watra; mantèri; eter [h.].
da siri vo da sweri; da knopoe (od. da mamà) vo da sweri
der Eiterstock ist noch nicht heraus
da mamà no komoto jete.
Eitern
poeloe mantèri (od. eter [h.]); gi manteri.
Ekel
viste; tegen.
habi wan viste (od. tegen) vo dasani.
Elend
s.
jamer; pina; jamer-fasi; jamer-liebi; pina-liebi; mofina-fasi.
Elend
adj.
mofina; poti.
ke, mi mofina!
(kränklich)
siki siki; malengri
ich bin ganz elend
ala mi skin broko.
Elephantiasis
roos-foetoe; bigi foetoe
- (höherer Grad, Boasie)
boasì-siki; takroe siki.
Elle
jari
(Instrument)
jari-tiki
gib mir drittehalb ellen
gi mi toe jari nanga hafoe
reiche mir die Elle
gi mi da jari-tiki
die biblische Elle ist mit
foetoe (od. voet [h.])
Fuß - gegeben.
Eltern
papà (od. tatà) nanga mamà.
Empfangen
kisi; ontvánga; vanga.
kisi moni; ontvanga moni
sein Urtheil
kisi hem vonis
wenn die Lust empfangen hat
- te da luste (lostoe) vanga kabá
jemand (einen Besuchenden) empfangen
ontvanga hem.
Empfehlen
e. .
potti wan mofo gi hem.
rekomandèri hem vo
sich (beim Weggehen)
taki adjosi.
Empfinden
fili.
fili pre; njam plisiri
Schmerz
fili pyn
Zuneigung für jemand
fili (od. habi) wan zwaka vo hem
Mitleid mit od. für
- habi sari-hatti vo; kisi wan sari vo; habi mèdelyden nanga
etwas übel empfinden
teki dati vo ogri.
Empfindlich
a no kan verdrage foeloe; a mandi hesi
(er ist's nun)
a mandi.
Empor
na tapo; na táposei.
hopo hem hai na tapo.
Empörer
óproeroe-man; óproeroe-soema.
Ende
kabá; krobói [a.].
ala-sani habi hem kabá
das E. der Geschichte
da kabá vo da tori
das E. der Welt
da kabá vo grontapo; da krobói dei vo kondre
bis an's E.
tee na kabá
die Enden der Erde
dem hoekoe vo grontapo
(Ziel)
marki
das E. eures Glaubens
da marki vo da bribi vo oenoe
sein E. erreichen
kisi hem marki
das E. des Stocks
da tiki mofo
zu E. sein
kabá
einer Sache ein E. machen
kabá dasani.
Endlich
bákatem; ten laatste [h.].
tee bakatem .
Eng
smala; pikìn; naauw.
da smala pasi
die enge Pforte
da pikìn doro
das Haus wurde mir zu eng
da hoso ben kom toemoesi naauw gi mi
der Rock ist zu eng
da djakti naauw toemoesi
eng auf der Brust
benauwtoe (od. naauw) na borsoe.
Engländer
ínglisman; ínglisi Masra.
ínglisi Missi.
Entbehren
misi; mankeri; tan sondro.
mi no kan misi (od. mankeri) hem; mi no kan tan ondro [sic] hem.
Entbieten
e. .
kali hem; seni kali hem; meki a kom.
a seni kali mi kom na hem.
Entbinden
poeloe hem na da verpligti
- entbunden werden (gebären)
meki
sie ist von einem Söhnlein entbunden
a meki wan manpikìen.
Entblößen
blootoe.
blootoe hem houroe
sich e.
blootoe hem skin.
Entbrennen
kom bron; teki faja.
hem hatti kom bron
sein Zorn wird entbrennen
da hatti-bron vo hem sa teki faja.
Entdecken
finni; onderfinni.
bekenti dasani gi hem
einem sein Herz
poeloe hem hatti gi hem.
Ente
kwakwà
(die hier gewöhnlichere, türkische)
doksi
(die große, wilde)
boesi-doksi
Kriechente
skroeriki.
Entfallen
fadóm.
mi hatti fadóm (od. gowei); mi lasi hatti
es entfiel meiner Hand
mi lasi hem na mi hanoe; a komoto na mi han.
Entfernen
tjari hem gowei
sich
gowei
er hat sich bereits entfernt
a gowei kabá
sich heimlich e.
doekròe, doekròen.
Entfernt
adj.
fárawei; fara.
wan fárawei kondre
es ist entfernt
a fárawei; a fara.
Entfesseln
e. .
loesoe hem na boeje; poeloe hem na boeje; loesoe hem ketting vo hem.
Entfliehen
ronwei; teki ron gowei; go kibri; ron go kibri; teki ron go kibri.
Entgegen
tegen.
ron go miti hem
-gehen
go miti hem
-kommen
kom miti hem
er kam mir halbwegs entgegen
a kom miti mi hafoe-pasi
sehen
loekoe; wakti; verwakti
-sein
tegen; hopo tegen; tanapoe tegen
-treten
tanapoe tegen hem
(mit Worten)
fesi hem
-wirken
wroko hem tegen.
Entgehen
komoto gowei; komoto; lasi.
a komoto na dem han.
Entgelten
meki a pai vo dati
es andern e. lassen
meki trawan pai vo hem.
Enthalten
habi
das Buch enthält viele Kupfer
da boekoe habi foeloe printje
(sich erwehren), ich konnte mich des Lachens nicht enthalten
mi ben moese lafoe; mi no ben kan helpi, da lafoe mi ben moese lafoe.
Enthüllen
poeloe dasani na krin; meki a kom na krin.
Entkommen
komoto; komopo gowei; ronwei gowei.
no wan ronwei gowei
sie ließen nicht einen einzigen Soldaten entkommen
dem no meki wan enkli soldati ronwei go na hoso.
Entkräften
e. .
zwaka hem; meki a kom zwake; poeloe hem tranga.
a kom zwaka
- ganz
a kom zwaka reti reti.
Entlang
na sei vo.
waka na sjoro-sei
der Küste
waka na zèe-kanti-sei.
Entmuthigen
e. .
meki a lasi hatti; meki hem hatti gowei; broko hem hatti.
Entrichten
pai lántimoni (od. hedemoni od. kontribusi).
Entrüsten
e. .
meki hem hatti kom bron.
hem hatti kom bron.
Entscheiden
koti; koti da kroetoe.
meki mi nanga hem koti da kroetoe
e. Prozeß
koti da procés
sich für etw. e.
verkiesi dasani
morgen wird sich's e.
tamara a sa sori.
Entschlüpfen
mi misi (od. lasi) da okasi
es ist mir e.
a komoto na mi han; mi misi hem.
Entschuldigen
exkuseri, [h.].
krin hem srefi
sie suchten sich zu e.
dem ben soekoe vo krin dem srefi.
Entsetzen
poeloe hem na wroko; bedanki hem
sich e.
kom skreki; skreki vo troe
ich entsetzte mich
mi skreki so tee mi hede gro.
Entsetzen
s.
liebi nanga deden [sic] skreki.
liebi-nanga dede-skreki kisi mi.
Entsezlich
takroe pasá.
bigi pasá
e. entsetzlicher Regen
wa-mamà-arèen.
Entsinken
fadóm.
hem hatti fadóm (od. gowei); a lasi hatti.
Entsprechen
akorderi (od. korderi) nanga.
a no akorderi nanga da hoop, disi mi ben habi; a no de so, leki mi ben verwakti (od. hoopoe).
Entspringen
djompo komopo; ronwei
ich allein bin dem Feuer entsprungen
mi wawán ben djompo komopo na ini da faja
(seinen Ursprung nehmen)
hopo; komopo na
daher entspringen böse Gedanken
dati meki ogri membre hopo
der Fluß entspringt im Buschlande
da riba komopo tee na boesi-kondre; da hede vo da riba de na boesi-kondre.
Entstehen
hopo; kom hopo; seti; bigin.
wan trobi kom hopo na dem mindri.
Entwaffnen
e. .
poeloe hem feti-sani (od. wapen [h.]).
Entweihen
meki da temple kom gemèen [h.]; pori da temple.
Entwöhnen
poeloe hem na da gewenti
(e. Kind)
poeloe hem na bobi.
Entziehen
poeloe dati na hem
sich der Arbeit
poeloe hem srefi na da wroko
sich jemandes Umgang
no holi gemeenskap nanga hem moro.
Entzünden
letti.
teki faja
es ist entzündet
a faja.
Enzwei
na toe.
barste na toe; pliti na toe.
Er
a; hem.
hem srefi
er ist's
da hem
er ist's nicht
a no hem
er will nicht kommen
a no wani kom
er sagt, er wolle nicht kommen
a taki, hem no wani kom.
Erachten, für
loekoe vo; loekoe leki.
mi loekoe dati leki (od. vo) mi pligti.
Erarbeiten
wroko.
mi srefi hanoe ben wroko dati; mi wroko dati vo mi srefi.
Erbarmen
s.
sari-hatti; sari-hatti-fasi.
habi sari-hatti vo.
Erbarmen
v.
sich eines.
sari hem; sari vo hem.
sari mi!; sari vo mi!
Erbärmlich
miserable [h.].
adv.
na wan jamer-fasi; na wan poti mofina-fasi.
wan miserable hoso; wan hoso, disi no habi waarti.
Erbauen
bouw; hopo.
dem bouw oenoe na tapo da stoon-foetoe vo dem Apostel
eine Stadt
hopo wan foto
ein Haus
hopo (od. meki) wan hoso.
Erbe, der
érfgenaam [h.].
érfenis [h.]
Erb-los, (ohne Erben)
sondro pikìen; sondro érfgenaam
(ohne Erbe)
sondro érfenis
-prinz
gran-prins
-theil
porsie; porsie vo da érfenis.
Erbeben
kom seki; sekseki.
da gron kom seki.
Erben
kisi wan porsie; kom érfgenaam; de érfgenaam
(e. Krankheit)
erf; treki
sie hat die Krankheit von ihrer Mutter geerbt
a treki (od. a erf) da siki vo hem mamà.
Erbitten
begi; begi wansani
(durch Bitten erlangen)
kisi nanga begi.
Erbittern
e. .
gi hem hatti-bron; meki hem katti [sic] kom bron.
holi hem na hatti (od. na bele)
erbittert werden auf e.
kisi wan hatti-bron na hem tapo; hem hatti kom bron na hem tapo; kom krasi na hem tapo.
Erblassen
kom bleeki
(sterben)
tapo bro; dede.
Erblich
da siki de erf; da siki de wan érfenis.
Erbrechen
broko opo; broko.
a broko mi kisi
sich e.
pio; ofer, ofroe.
Erde
grontapo
(Boden)
gron; doti
Erd' und Himmel
grontapo nanga hemel
auf Erden
na grontapo
auf der Erde
na gron
in der E.
na ini gron
unter die (od. der) E.
na ondro gron
setze es auf die E.
potti hem na gron
e. Erdklumpen, Erdenklos
wan piesi doti
(was auch ein Stückchen Land heißt) gute Erde
boen doti
schwarze
blaka doti
rothe
redi doti
Erde essen
njam doti.
Erdichten
taki anansi-tori; prakseri wan tori.
Erdreich
kondre; grontapo
sie werden das E. besitzen
dem sa de Masra vo kondre
(Erde)
doti
gutes E.
boen doti.
Erdrücken
masi.
moro
die Arbeit erdrückt mich
da wroko moro mi; da wroko go kili mi
es erdrückt mich
a moro mi; a masi mi; a kwinsi mi.
Erdulden
tjari nanga pasiensi; teki nanga pasiensi; verdrage.
Ererben
kisi vo érfenis [h.]; erf [h.].
Erfahren
adj.
sabi vo
er ist darin erfahren
a sabi da wroko
im Steuern
a sabi vo tiri boto.
Erfahren
v.
onderfinni.
mi onderfinni so
wer es nicht erfahren, kann nicht urtheilen
te joe no liebi na wan hoso, joe no sabi, pee a de lekki
(etwas Neues hören)
kom sabi; kom jeri
als er das erfuhr
di a kisi njoesoe vo dati.
Erfahrung
onderfinni, onderfindi.
mi habi onderfinni
Geduld bringt E.
pasiensi meki wi kisi onderfinni
Erfahrung ist der beste Lehrmeister; die E. wird's lehren
so langa joe no kweri hoedoe, spaandri no fadóm.
Erfinden
finni uiti; finni uiti vo meki.
Erfolgen
komopo na; kom vo.
san sa komopo na dati?; san sa kom vo dati?.
Erfordern
haksi.
dati haksi prakseri
- Mühe
dati haksi moeiti
- viele Arbeit
dati sa gi wan bigi wroko.
Erforschen
ondersoekoe doro doro; kaksi [sic] fini fini; soekoe doro; loekoe doro; doro.
Masra, joe ondersoekoe mi doro doro
der Geist erforschet alle Dinge
da Jeje de loekoe álasani doro.
Erfreuen
e. .
gi hem plisiri; meki a plisiri; meki a vròliki.
plisiri; njam pre; blyti; vròliki.
Erfreulich
plisiri ; vròliki; switi; boen.
wan plisiri-njoesoe; wan boen (od. switi od. vròliki) njoesoe
e. e. Sache
wan plisiri-tori
etw. Erfreuliches
wan plisiri-sani.
Erfüllen
doe.
doe hem pligti
das Gesetz
doe da wet; - holi
sein Versprechen e.
holi hem pramisi
(in Erfüllung gehen lassen)
meki a kom reti
er erfüllte das Wort des Propheten
a meki da woord vo da profèt kom reti
(voll machen)
doro; foeloe
erfüllet das Maaß eurer Väter
doro da marki vo dem tatà vo oenoe
es erfüllte das ganze Haus
a foeloe da heeli hoso
erfüllt werden (in Erfüllung gehen)
kom reti; kom so
(angefüllt werden)
kom foeloe nanga
(erfüllt sein mit)
de foeloe nanga.
Ergeben
adj.
(getreu).
getrouw; vertrouw.
Ergötzen
e. .
gi hem plisiri.
habi hem plisiri nanga; plisiri vo.
Ergreifen
kisi; fassi; teki.
kisi hem han na han
die Flucht e.
teki ron go kibri
das Hasenpanier
bai dia-foetoe.
Ergrimmen
hem hatti kom bron; a kisi wan hatti-bron; hem hatti kom koekoe.
Erhaben
hei
(großartig)
grani
es sieht e. aus
a sori grani.
Erhalten
kisi
e. Brief
kisi wan brifi
(bewahren)
holi; holi kibri
das Leben e.
holi liebi
beim Leben
holi na liebi
erhalte sie im Glauben
holi dem na ini bribi.
Erheben
hopo; seti.
hopo (od. seti) wan babari
sich e.
hopo
der Wind erhob sich
winti hopo
(sich groß machen)
meki hem srefi bigi
sich über andere
meki hem srefi bigi na trawan tapo.
Erheblich
wan bigi-sani
es ist etw. E.
a no de wan sóso-sani; da [sic] wan bigisani.
Erhöhen
hopo; potti hei; hei.
so leki Moses ben hopo wan sneki
wer sich selbst erhöhet, der soll erniedrigt werden
dìsoema hopo hem srefi, dem sa saka hem
du mußt den Weg erhöhen
joe moe hei da pasi.
Erholen, sich
kom betre; kom boen baka; kom tranga baka.
haksi hem wan rai; soekoe (od. teki) wan rai na hem.
Erinnern
membre (od. memre) hem dasani (od. na dasani)
er wird euch e. alles deß,
a sa membre oen alasani, disi
sich e.
membre; kom membre
wir erinnern uns dessen noch
dasani de na wi gedagti jete
einen e., (ermahnen)
wàarskouwe; vermane hem
ernstlich
hali hem jesi.
Erinnerung
gedágtenis [h.]; membre, memre
(Ermahnung)
vermane; wàarskouwe
e. kleine
wan pikìn vermane.
Erkalten
kom kouroe.
kom flauw
die Liebe wird erkalten
da lobbi sa kom flauw.
Erkälten, sich
kisi kouroe; teki kouroe; kisi verkoutoe.
kouroe kisi mi.
Erkennen
kom sabi; sabi.
sabi Gado
an den Früchten erkennt man den Baum
na da vroektoe joe kan sabi da boom
(natürlich)
kom sabi; sabi; a no sabi oeman (od. man) jete.
Erkenntniß
sabi; sabi-so.
sabi-so kom na baka; sabi-so, da baka-pikìen.
Erklären
poeloe krin; poeloe na krin; poeloe moro krin; potti na krin; krin, krini.
joe moe poeloe da tori krin gi mi; joe moe krin da tori gi mi; joe moe potti da tori na krin gi mi.
Erkranken
kom siki; fadóm na siki; fadóm na ini siki.
Erlassen, einem die Schuld
libi da paiman gi hem vo presenti; no soekoe da paiman moro.
poeloe hafoe vo da paiman
einem die Sünden
gi hem pardòn vo hem zondoe
e. Bekanntmachung
fom plakati; meki bekenti.
Erlauben
gi pasi; gi permisi; permitèri.
Erlaubniß
permisi; pasi.
gi pas; gi permisi
mein Meister gibt mir keine E. auszugehen
mi basi no gi mi pasi vo go na doro
ich habe keine E.
mi no ha pasi
mit Ihrer gütigen E.
nanga Masra permisi; efi Masra pliesi.
Erläutern
poeloe dasani moro krin; taki moro fini vo dasani.
Erleben
liebi vo si dasani
ich werde das nicht mehr erleben
mi no sa liebi vo si dati moro.
Erlegen
kili; soetoe
(Abgaben)
pai.
Erleichtern
ligti [h.].
dem meki da sipi kom moro ligti [h.]
(besser:)
dem poeloe hafoe vo da lai.
Erleiden
pina; verdrage.
dem tjari foeloe hebi.
Erleuchten
meki a kom krin; letti gi hem
sie erleuchten die Augen
dem meki soema hai kom krin
dann wird dich Christus erleuchten
dan Kristus sa letti gi joe.
Erlöschen
kom dede.
da faja kom dede; da faja dede kaba.
Erlösen
verloesoe; loesoe; poeloe na; bevry vo [h.].
poeloe (od. loesoe) wi na da ogri-wan; verloesoe poeloe
Christus hat uns vom Fluche des Gesetzes erlöst
Kristus verloesoe poeloe wi na ini da floekoe vo da wet.
Erlösung
verloesoe.
bikasi dan da verloesoe vo oenoe de klósibei.
Ermahnen
e. .
vermane hem.
vermane hem tranga; wàarskouwe hem; hali hem jesi.
Ermatten
kom weri; kom zwaka; kom flauw.
Ermüden
weri hem; meki a kom weri
v.n.
kom weri.
Ermuntern
e. .
spore hem; gi hem hatti; meki a teki hatti.
Ermuthigen
e. .
gi hem hatti.
dati gi hem hatti, vo
wieder
hopo hem hatti baka.
Ernähren
e. .
gi hem njanjám; bezorgoe njanjám gi hem; loekoe hem; zorgoe vo hem; manteneri hem.
pasá hem liebi nanga .
Ernennen
potti hem na (od. vo)
zum Gouverneur
potti hem na granman.
Erneuern
v.a.
meki njoenjoe; meki a kom njoenjoe.
teki wan njoenjoe fasi
erneuert werden, sich e.
kom njoenjoe.
Erniedrigen
saka.
dem sa saka hem
sich silber
saka hem srefi.
Ernst
s.
troe-troe-fasi; tranga.
sori tranga.
Ernst
adj.
tranga.
a de loekoe mi tranga
du siehst so ernst aus
joe meki so wan doengroe fesi.
Ernstlich
tranga; reti reti; troe-troe; nanga mi heli hatti.
Ernte
da wroko de foeloe
Ernte-zeit
da tem vo koti.
Ernten
koti
der eine pflanzt und der andere erntet
trawan de plani en trawan de koti.
Erobern
winni; kom Masra vo; teki abra.
a winni da foto.
Erörtern
taki fini vo dati; taki moro fini vo dati.
Erpressen
teki nanga dwingi; teki na dwingi-fasi.
Erquicken
e. .
meki hem hatti kouroe (od. kom kouroe); troostoe hem.
a meki wi hatti kom kouroe
ich will euch erquicken
mi sa meki oen hatti kouroe
er erquicket meine Seele
a troostoe mi ziele.
Errathen
rai.
rai (od. poeloe) da rai-tori.
Erregen
hopo; gi; meki.
a gi mi pyn
Fieber
a gi mi koorsoe
e. Aufruhr erregen
meki oproeroe.
Erreichen
kisi; doro.
kisi (od. doro) hem marki.
Erretten
verloesoe poeloe; verloesoe; poeloe.
a poeloe hem na han vo Saul
eile, mich zu erretten
meki hesi vo verloesoe mi.
Erringen
winni; kisi; feti kisi.
a feti kisi dasani.
Ersäufen
meki a dede na watra; meki a verzuipi [h.].
da floedoe ron pasa mi abra.
Erschallen
bari; panja.
da tori bari (od. panja) na ala kondre.
Erscheinen
sori hem srefi; kom na krin.
dem sori dem srefi gi nofo soema
er erschien vor Gericht
a kom na fesi vo kroetoe
er erscheint mir als ein kluger Mann
hem de na mi hai, leki wan koni-man
es erscheint mir, als ob
a tan na mi, leki.
Erscheinung
a si wansani
(Gespenster-erscheinung)
spoek [h.]; fesi
er hatte eine E.
a si wan spoek (od. fesi).
Erschießen
e. .
soetoe hem; soetoe en kili hem; soetoe kili hem; soetoe hem kili; soetoe hem tee a dede.
Erschrecken
meki a kom skreki; skreki hem
du hast mich erschreckt
joe skreki mi
v.n.
kom skreki; frede.
di mi si hem, mi skreki; mi hatti gowei; mi bele troebroe.
Erschrecklich
skreki.
wan skreki-sani
ein erschreckliches Ungewitter
wan skreki-ónweri.
Ersehen
si.
si na fesi
daraus ersehen wir
nanga dati wi kon si
sich etwas
loekoe; verkiesi.
Ersetzen
pai hem dasani baka
einen
kom na hem plesi.
Ersparen
spare.
spare moni
ich will euch das ersparen
mi sa spare oen dati.
Erst
fosi; fosi-tem.
dan fosi
geh' erst in die Kirche
go fosi na kerki.
Erstaunlich
verwondroe -.
da wan verwondroe-sani
adv.
pasá; pasa-márki;
die Frau ist e. reich
da Missi ????.
Erste, der, die, das
da fosi.
da fosi arèen
der Erste
da fosi-wan
das erstemal
da fosi tron; da fosi leisi.
Erstechen
soetoe kili; soetoe.
soetoe nanga nefi kili.
Erstehen
v.a.
auf der Auction.
bai na vandisi.
hopo
vom Tode
hopo na dede.
Erstgeboren
fosi-gebore [h.]; fosi; gran -.
da gran-brara
der Erstgeborne
da gran-wan; da fosi-gebore-wan; da fosi-wan; da fosi pikìen.
Ersticken
tapo.
dem maka gro toe; dem tapo da siri
einen
tapo hem neki
v.n.
stéki;
er ist erstickt
benauwtoe tapo hem bro; benauwtoe kili hem.
Ertappen
e. .
kisi hem.
kisi hem na wan lei.
Ertheilen
gi.
gi pasi; gi permisi
Nachricht
seni njoesoe; seni wan njoesoe kom; seni bòodskopoe kom.
Ertrag
winst; winni; verdiensti [h.].
Ertragen
verdrage; teki (od. tjari) nanga pasiensi; holi pasiensi.
Ertränken
e. .
meki a dede na watra; meki a verzuipi [h.].
Erübrigen
kibri; habi abra.
a kibri wan bank-notoe; a habi wan bank-notoe abra.
Erwachen
wieki.
wieki na slibi
vom Tode
wieki na dede.
Erwachsen, sein
gro opo; kom bigi.
a gro kabá; a kom bigi kabá
e. Erwachsener
wan bigi soema.
Erwägen
prakseri.
meki wi prakseri.
Erwählen
verkiesi.
Maria verkiesi da moro beste porsie.
Erwähnen
taki vo; pingi vo; meli dasani
davon erwähnte Saul noch nichts gegen seinen Oheim
vo dati Saul no pingi hem oom noti jete
ich habe es mit keinem Worte erwähnt
mi no meli dati nanga wan mofo srefi.
Erwarten
wakti; verwakti; loekoe.
da kroetoe, disi loekoe dem ogri soema
den Tod erwarten
loekoe vo dede; lidom de loekoe vo dede.
Erwecken
wieki.
wieki hem na dede
e. zu etwas
seni hem vo; naki hem hatti vo
der Herr hat mich erweckt, zu etc.
Masra seni mi, vo .
Erweichen
meki a kom safoe; safoe.
v.n.
kom safoe.
Erweisen
doe; sori.
a ben doe wi foeloe boen
einem Ehrerbietung
sori hem respeki
er hat sich lebendig erwiesen
a sori hem srefi liebi-liebi.
Erwerb
winst; winni; verdiensti [h.].
Erwerben
winni; verdini; wroko; bai.
a winni foeloe moni; a verdini wan bigi moni
das habe ich mir mit eigenen Händen erworben
da mi srefi hanoe ben wroko dati vo mi srefi
die er mit seinem eigenen Blute erworben hat
disi hem bai nanga hem eigen broedoe.
Erwiedern
piki; piki baka; ántwoortoe [h.]; ansre [a.]
(vergelten)
pai baka.
Erwürgen
e. .
stropoe hem; sloto hem neki.
Erz
kopro.
wan kopro-pleti.
Erzählen
verteli; taki tori; taki.
taki wan tori
sich einander etw.
taki tori makandra.
Erzeigen
doe; sori.
doe mi da diensti (od. da plisiri)
einem Achtung
sori hem respeki.
Erzeugen
meki; kisi; Abraham ben meki Isaak; Isaak kisi Jakob.
da pranasi meki foeloe soekroe.
Erzschurke
wan bigi skorkoe.
gi hem háttibron; meki hem hatti kom bron; meki a kisi wan háttibron.
Erzwingen
kisi dasani nanga dwingi
etw. e. wollen
soekoe dasani na wan dwingi-fasi.
Es
a; hem; dasani; dati; sani.
da hem!
Er lässet es (die Gewächse überhaupt) wachsen
hem meki sani gro
- es (etwas bestimmtes)
hem meki a gro.
Esel
bòeriki.
man-bòeriki
Eselin
oeman-bòeriki
wenn dem Esel zu wohl ist, geht er auf's Eis und bricht ein Bein
boen njam kili kow-flei
Esel-füllen
pikìen bòeriki; bòeriki-pikìen
-kinnbacken
bòeriki-kákoebeen.
Eß-löffel
njanjám-spoen.
appeteiti [h.]
ich habe keine Eßlust
mi mofo no switi vo njam; mi no hangri; mi no habi appeteiti
-zeit, Essens-zeit
breki-tem; dina-tem.
Essen
s.
njanjám.
njanjám faja
ist das Essen bereit?
njanjám.
Essen
v.
njam.
mi de njam
zu Mittag
njam dina
zu Abend
njam saba
bei der Hand sein, wo's was zu essen gibt
njanjám-pasi no de fárawei; njam-hoso kali kompe.
Etliche
som; wan toe-dri (wan <hier Artikel>).
som soema
nur etliche Worte
wan toe-dri woortoe nomó.
Etwa
somtem.
somtem da joe?.
Etwas
wan-sani; sani; som; hafoe; pikìn; pikìn so.
wan njoe-sani
ich habe Etwas gehört
mi jeri wansani
etw. Brod
pikìn brede; som brede
gib mir etw. davon
gi mi hafoe!; gi mi pikìn!
etw. weit
pikinso fárawei
besser etwas, als nichts
Bakra koti wan odo, taki: betre wan hafoe eksi, leki wan soso boeba; efi joe no kan kili dia, kabá joe kan kili koni-koni, a boen toe.
Euer
oen, oenoe; vo oenoe.
oen klosi; dem klosi vo oenoe.
Eule
oeroe-koekoe; oeroe-koekoe.
Evangelium
evangèlium; Gado-tori; da tori vo Gado; da tori vo Gado-kondre.
Ewig
teego.
da liebi vo teego.
Ewiglich
teego; tee vo teego.
tee vo teego álatem.
Exempel
exemple.
teki wan exemple na dem.
Copyright © 2003