E - e

E.
Ebbe fala-watra. watra pingi kabá sie tritt eben ein watra koti kabá sie ist bereits eingetreten watra fala kabá.
Eben glati; plata. reti auf ebener Bahn na wan glati pasi (bildlich) na wan reti pasi adv. juisti; net eben so gut net so boen (von der Zeit) di momenti; djonsno; djoesnoe; di djonsno de so eben di djonsno de; pram; so pram so eben bin ich angekommen da kom mi de kom als ich eben erst in's Land gekommen war di mi ben kom na kondre njoenjoe wenn ich so eben auf der Plantage angekommen sein werde, werde ich ihn gleich in die Stadt senden te mi doro na pramasi [sic] so pram, wantem mi sa seni hem na foto eben da, eben dahin na da srefi pee eben derselbe da srefi-wan; da srefi-srefi-wan eben dasselbe da srefi-sani; da srefi-srefi-sani eben deswegen juisti vo dati hede eben so einer wan so srefi-wan.
Ebenbild printje; portreti. da hem fesi srefi; geersi (od. leiki) hem toemoesi.
Ebene sabana; plein; wei.
Ebenfalls so srefi; toe; so srefi, toe.
Ebräer Ebreër-soema. dem de Ebreër, mi toe.
Ebräisch, auf Ebräisch na ebreis tongo; na ebreis.
Ecke hoekoe. koti da hoekoe Straßenecke strati-hoekoe; hoekoe vo strati Eck-haus hoekoe-hoso -stein hoekoe-stoon.
Edel dem gran-soema [pl.] Edel-stein wan diri mooi stoon; fini stoon; mooi stoon.
Egypten Egipti-kondre.
Ehe s. trouw; ehe-liebi. go trouw; meki verbónd; meki ehe-verbónd die Ehe brechen soeta; doe sóetadoe Ehe-brecher soeta-man -brecherin soeta-man; soeta-oeman -brecherisch, auf ehebrecherische Weise na soeta-fasi die ehebrecherische Art (Geschlecht) da soeta-spele -bruch soeta; sóetadoe Ehebruch treiben, thun soeta; doe soeta-doe -bund, bündnis ehe-verbónd -frau, -gattin, -weib trouw-wefi; wefi -mann man -leute trouw-soema; man nanga wefi -paar ehe-paari ein christliches Ehepaar wan kristen-ehe-paari -scheidung platìe -verlöbniß óndertrouw [h.].
Ehe adv. bifò; bifosi. ofoe gegeben: sie ließen nicht einmal zwanzig Jahre vorübergehen, ehe sie anfingen - dem no meki twenti jari pasá srefi, ofoe dem bigin —.
Ehedem, Ehemals fosi-tem.
Ehegestern tra-isredei.
Eher betre; moro betre; liever. moro betre mi dede, leki —; liever mi sa dede, leki — um so eher moro hesi.
Ehern kopro -. da kopro-sneki.
Ehestens hesi hesi; wantem.
Ehrbar ópregti (achtungswerth) respeki — ein ehrbarer Mann wan respeki-soema.
Ehre nem; bigi nem; bigi; respeki; grani; eer [h.]; glori [h.]. soekoe nem; soekoe bigi; soekoe bigi nem einem Ehre erweisen gi hem nem; sori hem respeki; respeki hem; gi hem grani Ehre dem Ehre gebühret respeki na da soema, disi oen moese respeki gib Gott die Ehre gi gado respeki! einen in Ehren halten respeki hem die Ehre Gottes da glori vo Gado denn das ist euch eine Ehre bikasi dati wan glori vo oenoe.
Ehren v. respeki hem; sori hem respeki; sori respeki gi (od. na) hem; gi hem respeki ehret den König respeki koning! ehre Vater und Mutter joe moe respeki joe tatà nanga joe mamà.
Ehrerbietig nanga respeki; na respeki-fasi.
Ehrerbietung respeki; respeki-fasi. respeki hem; sori (od. gi) hem respeki; sori respeki gi hem.
Ehrfurcht respeki. nanga respeki.
Ehrgeizig sein soekoe bigi; soekoe soso bigi; soekoe bigi nem.
Ehrlich ópregti (treu) trouw; vertroùw e. ehrlicher Name wan boen nem.
Ehrlichkeit ópregti-fasi; vertroùw-fasi.
Ei s. eksi. meki eksi auf Eiern sitzen, brüten sidóm na eksi Eier ausbrüten broko eksi Ei-dotter da geeli vo eksi; da redi vo eksi [a.] -weiß da weti vo eksi Eier-schale eksi-boeba.
Ei! ke! ka!; Mi mamà; Ai! loekoe saní!
Eid sweri. sweri wan sweri sich durch einen gegenseitigen Eid verbinden dringi sweri e. falschen Eid schwören sweri wan falsi sweri; sweri falsi seinen Eid halten holi hem sweri -brechen broko hem sweri einem e. Eid abnehmen meki a sweri Meineid falsi sweri Eid-schwur sweri.
Eidam hem pikìen man; skoon-zoon [h.].
Eidechse lagadisa; lagadísia.
Eidlich nanga sweri.
Eifer haaste fasi (Zorn) hatti-bron er gerieth in Eifer a kom faja; a kisi háttibron; hem hatti kom koekoe Eifer beweisen feti vo; doe hem best vo.
Eifern da haaste; de faja faja; doe hem best vo; feti vo.
Eifersucht djaloesoe. vo djaloesoe hede.
Eifrig faja; haaste (in etwas gridi vo eifrig sein im Besuch der Schule gridi vo go na skolo er ist — a feti vo go na skolo.
Eigen eigen; srefi. ibri dei habi hem eigen pina mein eigenes Haus mi eigen hoso mein eigener Bruder mi eigen brara ihre eigenen Kinder hem eigen bele pikien sein Eigenes suchen soekoe hem eigen-sani ich habe ihn mit meinen eigenen Augen gesehen mi srefi hai ben si hem er ist sein eigener Herr a de vo hem srefi; a tan vo hem srefi kehre zuerst vor deiner eigenen Thüre sibi joe hoso, bifo joe sibi doro eigen (besonder) aparti er ist ein eigner Mann a de wan aparti soema das ist etwas Eigenes dati de wan aparti-sani.
Eigends expressi; aparti.
Eigendünkel bigi-membre; hei-membre; bigi-fasi.
Eigengerecht a soekoe vo krin hem srefi; a soekoe boen nem.
Eigengerechtigkeit eigen-geregdigheid [h.].
Eigenhändig nanga hem eigen hanoe.
Eigenlob - stinkt zoutoe no moe pryze hem srefi; doeman no moe taki, siman moe taki.
Eigenname fri-nem; hem tatà nem; hem mamà nem.
Eigennützig sein soekoe hem eigen boen nomo; soekoe hem eigen-sani; soekoe hem eigen voordeel [h.].
Eigenschaft fasi. hem Gado-fasi.
Eigensinn stoutoe; stoutoe-fasi. da stoutoe vo joe (joe stoutoe; hieße du bist eigensinnig durchsetziger E. tranga-hede; kaprisi.
Eigenthum èigendom.
Eigenthümer, Eigner masra; eigenàri, eigenaàr [h.].
Eigenthümlich eigen. de hem eigen; de vo hem.
Eigentlich reti. mi no sabi, hoe reti pee masra ben go welche Zeit eigentlich? hoe reti joeroe?; hoe reti tem?.
Eigenwille Lihatlah: Eigensinn.
Eignen sich, für, zu fiti vo. a no fiti vo wan presenti.
Eiland eilanti.
Eile hesi; hesi-fasi; haaste; haaste-fasi.
Eilen meki hesi; haaste; feti vo; doe hem best vo. fom foetoe dann mußt du eilen, zu — dan joe moe meki heli, vo — er eilt mit der Arbeit fertig zu werden a feti vo kabá nanga da wroko herbei eilen djompo kom; ron kom; fom foetoe kom dahin, hinweg eilen ron gowei; fom foetoe go; koti hesi unser Leben eilt dahin da liebi vo wi de koti hesi eile mit Weile Agamá taki: hesi hesi boen; safri safri boen toe.
Eilf tin-na-wan; elf. di vo elf; disi meki elf.
Eilfertig, Eilig hesi; hesi hesi; toemoesi hesi; gaauw gaauw [h.].
Eimer emre.
Ein na ini weder ein noch aus wissen no sabi bigin, no sabi kabá; no ha fesi, no ha baka.
Ein, eine, ein (Artikel und Zahl) wan. wan soema ein Mann wan soema eine Sache wan-sani eines Tages wan dei ein Herz und eine Seele sein de wan hatti makandra; de wan hatti nanga wan zieli; de leki toe duifi (od. doifi) ein räudiges Schaf verdirbt die ganze Herde wan patata na manki, a tingi ala dem trawan toe ein Wort gibt's andre tori poeloe tori.
Einander makandra; trawan na trawan. wi moe lobbi makandra; trawan moe lobbi trawan nach einander, hinter einander na baka makandra; trawan na trawan baka mit, bei einander nanga makandra an einander stoßen miti makandra; toeka nanga makandra (von Plantagen) de dam na dam aus einandergehen platìe nanga makandra.
Einarmig nanga wan hanoe.
Einäschern bron. dem bron da heli foto.
Einäugig nanga wan hai. dagoe no de, joe tjari krabita go na honti.
Einbalsamiren (gegeben mit:) robi nanga specery-sani.
Einband, eines Buchs da baka vo da boekoe.
Einbilden, sich verbeelde [h.]; denki; membre, memre. prodo; meki hem srefi bigi - auf etwas nanga wansani.
Einbildung (Phantasie) verbeelde [h.]. hei-membre; bigi-memre; prodo-fasi.
Einbinden binde etwas (in ein Tuch) tai na ini.
Einblasen, einem etwas potti dati na hem hede.
Einbrechen, in ein Haus broko hoso. foefoerman broko hoso.
Einbringen tjari go na ini (Geld) wroko moni etwas wieder e. (z.B. durch Arbeit) winni dasani baka.
Einbrocken ba soekoe, ba finni, ba tjari er hat's eingebrockt und wir müssen's ausessen waka-waka-aráta soekoe trobi gi dem hoso-wan prakiki de njam, popekái ha nem.
Einbüßen lasi.
Eindrängen, sich troesoe hem srefi kom na ini; kom (od. go) na ini nanga dwingi.
Eindringen doro na ini. doro na ini da foto in's Herz fadom na ini hatti; doro tee na ini hatti (sich einschleichen) foefoeroe pasi go (od. kom) na ini.
Eindringlich ermahnen vermane boen boen; vermane tranga.
Eindruck da tori naki (od. seki) mi hatti; da tori fadóm na ini mi hatti (körperlich) marki es hat einen Eindruck hinterlassen a libi wan marki.
Eindrücken kwinsi na ini (zerbrechen) masi; broko eine Glasscheibe masi (od. broko) glasi-rampi.
Einengen romboto; rontoe Einer, eine, eines wan der eine - der andere trawan - trawan; da wan - wrawan das eine - das andere da wan-sani - da tra-sani einer nach dem andern wan na baka vo trawan; trawan na trawan baka einer um den andern; (einzeln) wan-wan.
Einerlei ala-wan; wan-fasi; da srefi-wan; wan. dati da wan einerlei Geschäft da wan wroko; da srefi wroko einerlei lang langa wan-fasi es ist mir einerlei a don ke mi boutoe; a don ke boutoe.
Einernten koti kibri.
Einfach na wan (einfältig) simple der Strick ist einfach da tetèi de na wan die einfache Geschichte da simple tori.
Einfädeln potti na’nai na tetèi; potti tetèi na na’nai.
Einfahrt poortoe; doro; mofo.
Einfall membre, memre; gedagti; prakseri ich bin auf den Einfall gekommen mi kom na da prakseri.
Einfallen fadóm das Haus ist eingefallen da hoso fadóm in ein Land e. doro na ini da kondre es fiel ihm ein a kom membre; a kisi wan membre; a kom na da prakseri was fällt dir ein? san joe membre?; san joe denki?.
Einfältig ópregti; ónnoozloe; simple; eenvoudig [h.]. nanga ópregti hatti der Herr behütet die Einfältigen Masra de holi kibri dem ónnoozloe soema (thöricht, albern) simple; lau; tanfoeroe; babàuman; bamoekóe-soema.
Einfangen kisi.
Einfassen fassi. fassi nanga goutoe (einen Platz) mit Blumen heki rontoe nanga blomiki (einen Rock) mit Band boro nanga linti.
Einflechten bre na ini.
Einflößen gi hem hatti; meki a teki hatti einem das Verlangen meki a kom hangri vo.
Einfordern haksi. haksi da paiman.
Einförmig na wan fasi.
Einfügen potti na ini; voegoe na ini.
Einführen tjari kom na ini; tjari kom.
Eingabe rekesti eine E. machen presenteri wan rekesti.
Eingang doro; mofo. na doro mofo - des Flusses na mofo riba - der Predigt na bigin vo da preki er fand damit keinen Eingang dem no ben wani jeri hem.
Eingeben gi hem dresi das gab mir den Gedanken ein dati tjari mi na da prakseri.
Eingebildet (von sich) prodo. habi hei-membre; habi bigi membre eine eingebildete Krankheit wan verbeelde-siki.
Eingeboren wan. wan-gebore der eingeborne Sohn Gottes da wan (od. wan-gebore) pikìen vo Gado; Gado lobbi wan pikìen (einheimisch) kreoro, krioro ein Eingeborner von Pontus wan krioro vo Pontus.
Eingedenk sein membre (od. memre) na. membre na da leri, disi —.
Eingehen go na ini; waka go na ini. waka go na ini en komoto baka; kom en go (von Bäumen, Pflanzen) dede; kom dre der Baum ist eingegangen da boom dede; da boom kom dre.
Eingemachtes switi-sani.
Eingestehen bekenti. bekenti hem foutoe.
Eingeweide bele; tripa. ala hem bele komoto panja er hat Schmerzen in den Eingeweiden hem bele hati hem.
Eingewohnen, an einem Platze kom gewenti (od. kom njoesoe) da plesi.
Eingießen kanti na ini; kanti.
Eingraben, etwas (in den Boden) beri hem; beri hem na ondro gron. koti letre na ini stoon.
Eingreifen, in etwas bemoeje nanga dasani.
Einhäckeln haaka.
Einhägen, Einhegen omheini [h.]; heki rontoe; meki wan heki rontoe.
Einhalt thun tapo. a tapo hem.
Einhalten tapo. v.n. kabá. kabá!
Einhändig nanga wan hanoe.
Einhändigen gi abra. gi dati na hem hanoe.
Einhängen hanga na ini.
Einheften fassi na ini.
Einheimisch kreoro, krioro. kreoro-hoedoe e. Kräuter krioro-wiwiri.
Einhellig leki wan; nanga wan mofo (od. hatti).
Einhergehen waka.
Einherstolziren prodo.
Einholen kisi hem ich kann ihn nicht mehr e. mi no kan kisi hem moro.
Einhüllen domloe na ini.
Einig wan. joe de bribi, taki, wan Gado nomo de einig sein de wan; akorderi (od. korderi) nanga makandra; habi wan mofo makandra einig werden kom wan; kom akorderi (ausmachen) korderi taki makandra.
Einige som; wan toe-dri. som soema e. Worte wan toe-dri woortoe Einiges som-sani einiger Maßen pikìnso in einiger Zeit bambei.
Einigkeit wánfasi makandra. holi wánfasi makandra.
Einimpfen enti na ini; enti. enti poki; potti poki.
Einjagen, einem Schreck meki a kom skreki. gi hem frede.
Einjährig a habi wan jari.
Einkaufen bai; bai sani.
Einkehren go na ini.
Einkerkern e. —. potti hem na doengroe-hoso (od. na boeje); sloto hem.
Einklemmen kwinsi; masi. a kwinsi (od. masi) mi finga.
Einkommen v. (herein). kom na ini. kom na ini da rust, disi — das Geld kommt nicht ein da moni no kom.
Einladen potti lai na ini; lai (zu etwas) verzoekoe; kali Gäste kali kompe; verzoekoe soema.
Einladung verzoekoe.
Einlassen gi hem pasi vo kom na ini; hopo doro gi hem sich mit — bemoeje hem srefi nanga —; habi wroko nanga —.
Einlaufen kom na ini; kom. da sipi kom na ini kabá es ist eine Nachricht eingelaufen wan njoesoe kom —.
Einlaugen potti na ini ásesi-watra.
Einlegen potti na ini ein gut Wort für jemand potti wan boen mofo gi hem Ehre mit etwas kisi nem nanga dati (abnehmen) er hat recht eingelegt a kom mangri; a kom na wan poti malengri-fasi; hem skin gowei krin krin.
Einleiten sori hem dasani; leri hem.
Einlernen leri; leri na hede.
Einleuchten, es leuchtete ihm ein a ben de boen na hem. da hangisa no ben fiti hem hai.
Einliefern tjari kom; gi abra; levre abra.
Einlösen poeloe hem na panti.
Einlullen do’dói; do’dóie, doi-dói.
Einmachen potti na switi in Salz potti na zoutoe.
Einmahnen haksi (od. soekoe) da paiman.
Einmal wántron. wántron nomó auf e. na wántron; na wánbro; wántem einmal wántron ich werde dich einmal besuchen mi sa loekoe joe wantron; mi sa kom loekoe joe noch einmal wantron moro nicht einmal no-srefi du darfst nicht einmal zusehen joe no moe loekoe srefi einmal - dann te a tan - te a tan; now - now; dan - dan einmal wollte er, und dann wieder nicht te a tan, a wani, - te a tan, a no wani das Einmal-eins wán-tron-wán.
Einmengen, einmischen v.a. moksi na ini; mengi na ini [h.]. bemoejoe nanga - sich in ein Gespräch potti mofo na ini.
Einmüthig nanga wan hatti. tan leki wan hatti makandra; akorderi boen.
Einnähen nai na ini.
Einnehmen teki; teki na ini; teki abra. teki hem na ini hoso ein Land teki da kondre abra; teki da kondre e. Stadt teki da foto Geld teki (od. kisi od. onvánge) moni die Segel poeloe zeili einem das Herz foefoeroe hem hatti Abgaben teki hede-moni; ontvange kontribusi Arzenei dringi dresi.
Einnehmer ontvanger [h.].
Einnicken djonko. slibi ben foefoeroe mi; mi ben djonko pikìnso.
Einnöthigen dwingi hem vo teki dasani.
Einöde woestèin; sabana; wei; wan soso biri-biri-plesi.
Einpacken paka; potti na ini.
Einpassen, etw fiti dasani. a fiti boen.
Einpassiren kom na ini.
Einpökeln potti na zoutoe.
Einpressen kwinsi na ini; persi na ini.
Einpropfen enti; enti na ini.
Einquetschen masi; kwinsi. masi (od. kwinsi) hem finga.
Einrammen beri na gron; fom na gron; stampoe.
Einräuchern smoko.
Einräumen potti sani na ini (erlauben) gi pasi; gi permisi; permitteri.
Einrechnen robi (lobi) na ini. robi dasani na hem skin sich mit Eau de Cologne robi Odi-Koloni na hem skin.
Einreichen gi abra; gi; presenteri. presenteri wan rekesti.
Einreihen, sie in Klassen potti dem na lo.
Einreißen broko poeloe, poeloe.
Einrichten potti; skeki er richtete es so ein a skeki dasani so (zurecht machen) meki klari (zurecht bringen) meki reti; meki a kom reti.
Einrücken drifi hem kom na ini in die Zeitung potti hem na koranti - (in ein Land) kom na ini; drifi kom na ini.
Einrühren drai.
Eins wan. wan-fasi Ich und der Vater sind Eins mi nanga tatà de wan für eins rechnen mit — teli hem wan-fasi nanga — eins sein mit akorderi nanga eins werden korderi taki makandra (zu Schlechtem) meki barki das ist eins dati da wan es ist alles eins ala de wan-fasi es ist mir alles eins mi tevrede; mi no ha vo taki noti.
Einsalzen potti na zoutoe; zoutoe. mi sa potti hem na zoutoe!
Einsam wawán; hem wawán. wan wèduwe, disi de hem wawán.
Einsammeln piki; piki piki; piki makandra. piki moni makandra.
Einsäuern potti zuurdegi.
Einsäumen zoom.
Einscharren beri; beri na ondro gron.
Einschenken kanti; skenki. kanti watra.
Einschicht verstánd. habi verstánd e. zur E. bringen potti hem na hem verstánd.
Einschieben drifi na ini; potti na ini; poesoe (od. troesoe) na ini. potti lala-brede na ini oven; potti brede na oven.
Einschiffen, sich go na sipi.
Einschlafen fadóm na slibi. slibi foefoeroe (od. kisi) mi (von einem Gliede) kisi anansi mein Bein ist mir eingeschlafen mi foetoe kisi anansi.
Einschläfern do’dói, doi-dói.
Einschlagen, einen Nagel fom wan spikri. faja vo tapo fadóm na da hoso - in einen Baum dondro-faja pliti da boom etw. in die Erde e. beri na gron schlag' die Wurzel ein, daß sie bis morgen frisch bleibe go beri da loetoe na gron vo a tan boen tee tamara e. Weg e. teki da pasi er schlug den Weg nach M. ein a teki da pasi, disi go na M..
Einschleichen, sich foefoeroe pasi go (od. kom) na ini; foefoeroe pasi kruipi go (od. kom) na ini.
Einschleppen sleepi kom na ini; hali kom na ini.
Einschließen sloto na ini. a sloto hem na ini doengroe-hoso einen auf der Straße (in einem Auflauf) e. meki wan djari rontoe (od. romboto) hem sie schlossen sich in ihre Städte ein dem sloto dem srefi na ini dem foto einen Brief e. sloto (od. potti) da brifi na ini einen in die Zahl e. teki hem na ini - in's Gebet membre hem na begi.
Einschlummern fadóm na slibi; djonko djonko pikìnso.
Einschmieren doti; morsoe etw. mit Fett robi (lobi) hem nanga fatoe.
Einschneiden koti. koti na ini stoon.
Einschnitt koti koti.
Einschränken e. —. holi hem naauw. naauw nanga hem srefi.
Einschreiben skrifi na ini. teki skrifi hem nem; teki hem nem opo; boekoe hem nem.
Einschüchtern e. —. meki a kom frede.
Einschütten kanti na ini; potti na ini.
Einsegnen blesi; gi da blesi; zegi [h.]; wye [h.].
Einsehen si; kom si; begreipe.
Einsenden seni kom (hin) seni go.
Einsenken dipi. hiti loto.
Einsetzen potti na ini. fassi (Bäume) plani e. (in's Gefängnis) potti hem na boeje; potti hem na doengroe-hoso e. zum Gouverneur potti hem vo granman.
Einsichtig, Einsichtsvoll verstándiki [h.].
Einsingen, ein Kind do’dói da pikìen.
Einsinken soengoe.
Einspannen, die Pferde span dem hasi na wagi.
Einsperren e. —. sloto hem; potti hem na doengroe-hoso.
Einsprechen, einem Muth gi hem hatti. troostoe hem bei jemand loekoe hem (im Vorbeigehen) soetoe hede na ini.
Einst wántron; wan dei so; wan dei.
Einstecken potti na ini; soetoe na ini. potti da houroe na ini hem boeba das Geld in die Tasche soetoe da moni na ini zaka e. (in's Gefängniß) potti hem na boeje (od. na doengroe-hoso).
Einsteigen klim go na ini; go na ini. go na ini boto.
Einstellen kabá nanga hem stell' das Geschrei ein! kabá nanga da ba’bari!; kabá vo bari! sich e. kom.
Einstimmen, in den Gesang singi toe. taki na ini; potti mofo na ini mit jemand akorderi (od. korderi) nanga hem.
Einstoßen poesoe na ini. a stootoe da doro kom na ini ich habe mir einen Dorn e. wan maka soetoe mi.
Einstreuen poeiri.
Einstützen fadóm; broko fadóm; fadóm na gron.
Einstweilen vo so langa; so langa; vo wan piesi tem. meki a tan so langa.
Eintauchen dipi na ini; soetoe na ini; soengoe na ini. a dipi hem tiki na ini da honi.
Eintauschen kenki.
Eintheilen platìe. platìe lo lo; platìe na lo.
Einträchtig sein de wan hatti makandra; holi fri nanga makandra.
Eintrag thun doe ogri. dasani doe hem ogri.
Eintragen tjari go (od. kom) na ini etw. einträglich sein, es ist e., es trägt etwas ein a habi winsti (od. winni) das Amt trägt nicht viel ein da wroko no ha winsti etw. (in ein Buch) e. boekoe dansani; potti (od. skrifi) dasani na ini boekoe.
Eintreffen doro im Wohlsein doro nanga boen (von Weissagungen) kom reti; kom so es ist nicht eingetroffen a no kom so; a misi.
Eintreten kom; (od. go) na ini. da watra go na ini dem takki kabá.
Eintritt mofo.
Eintrocknen dre; kom dre.
Eintropfen dropoe na ini.
Eintunken dipi na ini; soetoe na ini; soengoe na ini.
Einüben exerceri; leri.
Einverleiben potti na ini.
Einverständniß akorderi nanga makandra; habi wan mofo makandra zu einem E. kommen kom akorderi (od. korderi).
Einwärts na inisei. drai foetoe na inisei.
Einwässern potti na watra; soengoe na ini watra.
Einwechseln kenki. broko moni.
Einweichen safoe (die Wäsche) potti na watra; soengoe na ini watra.
Einweihen wye [h.]. wye da kerki.
Einwenden piki; gi reden [h.]. a gi foeloe reden.
Einwickeln domloe; domloe na ini.
Einwilligen tevrede; gi pasi; gi permisi.
Einwohner, eines Landes dem soema vo da kondre. dem soema vo da foto.
Einwurzeln fassi loetoe; meki dipi loetoe.
Einzählen teli na ini.
Einzäunen heki rontoe; rontoe nanga tràriki; omheini [h.].
Einzäunung pen; omheini [h.].
Einzeichnen teeken [h.]; àanteeken [h.].
Einzeln enkli; wáwan; wanwan-hede. wan enkli wiwiri laß die Leute einzeln kommen meki dem soema kom wán-wan (od. wánwan-hede).
Einzelnheiten taki fini fini vo dati; soekoe dasani fini.
Einziehen hali kom na ini; saka. saka (od. poeloe) zeili er hat die Pfeife etwas eingezogen a saka pikìnso; a saka flei v.n. doro na ini; go na ini -. meki da koning vo glori go na ini.
Einzig wan; enkli; kodo; wawán. wan enkli wiwiri sein einziges Kind hem wan pikìen nur ein Einziger war da wan kodo nomó ben de das Einzige wünsche ich mir da wán-sani mi hangri ein einziges Mal wan enkli tron; wantron nomo.
Einzwängen kwinsi na ini.
Eis ysi, ys [h.].
Eisen isri.
Eisern isri. wan isri tiki - Topf isri patoe - Kette isri ketting etwas Eisernes wan isri-sani.
Eisweiß da weti vo eksi.
Eitel sóso etwas Eitles wan-soso-sani; wan-sani; disi de vo soso dann ist euer Glaube eitel dan da bribi vo oenoe de wan soso-sani toe nach eitler Ehre trachten soekoe soso bigi (eingebildet) prodo.
Eitelkeit soso-sani; soso-sani-fasi (Eingebildetheit) prodo-fasi; bigi-fasi.
Eiter soro-watra; mantèri; eter [h.]. da siri vo da sweri; da knopoe (od. da mamà) vo da sweri der Eiterstock ist noch nicht heraus da mamà no komoto jete.
Eitern poeloe mantèri (od. eter [h.]); gi manteri.
Ekel viste; tegen. habi wan viste (od. tegen) vo dasani.
Ekelhaft wan viste-sani.
Ekeln, sich vor habi wan viste (od. tegen) vo -.
Elend s. jamer; pina; jamer-fasi; jamer-liebi; pina-liebi; mofina-fasi.
Elend adj. mofina; poti. ke, mi mofina! (kränklich) siki siki; malengri ich bin ganz elend ala mi skin broko.
Elephant azàu.
Elephantiasis roos-foetoe; bigi foetoe - (höherer Grad, Boasie) boasì-siki; takroe siki.
Elfenbein azàu-boon; azàu-tifi; ivòroe [h.].
Elfenbeinern wan azàu-boon-palèis e. Sachen ivoroe-sani.
Ellbogen, Ellenbogen baka-han-skroefoe.
Elle jari (Instrument) jari-tiki gib mir drittehalb ellen gi mi toe jari nanga hafoe reiche mir die Elle gi mi da jari-tiki die biblische Elle ist mit foetoe (od. voet [h.]) Fuß - gegeben.
Eltern papà (od. tatà) nanga mamà.
Empfangen kisi; ontvánga; vanga. kisi moni; ontvanga moni sein Urtheil kisi hem vonis wenn die Lust empfangen hat - te da luste (lostoe) vanga kabá jemand (einen Besuchenden) empfangen ontvanga hem.
Empfangschein kwitansi.
Empfehlen e. —. potti wan mofo gi hem. rekomandèri hem vo — sich (beim Weggehen) taki adjosi.
Empfehlung taki Masra odi gi mi.
Empfinden fili. fili pre; njam plisiri Schmerz fili pyn Zuneigung für jemand fili (od. habi) wan zwaka vo hem Mitleid mit od. für - habi sari-hatti vo; kisi wan sari vo; habi mèdelyden nanga etwas übel empfinden teki dati vo ogri.
Empfindlich a no kan verdrage foeloe; a mandi hesi (er ist's nun) a mandi.
Empfindung fili.
Empor na tapo; na táposei. hopo hem hai na tapo.
Empören, sich meki óproeroe.
Empörer óproeroe-man; óproeroe-soema.
Empörung óproeroe. wan óproeroe hopo.
Ende kabá; krobói [a.]. ala-sani habi hem kabá das E. der Geschichte da kabá vo da tori das E. der Welt da kabá vo grontapo; da krobói dei vo kondre bis an's E. tee na kabá die Enden der Erde dem hoekoe vo grontapo (Ziel) marki das E. eures Glaubens da marki vo da bribi vo oenoe sein E. erreichen kisi hem marki das E. des Stocks da tiki mofo zu E. sein kabá einer Sache ein E. machen kabá dasani.
Endigen kabá.
Endlich bákatem; ten laatste [h.]. tee bakatem —.
Endlos sondro kabá.
Endschaft kom kabá; kisi hem marki.
Eng smala; pikìn; naauw. da smala pasi die enge Pforte da pikìn doro das Haus wurde mir zu eng da hoso ben kom toemoesi naauw gi mi der Rock ist zu eng da djakti naauw toemoesi eng auf der Brust benauwtoe (od. naauw) na borsoe.
Engbrüstigkeit benauwtoe na borsoe; benauwtoe.
Engel engel.
England ínglisi-kondre.
Engländer ínglisman; ínglisi Masra. ínglisi Missi.
Englisch ínglisi.
Enkel, Enkelin pikìen-pikìen; pikìen vo pikìen.
Entäußern, sich poeloe. a poeloe hem Gado-fasi.
Entbehren misi; mankeri; tan sondro. mi no kan misi (od. mankeri) hem; mi no kan tan ondro [sic] hem.
Entbieten e. —. kali hem; seni kali hem; meki a kom. a seni kali mi kom na hem.
Entbinden poeloe hem na da verpligti - entbunden werden (gebären) meki sie ist von einem Söhnlein entbunden a meki wan manpikìen.
Entblößen blootoe. blootoe hem houroe sich e. blootoe hem skin.
Entbrennen kom bron; teki faja. hem hatti kom bron sein Zorn wird entbrennen da hatti-bron vo hem sa teki faja.
Entdecken finni; onderfinni. bekenti dasani gi hem einem sein Herz poeloe hem hatti gi hem.
Ente kwakwà (die hier gewöhnlichere, türkische) doksi (die große, wilde) boesi-doksi Kriechente skroeriki.
Enterich man-doksi.
Entfahren wan woortoe komoto na hem mofo —.
Entfallen fadóm. mi hatti fadóm (od. gowei); mi lasi hatti es entfiel meiner Hand mi lasi hem na mi hanoe; a komoto na mi han.
Entfernen tjari hem gowei sich gowei er hat sich bereits entfernt a gowei kabá sich heimlich e. doekròe, doekròen.
Entfernt adj. fárawei; fara. wan fárawei kondre es ist entfernt a fárawei; a fara.
Entfesseln e. —. loesoe hem na boeje; poeloe hem na boeje; loesoe hem ketting vo hem.
Entfliehen ronwei; teki ron gowei; go kibri; ron go kibri; teki ron go kibri.
Entführen tjari gowei; foefoeroe.
Entgegen tegen. ron go miti hem -gehen go miti hem -kommen kom miti hem er kam mir halbwegs entgegen a kom miti mi hafoe-pasi sehen loekoe; wakti; verwakti -sein tegen; hopo tegen; tanapoe tegen -treten tanapoe tegen hem (mit Worten) fesi hem -wirken wroko hem tegen.
Entgegnen piki; piki baka.
Entgehen komoto gowei; komoto; lasi. a komoto na dem han.
Entgelten meki a pai vo dati es andern e. lassen meki trawan pai vo hem.
Enthalten habi das Buch enthält viele Kupfer da boekoe habi foeloe printje (sich erwehren), ich konnte mich des Lachens nicht enthalten mi ben moese lafoe; mi no ben kan helpi, da lafoe mi ben moese lafoe.
Enthaupten e. —. koti hem neki; koti hem hede.
Entheben poeloe hem na da verpligti.
Enthüllen poeloe dasani na krin; meki a kom na krin.
Entkleiden poeloe hem klosi.
Entkommen komoto; komopo gowei; ronwei gowei. no wan ronwei gowei sie ließen nicht einen einzigen Soldaten entkommen dem no meki wan enkli soldati ronwei go na hoso.
Entkräften e. —. zwaka hem; meki a kom zwake; poeloe hem tranga. a kom zwaka - ganz — a kom zwaka reti reti.
Entlang na sei vo. waka na sjoro-sei der Küste — waka na zèe-kanti-sei.
Entlassen e. —. seni hem gowei; bedanki hem.
Entlaufen ronwei; teki ron gowei.
Entlegen fárawei; fara.
Entlehnen leni; borgoe [h.].
Entleiben, sich selbst kili hem srefi.
Entmuthigen e. —. meki a lasi hatti; meki hem hatti gowei; broko hem hatti.
Entreißen poeloe; teki poeloe; hali poeloe.
Entrichten pai lántimoni (od. hedemoni od. kontribusi).
Entrinnen ron komoto; komoto.
Entrüsten e. —. meki hem hatti kom bron. hem hatti kom bron.
Entrüstung hatti-bron; faja-hatti.
Entsagen bedanki; no wani moro.
Entschädigen e. —. pai hem dasani baka.
Entscheiden koti; koti da kroetoe. meki mi nanga hem koti da kroetoe e. Prozeß koti da procés sich für etw. e. verkiesi dasani morgen wird sich's e. tamara a sa sori.
Entschlafen go slibi.
Entschließen, sich pramisi na ini hem hatti; besluiti.
Entschlummern fadóm na slibi.
Entschlüpfen mi misi (od. lasi) da okasi es ist mir e. a komoto na mi han; mi misi hem.
Entschuldigen exkuseri, [h.]. krin hem srefi sie suchten sich zu e. dem ben soekoe vo krin dem srefi.
Entsetzen poeloe hem na wroko; bedanki hem sich e. kom skreki; skreki vo troe ich entsetzte mich mi skreki so tee mi hede gro.
Entsetzen s. liebi nanga deden [sic] skreki. liebi-nanga dede-skreki kisi mi.
Entsezlich takroe pasá. bigi pasá e. entsetzlicher Regen wa-mamà-arèen.
Entsiegeln broko zegel.
Entsinken fadóm. hem hatti fadóm (od. gowei); a lasi hatti.
Entsinnen, sich membre; memre. mi no kan membre dasani moro.
Entsprechen akorderi (od. korderi) nanga. a no akorderi nanga da hoop, disi mi ben habi; a no de so, leki mi ben verwakti (od. hoopoe).
Entsprießen spruiti komopo.
Entspringen djompo komopo; ronwei ich allein bin dem Feuer entsprungen mi wawán ben djompo komopo na ini da faja (seinen Ursprung nehmen) hopo; komopo na daher entspringen böse Gedanken dati meki ogri membre hopo der Fluß entspringt im Buschlande da riba komopo tee na boesi-kondre; da hede vo da riba de na boesi-kondre.
Entstehen hopo; kom hopo; seti; bigin. wan trobi kom hopo na dem mindri.
Entstehung bigin. sinsi na hem bigin.
Entstellen pori; meki a kom takroe. drai.
Entsündigen e. —. poeloe hem zondoe; krin hem.
Entwachsen, einer Sache kom bigi toemoesi vo -.
Entwaffnen e. —. poeloe hem feti-sani (od. wapen [h.]).
Entweder - oder efi; ofoe. da blaka-wan efi (od. ofoe) da weti-wan.
Entweichen komoto na; ronwei.
Entweihen meki da temple kom gemèen [h.]; pori da temple.
Entwenden foefoeroe, foefoer; poeloe.
Entwerfen marki; teeken.
Entwischen ron komoto na; ronwei.
Entwöhnen poeloe hem na da gewenti (e. Kind) poeloe hem na bobi.
Entwurzeln poeloe nanga loetoe; loetoe.
Entziehen poeloe dati na hem sich der Arbeit poeloe hem srefi na da wroko sich jemandes Umgang no holi gemeenskap nanga hem moro.
Entzücken e. —. meki hem hatti djompo.
Entzünden letti. teki faja es ist entzündet a faja.
Entzweien, sich kisi trobi nanga makandra; kom na trobi.
Enzwei na toe. barste na toe; pliti na toe.
Epilepsie fal-siki; adoebé.
Epistel brifi; epistel [h.].
Er a; hem. hem srefi er ist's da hem er ist's nicht a no hem er will nicht kommen a no wani kom er sagt, er wolle nicht kommen a taki, hem no wani kom.
Erachten, für loekoe vo; loekoe leki. mi loekoe dati leki (od. vo) mi pligti.
Erarbeiten wroko. mi srefi hanoe ben wroko dati; mi wroko dati vo mi srefi.
Erbarmen s. sari-hatti; sari-hatti-fasi. habi sari-hatti vo.
Erbarmen v. sich eines. sari hem; sari vo hem. sari mi!; sari vo mi!
Erbärmlich miserable [h.]. adv. na wan jamer-fasi; na wan poti mofina-fasi. wan miserable hoso; wan hoso, disi no habi waarti.
Erbauen bouw; hopo. dem bouw oenoe na tapo da stoon-foetoe vo dem Apostel eine Stadt hopo wan foto ein Haus hopo (od. meki) wan hoso.
Erbe, der érfgenaam [h.]. érfenis [h.] Erb-los, (ohne Erben) sondro pikìen; sondro érfgenaam (ohne Erbe) sondro érfenis -prinz gran-prins -theil porsie; porsie vo da érfenis.
Erbeben kom seki; sek’seki. da gron kom seki.
Erben kisi wan porsie; kom érfgenaam; de érfgenaam (e. Krankheit) erf; treki sie hat die Krankheit von ihrer Mutter geerbt a treki (od. a erf) da siki vo hem mamà.
Erbieten, sich, zu - presenteri hem srefi vo -.
Erbitten begi; begi wansani (durch Bitten erlangen) kisi nanga begi.
Erbittern e. —. gi hem hatti-bron; meki hem katti [sic] kom bron. holi hem na hatti (od. na bele) erbittert werden auf e. kisi wan hatti-bron na hem tapo; hem hatti kom bron na hem tapo; kom krasi na hem tapo.
Erbitterung faja-háttibron; háttibron.
Erblassen kom bleeki (sterben) tapo bro; dede.
Erblich da siki de erf; da siki de wan érfenis.
Erblicken kom si. di a kom si hem.
Erblinden kom blini.
Erbrechen broko opo; broko. a broko mi kisi sich e. pio; ofer, ofroe.
Erbschaft érfenis; porsie.
Erbse peesi; peesje.
Erdapfel patata.
Erdbeben, Erderschütterung gron-seki; aard-befi.
Erdboden gron; grontapo.
Erde grontapo (Boden) gron; doti Erd' und Himmel grontapo nanga hemel auf Erden na grontapo auf der Erde na gron in der E. na ini gron unter die (od. der) E. na ondro gron setze es auf die E. potti hem na gron e. Erdklumpen, Erdenklos wan piesi doti (was auch ein Stückchen Land heißt) gute Erde boen doti schwarze blaka doti rothe redi doti Erde essen njam doti.
Erdenken, sich etwas prakseri wan lei-tori; lei wansani.
Erdichten taki anansi-tori; prakseri wan tori.
Erdichtung wan soso-tori; anansi-tori; lei-tori.
Erdnuß pinda.
Erdreich kondre; grontapo sie werden das E. besitzen dem sa de Masra vo kondre (Erde) doti gutes E. boen doti.
Erdreisten, sich habi da hatti vo; no sjem vo.
Erdrosseln e. —. stropoe hem.
Erdrücken masi. moro die Arbeit erdrückt mich da wroko moro mi; da wroko go kili mi es erdrückt mich a moro mi; a masi mi; a kwinsi mi.
Erdulden tjari nanga pasiensi; teki nanga pasiensi; verdrage.
Ereifern, sich kom waram; kom faja; kom faja faja; kom driftiki.
Ereignen, sich kom pasá; pasá.
Ereigniß wan tori, disi pasá; wan tori.
Ereilen e. —. kisi hem; winni hem.
Ererben kisi vo érfenis [h.]; erf [h.].
Erfahren adj. sabi vo er ist darin erfahren a sabi da wroko im Steuern a sabi vo tiri boto.
Erfahren v. onderfinni. mi onderfinni so wer es nicht erfahren, kann nicht urtheilen te joe no liebi na wan hoso, joe no sabi, pee a de lekki (etwas Neues hören) kom sabi; kom jeri als er das erfuhr di a kisi njoesoe vo dati.
Erfahrung onderfinni, onderfindi. mi habi onderfinni Geduld bringt E. pasiensi meki wi kisi onderfinni Erfahrung ist der beste Lehrmeister; die E. wird's lehren so langa joe no kweri hoedoe, spaandri no fadóm.
Erfassen kisi; fassi; teki.
Erfinden finni uiti; finni uiti vo meki.
Erflehen begi. kisi nanga begi.
Erfolgen komopo na; kom vo. san sa komopo na dati?; san sa kom vo dati?.
Erforderlich vanoodoe.
Erfordern haksi. dati haksi prakseri - Mühe dati haksi moeiti - viele Arbeit dati sa gi wan bigi wroko.
Erforschen ondersoekoe doro doro; kaksi [sic] fini fini; soekoe doro; loekoe doro; doro. Masra, joe ondersoekoe mi doro doro der Geist erforschet alle Dinge da Jeje de loekoe álasani doro.
Erfreuen e. —. gi hem plisiri; meki a plisiri; meki a vròliki. plisiri; njam pre; blyti; vròliki.
Erfreulich plisiri —; vròliki; switi; boen. wan plisiri-njoesoe; wan boen (od. switi od. vròliki) njoesoe e. e. Sache wan plisiri-tori etw. Erfreuliches wan plisiri-sani.
Erfüllen doe. doe hem pligti das Gesetz doe da wet; - holi sein Versprechen e. holi hem pramisi (in Erfüllung gehen lassen) meki a kom reti er erfüllte das Wort des Propheten a meki da woord vo da profèt kom reti (voll machen) doro; foeloe erfüllet das Maaß eurer Väter doro da marki vo dem tatà vo oenoe es erfüllte das ganze Haus a foeloe da heeli hoso erfüllt werden (in Erfüllung gehen) kom reti; kom so (angefüllt werden) kom foeloe nanga (erfüllt sein mit) de foeloe nanga.
Ergeben adj. (getreu). getrouw; vertrouw.
Erglänzen blinkri.
Ergötzen e. —. gi hem plisiri. habi hem plisiri nanga; plisiri vo.
Ergreifen kisi; fassi; teki. kisi hem han na han die Flucht e. teki ron go kibri das Hasenpanier bai dia-foetoe.
Ergrimmen hem hatti kom bron; a kisi wan hatti-bron; hem hatti kom koekoe.
Erhaben hei (großartig) grani es sieht e. aus a sori grani.
Erhalten kisi e. Brief kisi wan brifi (bewahren) holi; holi kibri das Leben e. holi liebi beim Leben holi na liebi erhalte sie im Glauben holi dem na ini bribi.
Erhängen hanga. hanga hem srefi.
Erhaschen kisi; fassi.
Erheben hopo; seti. hopo (od. seti) wan ba’bari sich e. hopo der Wind erhob sich winti hopo (sich groß machen) meki hem srefi bigi sich über andere meki hem srefi bigi na trawan tapo.
Erheblich wan bigi-sani es ist etw. E. a no de wan sóso-sani; da [sic] wan bigisani.
Erheitern, sich plisiri baka; kom vròliki baka; hem hatti kom kouroe baka.
Erhitzen, sich kom waram toemoesi; kom faja.
Erhöhen hopo; potti hei; hei. so leki Moses ben hopo wan sneki wer sich selbst erhöhet, der soll erniedrigt werden dìsoema hopo hem srefi, dem sa saka hem du mußt den Weg erhöhen joe moe hei da pasi.
Erholen, sich kom betre; kom boen baka; kom tranga baka. haksi hem wan rai; soekoe (od. teki) wan rai na hem.
Erhören harki; jeri. harki wi!
Erinnern membre (od. memre) hem dasani (od. na dasani) er wird euch e. alles deß, — a sa membre oen alasani, disi — sich e. membre; kom membre wir erinnern uns dessen noch dasani de na wi gedagti jete einen e., (ermahnen) wàarskouwe; vermane hem ernstlich hali hem jesi.
Erinnerung gedágtenis [h.]; membre, memre (Ermahnung) vermane; wàarskouwe e. kleine wan pikìn vermane.
Erkalten kom kouroe. kom flauw die Liebe wird erkalten da lobbi sa kom flauw.
Erkälten, sich kisi kouroe; teki kouroe; kisi verkoutoe. kouroe kisi mi.
Erkältung kouroe; verkoutoe.
Erkämpfen kisi nanga feti.
Erkaufen bai. bai diri.
Erkennen kom sabi; sabi. sabi Gado an den Früchten erkennt man den Baum na da vroektoe joe kan sabi da boom (natürlich) kom sabi; sabi; a no sabi oeman (od. man) jete.
Erkenntlich sein sabi boen. da soema no sabi boen.
Erkenntniß sabi; sabi-so. sabi-so kom na baka; sabi-so, da baka-pikìen.
Erker balkon [h.].
Erklären poeloe krin; poeloe na krin; poeloe moro krin; potti na krin; krin, krini. joe moe poeloe da tori krin gi mi; joe moe krin da tori gi mi; joe moe potti da tori na krin gi mi.
Erkranken kom siki; fadóm na siki; fadóm na ini siki.
Erkühnen, sich teki hatti vo -.
Erkundigen haksi; seni haksi.
Erlangen kisi. kisi hem reti.
Erlaß, ein obrigkeitlicher plakàti.
Erlassen, einem die Schuld libi da paiman gi hem vo presenti; no soekoe da paiman moro. poeloe hafoe vo da paiman einem die Sünden gi hem pardòn vo hem zondoe e. Bekanntmachung fom plakati; meki bekenti.
Erlauben gi pasi; gi permisi; permitèri.
Erlaubniß permisi; pasi. gi pas; gi permisi mein Meister gibt mir keine E. auszugehen mi basi no gi mi pasi vo go na doro ich habe keine E. mi no ha pasi mit Ihrer gütigen E. nanga Masra permisi; efi Masra pliesi.
Erläutern poeloe dasani moro krin; taki moro fini vo dasani.
Erleben liebi vo si dasani ich werde das nicht mehr erleben mi no sa liebi vo si dati moro.
Erlegen kili; soetoe (Abgaben) pai.
Erleichtern ligti [h.]. dem meki da sipi kom moro ligti [h.] (besser:) dem poeloe hafoe vo da lai.
Erleiden pina; verdrage. dem tjari foeloe hebi.
Erlernen leri.
Erlesen v. verkiesi; piki.
Erleuchten meki a kom krin; letti gi hem sie erleuchten die Augen dem meki soema hai kom krin dann wird dich Christus erleuchten dan Kristus sa letti gi joe.
Erliegen lasi. naki foetoe, fadóm.
Erlöschen kom dede. da faja kom dede; da faja dede kaba.
Erlösen verloesoe; loesoe; poeloe na; bevry vo [h.]. poeloe (od. loesoe) wi na da ogri-wan; verloesoe poeloe Christus hat uns vom Fluche des Gesetzes erlöst Kristus verloesoe poeloe wi na ini da floekoe vo da wet.
Erlöser verloesoe-man.
Erlösung verloesoe. bikasi dan da verloesoe vo oenoe de klósibei.
Ermächtigen e. —. magti hem, vo; gi hem magti vo -.
Ermahnen e. —. vermane hem. vermane hem tranga; wàarskouwe hem; hali hem jesi.
Ermahnung vermane; wàarskouwe.
Ermangeln mankeri. mi no sa mankeri vo kom.
Ermannen, sich teki hatti baka; kisi tranga baka.
Ermäßigen mindre; saka.
Ermatten kom weri; kom zwaka; kom flauw.
Ermorden kili.
Ermüden weri hem; meki a kom weri v.n. kom weri.
Ermuntern e. —. spore hem; gi hem hatti; meki a teki hatti.
Ermuthigen e. —. gi hem hatti. dati gi hem hatti, vo — wieder hopo hem hatti baka.
Ernähren e. —. gi hem njanjám; bezorgoe njanjám gi hem; loekoe hem; zorgoe vo hem; manteneri hem. pasá hem liebi nanga —.
Ernennen potti hem na (od. vo) zum Gouverneur potti hem na granman.
Erneuern v.a. meki njoenjoe; meki a kom njoenjoe. teki wan njoenjoe fasi erneuert werden, sich e. kom njoenjoe.
Erniedrigen saka. dem sa saka hem sich silber saka hem srefi.
Ernst s. troe-troe-fasi; tranga. sori tranga.
Ernst adj. tranga. a de loekoe mi tranga du siehst so ernst aus joe meki so wan doengroe fesi.
Ernsthaft tranga; troe-troe.
Ernstlich tranga; reti reti; troe-troe; nanga mi heli hatti.
Ernte da wroko de foeloe Ernte-zeit da tem vo koti.
Ernten koti der eine pflanzt und der andere erntet trawan de plani en trawan de koti.
Erobern winni; kom Masra vo; teki abra. a winni da foto.
Eröffnen hopo. taki gi hem.
Erörtern taki fini vo dati; taki moro fini vo dati.
Erpicht, auf gridi vo.
Erpressen teki nanga dwingi; teki na dwingi-fasi.
Erproben mi proberi hem, a boen.
Erquicken e. —. meki hem hatti kouroe (od. kom kouroe); troostoe hem. a meki wi hatti kom kouroe ich will euch erquicken mi sa meki oen hatti kouroe er erquicket meine Seele a troostoe mi ziele.
Erquickung wan switi kouroe.
Errathen rai. rai (od. poeloe) da rai-tori.
Erregen hopo; gi; meki. a gi mi pyn Fieber a gi mi koorsoe e. Aufruhr erregen meki oproeroe.
Erreichen kisi; doro. kisi (od. doro) hem marki.
Erretten verloesoe poeloe; verloesoe; poeloe. a poeloe hem na han vo Saul eile, mich zu erretten meki hesi vo verloesoe mi.
Erretter verloesoe-man; hélpi-man.
Errichten hopo.
Erringen winni; kisi; feti kisi. a feti kisi dasani.
Ersaufen dede na watra; verzuipi [h.].
Ersäufen meki a dede na watra; meki a verzuipi [h.]. da floedoe ron pasa mi abra.
Erschaffen meki. disi meki ala-sani.
Erschaffung sinsi Gado ben meki kondre.
Erschallen bari; panja. da tori bari (od. panja) na ala kondre.
Erscheinen sori hem srefi; kom na krin. dem sori dem srefi gi nofo soema er erschien vor Gericht a kom na fesi vo kroetoe er erscheint mir als ein kluger Mann hem de na mi hai, leki wan koni-man es erscheint mir, als ob a tan na mi, leki.
Erscheinung a si wansani (Gespenster-erscheinung) spoek [h.]; fesi er hatte eine E. a si wan spoek (od. fesi).
Erschießen e. —. soetoe hem; soetoe en kili hem; soetoe kili hem; soetoe hem kili; soetoe hem tee a dede.
Erschlagen e. —. naki hem tee a dede; kili hem.
Erschöpft mi kom weri so tee —.
Erschrecken meki a kom skreki; skreki hem du hast mich erschreckt joe skreki mi v.n. kom skreki; frede. di mi si hem, mi skreki; mi hatti gowei; mi bele troebroe.
Erschrecklich skreki. wan skreki-sani ein erschreckliches Ungewitter wan skreki-ónweri.
Erschrocken skreki — ein e. Herz wan skreki-hatti.
Erschüttern seki. v.n. kom seki; seki; sek’seki; befi.
Erschütterung befi. gron-seki; aard-befi.
Erschweren meki a kom moro hebi.
Ersehen si. si na fesi daraus ersehen wir nanga dati wi kon si sich etwas loekoe; verkiesi.
Ersehnen de hangri vo; verlange dati.
Ersetzen pai hem dasani baka einen kom na hem plesi.
Ersinnen prakseri.
Ersparen spare. spare moni ich will euch das ersparen mi sa spare oen dati.
Erst fosi; fosi-tem. dan fosi geh' erst in die Kirche go fosi na kerki.
Erstarken kom tranga; kisi tranga.
Erstarren kom styfi.
Erstatten pai baka; pai.
Erstaunen s. dati meki mi verwondroe.
Erstaunen v. verwondroe; verwondroe pasá.
Erstaunlich verwondroe -. da wan verwondroe-sani adv. pasá; pasa-márki; die Frau ist e. reich da Missi ????.
Erste, der, die, das da fosi. da fosi arèen der Erste da fosi-wan das erstemal da fosi tron; da fosi leisi.
Erstechen soetoe kili; soetoe. soetoe nanga nefi kili.
Erstehen v.a. auf der Auction. bai na vandisi. hopo vom Tode hopo na dede.
Ersteigen klim go na tapo da bergi.
Erstens fosi.
Ersterben kom dede; dede.
Erstgeboren fosi-gebore [h.]; fosi; gran -. da gran-brara der Erstgeborne da gran-wan; da fosi-gebore-wan; da fosi-wan; da fosi pikìen.
Erstgeburt grani. a seli da grani vo hem.
Ersticken tapo. dem maka gro toe; dem tapo da siri einen tapo hem neki v.n. stéki; er ist erstickt benauwtoe tapo hem bro; benauwtoe kili hem.
Erstlich fosi.
Erstling da fosi-wan. fesi-man.
Erstorben dede. dede vo toetron kabá.
Erstrecken, sich bis nach - kisi tee na —; langa tee na -.
Ersuchen s. verzoekoe; begi.
Ersuchen v. verzoekoe; begi; pliesi.
Ertappen e. —. kisi hem. kisi hem na wan lei.
Ertheilen gi. gi pasi; gi permisi Nachricht seni njoesoe; seni wan njoesoe kom; seni bòodskopoe kom.
Ertödten kili.
Ertrag winst; winni; verdiensti [h.].
Ertragen verdrage; teki (od. tjari) nanga pasiensi; holi pasiensi.
Ertränken e. —. meki a dede na watra; meki a verzuipi [h.].
Ertrinken dede na watra; verzuipi [h.].
Erübrigen kibri; habi abra. a kibri wan bank-notoe; a habi wan bank-notoe abra.
Erwachen wieki. wieki na slibi vom Tode wieki na dede.
Erwachsen, sein gro opo; kom bigi. a gro kabá; a kom bigi kabá e. Erwachsener wan bigi soema.
Erwägen prakseri. meki wi prakseri.
Erwählen verkiesi. Maria verkiesi da moro beste porsie.
Erwählung verkiesi.
Erwähnen taki vo; pingi vo; meli dasani davon erwähnte Saul noch nichts gegen seinen Oheim vo dati Saul no pingi hem oom noti jete ich habe es mit keinem Worte erwähnt mi no meli dati nanga wan mofo srefi.
Erwarmen kom waram.
Erwärmen waram; meki a kom waram.
Erwarten wakti; verwakti; loekoe. da kroetoe, disi loekoe dem ogri soema den Tod erwarten loekoe vo dede; lidom de loekoe vo dede.
Erwecken wieki. wieki hem na dede e. zu etwas seni hem vo; naki hem hatti vo der Herr hat mich erweckt, zu etc. Masra seni mi, vo —.
Erweichen meki a kom safoe; safoe. v.n. kom safoe.
Erweisen doe; sori. a ben doe wi foeloe boen einem Ehrerbietung sori hem respeki er hat sich lebendig erwiesen a sori hem srefi liebi-liebi.
Erweitern, etw meki a kom moro bigi (od. moro weiti [h.]).
Erwerb winst; winni; verdiensti [h.].
Erwerben winni; verdini; wroko; bai. a winni foeloe moni; a verdini wan bigi moni das habe ich mir mit eigenen Händen erworben da mi srefi hanoe ben wroko dati vo mi srefi die er mit seinem eigenen Blute erworben hat disi hem bai nanga hem eigen broedoe.
Erwiedern piki; piki baka; ántwoortoe [h.]; ansre [a.] (vergelten) pai baka.
Erwiederung piki; ántwoortoe [h.].
Erwischen e. —. kisi hem.
Erwürgen e. —. stropoe hem; sloto hem neki.
Erz kopro. wan kopro-pleti.
Erzählen verteli; taki tori; taki. taki wan tori sich einander etw. taki tori makandra.
Erzählung tori. anansi-tori.
Erzeigen doe; sori. doe mi da diensti (od. da plisiri) einem Achtung sori hem respeki.
Erzengel gran-engel.
Erzeugen meki; kisi; Abraham ben meki Isaak; Isaak kisi Jakob. da pranasi meki foeloe soekroe.
Erzhirte gran-herder.
Erziehen kweki. kweki da pikien.
Erzieherin kweki-mamà; nenne.
Erziehung kweki. kweki-hoso.
Erzittern befi; seki; kom befi; kom seki.
Erzlügner wan bigi leiman.
Erzschurke wan bigi skorkoe. gi hem háttibron; meki hem hatti kom bron; meki a kisi wan háttibron.
Erzvater grán-avòo.
Erzwingen kisi dasani nanga dwingi etw. e. wollen soekoe dasani na wan dwingi-fasi.
Es a; hem; dasani; dati; sani. da hem! Er lässet es (die Gewächse überhaupt) wachsen hem meki sani gro - es (etwas bestimmtes) — hem meki a gro.
Esel bòeriki. man-bòeriki Eselin oeman-bòeriki wenn dem Esel zu wohl ist, geht er auf's Eis und bricht ein Bein boen njam kili kow-flei Esel-füllen pikìen bòeriki; bòeriki-pikìen -kinnbacken bòeriki-kákoebeen.
Eß-löffel njanjám-spoen. appeteiti [h.] ich habe keine Eßlust mi mofo no switi vo njam; mi no hangri; mi no habi appeteiti -zeit, Essens-zeit breki-tem; dina-tem.
Essen s. njanjám. njanjám faja ist das Essen bereit? njanjám.
Essen v. njam. mi de njam zu Mittag njam dina zu Abend njam saba bei der Hand sein, wo's was zu essen gibt njanjám-pasi no de fárawei; njam-hoso kali kompe.
Essig azini; azien [h.].
Etliche som; wan toe-dri (wan <hier Artikel>). som soema nur etliche Worte wan toe-dri woortoe nomó.
Etwa somtem. somtem da joe?.
Etwas wan-sani; sani; som; hafoe; pikìn; pikìn so. wan njoe-sani ich habe Etwas gehört mi jeri wansani etw. Brod pikìn brede; som brede gib mir etw. davon gi mi hafoe!; gi mi pikìn! etw. weit pikinso fárawei besser etwas, als nichts Bakra koti wan odo, taki: betre wan hafoe eksi, leki wan soso boeba; efi joe no kan kili dia, kabá joe kan kili koni-koni, a boen toe.
Euer oen, oenoe; vo oenoe. oen klosi; dem klosi vo oenoe.
Euerthalben, Euretwegen vo oen hede.
Eule oeroe-koekoe; oeroe-koekoe.
Eurige, der, die, das di vo oenoe.
Euter bobi. kow-bobi.
Evangelium evangèlium; Gado-tori; da tori vo Gado; da tori vo Gado-kondre.
Ewig teego. da liebi vo teego.
Ewigkeit teego. teego; tee vo teego.
Ewiglich teego; tee vo teego. tee vo teego álatem.
Examen examen [h.].
Examiniren ondersoekoe; visiteri; examineri.
Exempel exemple. teki wan exemple na dem.
Exerciren exerceri.
Existiren de.
Expreß expressi; vo expressi.
Copyright © 2003